{"id":11706,"date":"2018-09-12T17:15:40","date_gmt":"2018-09-12T17:15:40","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/2018\/09\/12\/inkomoko-y-039-insigamigani-039-guteza-ubwega-039\/"},"modified":"2018-09-12T17:15:40","modified_gmt":"2018-09-12T17:15:40","slug":"inkomoko-y-039-insigamigani-039-guteza-ubwega-039","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706","title":{"rendered":"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039;"},"content":{"rendered":"<div class=\"col col-lg-12\">\n<div class=\"fulltext margintop10\">\n<p> <strong> <em>Uyu mugani bawuca iyo bumvise umuntu uvuga yamagirira cyane kugira ngo rubanda imugoboke; ni bwo bavuga ngo \u201cUmva naka arateza ubwega\u201d, wadukanwe na Rugaju rwa Mutimbo ari ku Rutabo rwa Kinazi mu Mayaga (Gitarama),ahasaga umwaka wa 1800.<\/em> <\/strong> <\/p>\n<p>Rimwe Yuhi Gahindiro yaraje inkera mu gitaramo cy\u2019imihigo haza kubamo impaka ndende; bamwe bahiga ubugabo, abandi bahiga amatungo, ndetse bageza no ku mbwa z\u2019intozo.<\/p>\n<p>Gahindiro akabura imihigo ati \u201cBatware ndetse namwe bahungu muri mwese, nta we undusha imbwa z\u2019intozo. Ari umuhutu ari umutwa ari umututsi!Uwabona izihwanye n\u2019izanjye namugororera mu maso yanyu\u201d.<\/p>\n<p>Arahaguruka Marara ya Munana ati \u201cNdi Ingaju bwara Umunyamutara! Uko muteraniye aha mbarusha imbwa z\u2019intozo, uwahwanya nanjye namuha inka cumi ziteruriwe (imbyeyi)\u201d.<\/p>\n<p>Rugaju rwa Mutimbo arakabuka ati \u201cNdi Nkuba y\u2019imiheto! Urabeshya Marara ndetse ukabeshyana na mwene wanyu Gahindiro. Mwembi mbarusha imbwa z\u2019intozo.Uwabona izihwanye n\u2019izanjye namuha ubushyo bw\u2019inka z\u2019imbyeyi\u201d.<br class=\"autobr\" \/>Abatware n\u2019abahungu bakinje aho (bicaye aho) barababaza bati \u201cIyo mihigo yanyu se uko mubona mubona yakiranuka gutyo?\u201d<\/p>\n<p>Marara atanguranwa ijambo ati \u201cDutume ku bahigi bimure imbwa zizateranire hano ibwami, maze tuzambikire rimwe duhige igishanga n\u2019ishyamba icyarimwe, nicyo kizatumara impaka tukamenya ufite imbwa zirusha izindi ubutozo\u201d.<\/p>\n<p>Abatware n\u2019abahungu bati \u201cNtihagire usubizayo twemeye irya Marara\u201d. Gahindiro abaza Rugaju na Marara ati \u201cImbwa zizaterane ryari?\u201d. Abandi bati \u201cZizaterane mu wa Gatatu\u201d.<\/p>\n<p>Rugaju na Marara batuma ku bahigi babo ngo bimure imbwa zibasange i Mulinja. Ku munsi wa gatatu zibageraho. Bamenyesha Gahindiro ko zaje. Na none araza inkera y\u2019umuhigo. Abatware barababwira bati \u201cNgaho rero nimuhige twumve icyo muhigiye\u201d; uwo ni Gahindiro na Rugaju na Marara.<\/p>\n<p>Gahindiro ati \u201cImbwa zanjye nizirushwa nzatanga amashyo abiri y\u2019inka z\u2019imbyeyi\u201d. N\u2019abandi bemeza ibyo, bemeza no kuzahiga hagati ya Rutabo na Jenda.<\/p>\n<p>Mu gitondo bambikira umuhigo. Bageze mu ishyamba rya Rutabo, babanza kurenza ngo barebe imbwa zirenza kurusha izindi. Iza Rugaju zirusha izindi, ku mpamvu y\u2019imbwa Rukatanzogera yari izirimo yari intozo by\u2019agahebuzo.<\/p>\n<p>Barakomeza bararenza bageze hagati ya Rutabo na Jenda, Rukatanzogera ivumbura imondo. Irayirukana irayitota, bigeze aho irayirara. Ihura n\u2019intama z\u2019umugabo Rwagacaya w\u2019umwega wari utuye i Jenda na Kabugondo.<\/p>\n<p>Yicamo imwe ku bw\u2019umujijnya wa ya mondo yaraye (yayobye uburari). Rwagacaya arahurura ayisanga hejuru ayitera icumu ayitsinda aho; ariko ntiyari azi nyirayo. Rukatanzogera imaze kugwa, abahigi baba barahashinze. Basanga yarinaze.<\/p>\n<p>Basubira inyuma kuyibikira Rugaju. Abyumvise acika intege aricara; amansonza amuzenga mu maso. Abwira Gahindiro ati \u201cUmuhigo urapfuye si nahiga Rukatanzogera imaze gupfa!\u201d.<\/p>\n<p>Bose barababara. Gahindiro atuma abajya gufata Rwagacaya ngo bamuhorere Rukatanzogera. Baragenda baramufata baramuzana. Bamugejeje aho, Gahindiro abwira Rugaju ati \u201cMuhore!\u201d. Rugaju aramubaza ati \u201cUri bwoko ki sha ?\u201d Undi ati \u201cNdi umwega w\u2019umuswere\u201d. Rugaju abwira Gahindiro ati \u201cNta bwo nahorera Rukatanzogera umuswere! Natahe si nzabura ubundi bwega mpora\u201d.<\/p>\n<p>Ubwo yavugaga abega abashyondetse by\u2019agasuzuguro. Umuhigo urapfuba barataha. Bageze ku Rutabo, abahigi ba Rugaju baramubwira, bati \u201cMbe harya ujya umenya ko ziriya ngo z\u2019umudugudu ari umuryango w\u2019abega?\u201d.<\/p>\n<p>Arazitegereza yiyumvira akanya; ageze aho abwira ingabo ze, ati \u201cNiba ari iz\u2019ubwega koko nimuvuze induru muhatere abo hakurya mu Bulima babutege\u201d.<br class=\"autobr\" \/>Bavuza induru bakurikije imvugo ya Rugaju; ngo ni ubwega, bati \u201cRubanda rwo hakurya murasangwe ubwo bwega ntibujye, ntibujye, ntibubacike!\u201d.