Mu gihe ibiganiro hagati ya leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) n’umutwe wa AFC/M23 bikomeje kuvugwa nk’inzira ishobora kuganisha ku mahoro, Professeur Bob Kabamba Kazadi yatanze igitekerezo cyakuruye impaka. Yagize ati:
“Le dialogue pourrait devenir l’occasion de mettre la main sur des personnes que Kinshasa ne veut pas voir.”
(“Ibiganiro bishobora guhinduka uburyo bwo gufata abantu Kinshasa idashaka kubona.”)
Aya magambo ntabwo asobanura gusa impungenge ku mutekano w’abayobozi ba AFC/M23, ahubwo agaragaza ikibazo kimaze igihe kivugwa mu biganiro by’amahoro muri Afurika: Ese ibiganiro biba ari inzira yo kubaka amahoro, cyangwa hari igihe biba umutego wa politiki?
Impamvu Bob Kabamba ashobora kuba yaratanze uyu muburo
Mu mateka ya Congo, habaye ibihe aho impande zagiye mu biganiro nyuma hakabaho kutubahiriza ibyo bumvikanyeho.
Ni yo mpamvu impande zitavuga rumwe zigomba kwitwararika cyane ku mutekano w’abazihagarariye.
Iyo Bob Kabamba avuga ko ibiganiro bishobora kuba uburyo bwo “gufata abantu”, aba yerekana impungenge z’uko bamwe mu bayobozi ba AFC/M23 bashobora kwitabira ibiganiro cyangwa gahunda zijyanye na byo, ariko hakabaho kugerageza kubata muri yombi cyangwa kubabuza ubwisanzure.
Nubwo nta kimenyetso cyerekana ko ari yo gahunda ya leta ya Kinshasa, ayo magambo agaragaza urwego rwo kutizerana rukiri hagati y’impande zombi.
Kuki ikibazo cy’icyizere gikomeje kuba ingorabahizi?
Ibiganiro byose by’amahoro bishingira ku cyizere. Iyo impande zitizerana buri ntambwe ifatwa nk’uburyo bwo gutsinda undi aho kubaka amahoro, amasezerano aragorana kuyashyira mu bikorwa, ndetse n’abahuza baba bagomba gutanga ingwate zikomeye z’umutekano.
Ni yo mpamvu mu biganiro mpuzamahanga hakunze gusabwa ko habaho ubuhuza bw’ibihugu cyangwa imiryango yigenga ishobora gutanga icyizere ku mpande zombi.
Ese Kinshasa yaba ifite inyungu zo gufata bamwe mu bayobozi ba AFC/M23?
Mu rwego rwa politiki, hari abatekereza ko gufata abayobozi bakomeye b’umutwe witwaje intwaro bishobora kugaragara nk’intsinzi ya leta.
Ariko ku rundi ruhande, inzobere muri politike zigaragaza ko igikorwa nk’icyo, kiramutse kibaye mu gihe cy’ibiganiro, cyasenya icyizere cyose kandi kigatuma amahirwe yo kugera ku masezerano agabanuka cyane.
Ni yo mpamvu ibihugu n’abahuza bakunze gushyiraho uburyo bwo kurinda abitabira ibiganiro, kugira ngo bashobore kuganira batikanga.
Ibi bisobanuye iki ku hazaza h’ibiganiro?
Amagambo ya Bob Kabamba ntabwo ari gihamya ko hari umugambi wo gufata umuntu uwo ari we wese. Ahubwo ni isesengura rigaragaza impungenge zishingiye ku rwego rwo kutizerana hagati y’impande zihanganye.
Niba ibyo biganiro bizatanga umusaruro, impande zose zizasabwa kubaka icyizere, kubahiriza amasezerano y’umutekano ku bitabira ibiganiro no kwirinda ibikorwa byatuma amahoro asa n’umutego.
Mu ntambara nyinshi zo ku Isi, ibiganiro byabaye urufunguzo rwo kurangiza imirwano.
Ariko kandi, amateka agaragaza ko iyo icyizere kibuze, ibiganiro bishobora gusenyuka cyangwa bikaba isoko y’andi makimbirane.
Ni muri urwo rwego amagambo ya Bob Kabamba Kazadi akomeje gutera impaka: ese ibiganiro biri gutegurwa hagati ya Kinshasa na AFC/M23 bizaba intambwe igana ku mahoro arambye, cyangwa impungenge z’umutekano n’ukutizerana bizakomeza kubibera inzitizi?
Iyo ni imwe mu mbogamizi zikomeye zizagena niba dipolomasi izatsinda intambara, cyangwa niba intambara izakomeza gutsinda dipolomasi.
