Iperereza mpuzamahanga ryakozwe na Lighthouse Reports ku bufatanye na Financial Times na Le Monde, rikavugwaho na RFI, rivuga ko hagati ya toni 2.000 na 5.000 za uranium zishobora kuba zaravuye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) hagati ya 2000 na 2024, zivanze n’ibicuruzwa bya cobalt byoherezwaga cyane cyane mu Bushinwa.
Iri perereza ntiryemeza ko habayeho amasezerano yihariye yo kugurisha uranium.
Ahubwo rivuga ko uranium yaba yarajyanwaga mu mahanga ivanze n’amabuye ya cobalt, kubera ko ibice bimwe bya Katanga bifite ayo mabuye yombi mu butaka bumwe.
Kuki iri perereza rikomeye?
Uranium ni kimwe mu byuma bifite agaciro gakomeye ku isi kuko ikoreshwa mu gukora ingufu za nucléaire, mu bushakashatsi bwa siyansi, no mu nganda zifitanye isano n’ikoranabuhanga rihanitse.
Iyo igihugu kitabashije gukurikirana neza aho uranium iva n’aho ijya, bishobora guteza impungenge ku rwego mpuzamahanga, kuko Ikigo Mpuzamahanga cy’Ingufu za Atomike (AIEA) gisaba ko uyu mutungo kamere ukurikiranwa neza.
Ni iki iperereza rishingiraho?
Abakoze iperereza bavuga ko basesenguye inyandiko z’ibanga zirimo iz’Ikigo Mpuzamahanga cy’Ingufu za Atomike (AIEA), amakuru y’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, ibipimo bya siyansi, n.’ubuhamya bw’abakozi n’inzobere.
Bavuga ko uranium yabaga iri muri cobalt yoherezwaga mu Bushinwa, aho itunganyirizwaga.
U Bushinwa na isosiyete ya CMOC barabihakana
Iperereza ryibanda cyane ku birombe bya Tenke Fungurume, bicungwa n’isosiyete y’Abashinwa CMOC. Iyo sosiyete yavuze ko yubahiriza amategeko yose kandi ihakana ko yaba yarakoze ikintu kinyuranyije n’amabwiriza.
Ni iki bishobora gusobanura kuri RDC?
Niba ibyatangajwe byemezwa n’iperereza ryigenga cyangwa n’inzego zishinzwe kugenzura ingufu za nucléaire, bishobora guteza ibibazo bikomeye birimo kongera kugenzura ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri RDC, kubaza uruhare rw’inzego za Leta mu kugenzura umutungo kamere no kongera impaka ku ruhare rw’Ubushinwa mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro muri Afurika.
Iri perereza rivuga ko uranium ishobora kuba yarasohotse mu gihugu itari yatandukanyijwe na cobalt, bitewe n’imiterere y’ubutaka n’uburyo amabuye yatunganywaga.
