{"id":19950,"date":"2019-12-18T07:01:16","date_gmt":"2019-12-18T07:01:16","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/2019\/12\/18\/magendu-ya-caguwa-uruhare-rw-inzego-z-umutekano-n-iz-ibanze\/"},"modified":"2019-12-18T07:01:16","modified_gmt":"2019-12-18T07:01:16","slug":"magendu-ya-caguwa-uruhare-rw-inzego-z-umutekano-n-iz-ibanze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950","title":{"rendered":"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze"},"content":{"rendered":"<p><strong>Imyenda ya caguwa ikomeje kwinjira, iturutse mu bihugu bituranye n\u2019u Rwanda, hakoreshejwe amayeri akomeye nubwo bivugwa ko yaciwe mu gihugu kubera kuzamurirwa umusoro ukikuba. Mbere yo kugera ku masoko yo mu Rwanda, habamo ikibaba cya bamwe mu bagize inzego z\u2019umutekano iz\u2019ibanze zishyikira zikanakira ruswa. Uretse kuba birimo kunyereza imisoro binagira ingaruka ku isoko ry\u2019imyenda ikorerwa mu Rwanda, izwi nka Made in Rwanda.<\/strong> <\/p>\n<p>U Rwanda, nka kimwe mu bihugu bigize umuryango w\u2019Afurika y\u2019iburasirazuba (EAC), rwiyemeje guca caguwa y\u2019imyenda n\u2019inkweto biva mu bihugu by\u2019amahanga. Ubu hashize imyaka itatu icyo cyemezo gifashwe, ariko na n\u2019ubu iyi myenda ntiracika mu gihugu, ndetse usanga mu masoko atandukanye yo mu gihugu, iyi myenda n\u2019inkweto bikigurishwa nk&#8217; uko byari bisanzwe mbere ya 2016.<\/p>\n<p>Mu iperereza ryigenga ryakozwe n\u2019umunyamakuru wa bwiza, yasanze caguwa nyinshi zicururizwa mu masoko ya Kigali, Rubavu, Rusizi, Musanze n\u2019ahandi, inyinshi zinyura ku mipaka ya Rubavu, Rusizi, Nyamasheke ndetse na Rusumo hakoreshejwe amayeri menshi arimo gukorana n&#8217;inzego z&#8217;umutekano, iz&#8217;ibanze ku mavu zo kurya ruswa no kunyereza imisoro kubinjiza iyi myenda.<\/p>\n<p>Ugereranyije n\u2019umusoro wari usanzwe kuri ibi bicuruzwa, ubu byatangiye gusoreshwa umusoro wikubye inshuro 25. Byumvikane ko igiciro cyari gishyizwe hejuru hagamijwe guca iyi myambaro, no guha agaciro ibikorerwa imbere mu gihugu. Bivuze ko izo ngamba zashyizweho zubahirijwe, iyo caguwa itapfa kugurwa n\u2019uwari we wese. Gusa si ko byaje kugenda kuko kugeza ubu ntacyahindutse kinini. N\u2019ubu nkibisanzwe ku masoko iracyagaragara ku bwinshi kandi idahenze nkuko abantu babitekerezaga, nyuma yo kuzamurirwa umusoro.<\/p>\n<p>Ku mipaka ihuza u Rwanda n\u2019ibihugu bihana imbibi, inzego z\u2019umutekano, n\u2019abakozi b\u2019Ikigo cy\u2019igihugu gishinzwe imisoro n\u2019amahoro, baba bakurikirana hafi ibyinjira n\u2019ibisohoka. Bareba buri wese ufite ikintu yambukana agikuye mu kindi gihugu, cyaba igikapu, isakoshi n\u2019ibindi. Baraguhagarika, bakabirebamo ku buryo rimwe na rimwe hari ibyo utemererwa kwambutsa, yaba umwenda, urukweto, amata cyangwa ibitenge. Hari igihe ubizanye asabwa kubisorera. Aha ushobora kwibaza uti &#8220;ese iyo caguwa yo ica he?&#8221; Cyane ko hari n\u2019ababizana bakabyakwa bakabwirwa ko bitemewe mu gihugu. <\/p>\n<figure id=\"attachment_19945\" aria-describedby=\"caption-attachment-19945\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\" aligncenter size-full wp-image-19945\" src=\"https:\/\/new.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg\" alt=\"Bavuga ko iyi myenda abaturage bayikunda kuko igura make ugereranije n'iya made in Rwanda\" title=\"Bavuga ko iyi myenda abaturage bayikunda kuko igura make ugereranije n'iya made in Rwanda\" class=\"caption\" align=\"center\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg 1024w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_-300x225.jpg 300w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_-768x576.jpg 768w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_-860x645.jpg 860w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19945\" class=\"wp-caption-text\">Bavuga ko iyi myenda abaturage bayikunda kuko igura make ugereranije n&#8217;iya made in Rwanda<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Abitwa abacoracora ni bakorana n\u2019abashinzwe umutekano bagakusanya ruswa ituma bambutsa magendo<\/strong><\/p>\n<p>Amwe mu mayeri akoreshwa mu karere ka Rubavu, ni ay\u2019abantu bitwa Abacoracora ngo bazobereye mu kwambutsa imyambaro n\u2019inkweto. Bamwe mu bambutsa imyenda ku mupaka wa Rubavu, banakora ubucuruzi bwa magendu ari na bo bageza amabaro ya caguwa mu Rwanda, bavuga ko bafite inzira nyinshi babinyuzamo, akenshi baba bumvikanyeho n\u2019inzego z\u2019umutekano zirinze inkike z\u2019igihugu ahantu hatandukanye.  