<\/p>\n<p>Uwo mudugudu barawusakiza, ubwega bw\u2019aho baraburimarima. Bamaze kuhateza itabi, inkuru irakorerana igera kuri Nyirayuhi Nyiratunga, nyina wa Gahindiro; ivuga ngo: ak\u2019abega karashize basigaye bahorerwa imbwa!<\/p>\n<p>Ahita ahamagaza Rugaju na Gahindiro ababaza icyatumye bahorera imbwa abega; dore ko yari umwegakazi. Rugaju aratanguranwa ati \u201cOya nyagasani nta bega twateje, ahubwo twateje ubwega bwo ku Rutabo!\u201d.<\/p>\n<p>Abahungu bumvise iyo mvugo baratwarwa baraseka; ndetse n\u2019abatware bigumanyaga barerura baraseka. Nyirayuhi yumvise babihinduye ibitwenge arumirwa abura aho abituruka. Arekera iyo bicira aho.<\/p>\n<p>Nuko imvugo yo guteza ubwega ivuka ubwo; baba bumvise umuntu uvuga cyane nk\u2019iyo amatungo yamwoneye cyangwa avuga ibindi yamagirira kugira ngo rubanda bamugoboke bamutabare, bakabigereranya n\u2019induru yavugiye ku Rutabo rwa Kinazi, Rugaju ateje abega baho abita ubwega byo kubashyondeka, bati \u201cUmva naka arateza ubwega!\u201d<\/p>\n<p><i>Guteza ubwega = Gutabaza wamagirira.<\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uyu mugani bawuca iyo bumvise umuntu uvuga yamagirira cyane kugira ngo rubanda imugoboke; ni bwo bavuga ngo \u201cUmva naka arateza ubwega\u201d, wadukanwe na Rugaju rwa Mutimbo ari ku Rutabo rwa Kinazi mu Mayaga (Gitarama),ahasaga umwaka wa 1800. Rimwe Yuhi Gahindiro yaraje inkera mu gitaramo cy\u2019imihigo haza kubamo impaka ndende; bamwe bahiga ubugabo, abandi bahiga amatungo, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-11706","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-amateka-numuco"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039; - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039; - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Uyu mugani bawuca iyo bumvise umuntu uvuga yamagirira cyane kugira ngo rubanda imugoboke; ni bwo bavuga ngo \u201cUmva naka arateza ubwega\u201d, wadukanwe na Rugaju rwa Mutimbo ari ku Rutabo rwa Kinazi mu Mayaga (Gitarama),ahasaga umwaka wa 1800. Rimwe Yuhi Gahindiro yaraje inkera mu gitaramo cy\u2019imihigo haza kubamo impaka ndende; bamwe bahiga ubugabo, abandi bahiga amatungo, [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-09-12T17:15:40+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706\"},\"author\":{\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\"},\"headline\":\"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039;\",\"datePublished\":\"2018-09-12T17:15:40+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706\"},\"wordCount\":655,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"amateka-numuco\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706\",\"name\":\"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039; - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-09-12T17:15:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=11706#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\",\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039; - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039; - BWIZA","og_description":"Uyu mugani bawuca iyo bumvise umuntu uvuga yamagirira cyane kugira ngo rubanda imugoboke; ni bwo bavuga ngo \u201cUmva naka arateza ubwega\u201d, wadukanwe na Rugaju rwa Mutimbo ari ku Rutabo rwa Kinazi mu Mayaga (Gitarama),ahasaga umwaka wa 1800. Rimwe Yuhi Gahindiro yaraje inkera mu gitaramo cy\u2019imihigo haza kubamo impaka ndende; bamwe bahiga ubugabo, abandi bahiga amatungo, [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2018-09-12T17:15:40+00:00","author":"Mecky Merchiore Kayiranga","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mecky Merchiore Kayiranga","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706"},"author":{"name":"Mecky Merchiore Kayiranga","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72"},"headline":"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039;","datePublished":"2018-09-12T17:15:40+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706"},"wordCount":655,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"articleSection":["amateka-numuco"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=11706#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706","name":"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039; - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"datePublished":"2018-09-12T17:15:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=11706"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=11706#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Inkomoko y&#039;insigamigani &#039;Guteza ubwega&#039;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72","name":"Mecky Merchiore Kayiranga","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11706"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11706\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}