Mu mezi ashize, amaso y’abakurikiranira hafi ibibera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo yari yibanze cyane ku ntambara zibera muri Kivu y’Amajyaruguru. Ariko ubu, ibimenyetso byo gukaza imirwano muri Kivu y’Amajyepfo birimo kongera gukurura impungenge.
Amakuru aturuka ku rugamba agaragaza ko abarwanyi ba Twirwaneho bakomeje kwagura aho bagenzura mu misozi ya Minembwe no mu bice bya Fizi, ibintu byatumye havuka ibibazo bikomeye: Ese kwegera Baraka ni intambwe iganisha ku kuyifata? Ese Fizi ishobora kuba igiye kuba ihuriro rishya ry’imirwano? Cyangwa ni uburyo bwo gushyira igitutu ku butegetsi bwa Kinshasa no ku biganiro bya politiki?
Igisubizo cy’iibi bibazo ntabwo cyoroshye, ariko hari ibimenyetso bifasha gusobanukirwa icyerekezo ibintu bishobora gufata.
Kuki Baraka ifite agaciro kihariye?
Baraka ni umwe mu mijyi y’ingenzi muri teritwari ya Fizi. Iherereye ku nkombe z’ikiyaga cya Tanganyika kandi ni ihuriro ry’imihanda iva mu misozi ya Minembwe ikamanuka ku kiyaga.
Ku ruhande rwa gisirikare, uwo mujyi ufite agaciro kuko uwugenzura ashobora koroshya cyangwa kugora urujya n’uruza rw’ingabo, ibikoresho n’ubufasha.
Ku ruhande rw’ubukungu, Baraka ni isoko rikomeye rihuza abaturage bo mu misozi n’abo ku kiyaga. Ni na kimwe mu byambu byifashishwa mu bucuruzi bukorerwa kuri Tanganyika.
Ibyo bituma uwo mujyi uba ufite uburemere burenze ubw’ikimenyetso cya gisirikare gusa.
Ese kwegera umujyi bihita bisobanura kuwufata?
Mu mateka y’intambara zo muri Congo, imitwe yitwaje intwaro yakunze kwegera imijyi minini ariko ntihite iyinjiramo.
Hari igihe intego iba ari uguhatira ingabo za leta gukwirakwiza abasirikare bazo ahantu henshi. Hari n’igihe biba ari uguhagarika inzira z’ubwikorezi cyangwa gukoresha iyo ntsinzi nk’igitutu cya politiki.
Ni yo mpamvu abanga mu gisirikare bavuga ko “kwegera umujyi” no kuwufata” ari ibintu bibiri bitandukanye.
Ni iki Twirwaneho yaba igamije?
Kugeza ubu, nta tangazo ryemewe risobanura ko Baraka ari yo ntego yayo.
Ariko iyo harebwe uko urugamba rugenda, hari ibyashoboka bitatu.
Icya mbere ni ukwagura aho igenzura kugira ngo irusheho kugira ijambo mu mishyikirano ya politiki.
Icya kabiri ni ugushyira igitutu ku ngabo za FARDC, zikava ku yindi mirongo y’urugamba zijya kurinda Baraka n’ibice biyikikije.
Icya gatatu ni ukugenzura inzira z’ingenzi zihuza imisozi n’ikiyaga cya Tanganyika.
Icyakora, ibyo bikomeza kuba isesengura. Intego nyayo y’umutwe ntishobora kwemezwa keretse ishingiye ku byo utangaza cyangwa ku bikorwa ukora.
Fizi yaba iri mu kaga?
Yego, ariko “kuba mu kaga” ntibihita bisobanura ko izafatwa.
Niba imirwano yakomeza kwegera Baraka, birashoboka ko leta yakongera abasirikare n’ibikoresho muri ako karere mu rwego rwo gukora iyo bwabaga ngo utu duce tw’ingenzi tutagenda.
Ariko kandi, amateka y’iyi ntambara agaragaza ko hari igihe imitwe yitwaje intwaro ihindura icyerekezo cyangwa igahagarika imirwano bitewe n’ibiganiro bya politiki cyangwa izindi mpamvu za gisirikare.
Ese Uvira na yo yakwibasirwa?
Abasesenguzi bamwe bavuga ko igihe cyose hari impinduka zikomeye muri Fizi, Uvira na yo ihita iba mu mibare y’umutekano kubera ko iyo mijyi ihuzwa n’imihanda n’inyungu za gisirikare.
Icyakora, ibyo ntibisobanuye ko Uvira ari yo ntego ikurikira. Ahubwo bisobanura ko ubuyobozi bwa gisirikare bushobora kongera kwitondera umutekano w’uyu mujyi cyangwa igisirikare cya leta nabagifasha bakikura mu mujyi mu rwego rwo kwirinda kugotwa.
Ingaruka ku rwego rwa dipolomasi
Igihe umutwe witwaje intwaro wagura aho ugenzura, akenshi bishobora kugira ingaruka ku biganiro bya politiki.
Ku ruhande rumwe, bishobora gutuma uwo mutwe wumva ufite imbaraga zo gusaba ko ibyo usaba byitabwaho.
Ku rundi ruhande, leta ishobora gufata umwanzuro wo kongera ibikorwa bya gisirikare aho gushyira imbere ibiganiro.
Ni yo mpamvu intambara n’ibiganiro bya politiki muri Congo bikunze kugendana.
Ikibazo cy’abaturage
Nk’uko byagiye bigaragara mu yindi mirwano yabaye muri Kivu y’Amajyepfo, abaturage ni bo bakunze kwibasirwa mbere.
Guhunga, kubura ibiribwa, guhagarara kw’ubucuruzi, gufunga amashuri n’ibigo nderabuzima ni bimwe mu bibazo bishobora gukurikira imirwano yegereye imijyi.
Ni yo mpamvu imiryango itabara imbabare ikunze gusaba impande zose kubahiriza amategeko mpuzamahanga arengera abasivili.
Kwegera kwa Twirwaneho kuri Baraka ni ikimenyetso cy’uko urugamba muri Fizi rukomeje gufata indi ntera.
Ikizagaragaza icyerekezo nyacyo ni uko imirwano izagenda, imyanzuro ya politiki izafatwa n’impande zirebwa n’iki kibazo, ndetse n’uko ibiganiro by’amahoro bizitwara.
Ku bakurikirana ibibera mu burasirazuba bwa Congo, Baraka ishobora kuba imwe mu ngingo zizagena niba Kivu y’Amajyepfo igiye kwinjira mu cyiciro gishya cy’iyi ntambara imaze imyaka myinshi.