Bavuga ko babaha amafaranga afatika (ruswa), ku buryo ku ibaro imwe haba hatangwa amafaranga ari hagati y\u2019ibihumbi 20 na 30.<\/p>\n<p>Amabaro ya caguwa ngo yambutswa umupaka hagati ya saa sita n\u2019igice za n\u2019ijoro na saa munani n\u2019igice za n\u2019ijoro n\u2019abakora ubu bucuruzi mu karere ka Rubavu bitwa Abacoracora.  Aba ngo baba bafite intwaro gakondo, ku buryo ubitambitse uwari we wese, atari uwo bumvikanye, bahangana na we bakaba banamuhitana. Abacoracora ni bo bakura amabaro mu mujyi wa Goma bakayageza i Rubavu, ari na ho hari amazu abikwamo aya mabaro, mu gihe cy\u2019iminsi ibiri. Nyamara ibi bicuruzwa ntabwo aba ari ibyabo bwite, bo ni abakozi babimazemo igihe kirekire kandi birabatunze nk\u2019uko babivuga.<\/p>\n<p><strong>Ku mupaka wa \u201cPetite Barri\u00e8re\u201d caguwa ihanyura ku manywa y\u2019ihangu inzego zose zireba.<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Muri abo bacoracora, harimo igice kimwe cy\u2019abatunzwe no kwambutsa umuguru w\u2019inkweto umwe umwe n\u2019imyenda babyambaye, ku buryo ku munsi, hari ushobora kwambutsa imiguru y\u2019inkweto irenga 20, naho imyenda ngo umuntu yambutsa hagati ya 20 na 25.  Iyo bamaze kuyambutsa, hari abantu bakodesheje inzu zibikwamo iyo mari abo bacoracora baba bazanye. Umuguru w\u2019inkweto wambukijwe, umucoracora awubonaho hagati y\u2019amafaranga 200Frw na 300Frw.<\/p>\n<p>Akingeneye Devotha (izina ryahinduwe) ni umwe mu bacoracora. Mu kiganiro yagiranye n\u2019umunyamakuru yemeje ko ubu buryo bakoresha buzwi n\u2019abapolisi bakorera ku mupaka, ku buryo utazwi ngo bitamuhira!  Ngo hari n\u2019igihe abashinzwe umutekano baba bafite abakomisiyoneri babibafashamo, kugeza mu gukusanya amafaranga y\u2019abambukije izi caguwa. Yagize ati \u201cubu buryo dukoresha, tubuziranyeho n\u2019abapolisi bakorera ku mupaka. Iyo umuntu yambukije umuguru umwe w\u2019inkweto umupolisi aba afiteho amafaranga 500F, mu gihe ku mwenda aba ari 300F, yose akaza kuyahabwa ku mugoroba akazi karangiye, cyangwa se akaba afite umukomisiyoneri uyamukusanyiriza.\u201d<\/p>\n<p>Mu gushaka kumenya koko ko ibi bishoboka, umunyamakuru yavuganye n\u2019umwe mu bashinzwe umutekano ukorera ku mbibi z\u2019igihugu mu karere ka Rubavu. Umunyamakuru amusabye ko bakorana ubucuruzi bw\u2019imyenda ya caguwa yamubwiye ko ari nta kibazo, ahubwo yazapanga akareba uburyo bakorana buri munsi, mu gihe yaba afite imari yo kwambutsa. Cyakora akavuga ko ari kubikora mu ibanga rikomeye kuko iyo abayobozi babo babafashe babafunga bakajyanwa ahitwa ku Murindi.<\/p>\n<figure id=\"attachment_19946\" aria-describedby=\"caption-attachment-19946\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\" aligncenter size-full wp-image-19946\" src=\"https:\/\/new.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_1_.jpg\" alt=\"Bavuga ko ubucuruzi bwa caguwa bitemewe butapfa gucika\" title=\"Bavuga ko ubucuruzi bwa caguwa bitemewe butapfa gucika\" class=\"caption\" align=\"center\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_1_.jpg 1024w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_1_-300x225.jpg 300w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_1_-768x576.jpg 768w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_1_-860x645.jpg 860w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19946\" class=\"wp-caption-text\">Bavuga ko ubucuruzi bwa caguwa bitemewe butapfa gucika<\/figcaption><\/figure>\n<p><strong>Abagore batwite bavugwaho uruhare mu kwambutsa magendo<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Abagore batwite ni abambere mu kwinjiza imyenda ya caguwa yiswe iyo kwitegura kubyara. Nyiramatabaro Godereva (ryahinduwe) avuga ko hari abakora ubucuruzi bwa caguwa batwite, bitwaje ko bagiye kugura imyenda y\u2019impinja. Avuga ko aba bagore batwite ari aba mbere mu kwinjiza imyenda ya caguwa yitwa iyo kwitegura kubyara. Aba bagore bahinduranya imipaka kugira ngo batambutse imyenda myinshi, kandi bakanyura ku mipaka mu buryo bwemewe n\u2019amategeko. <\/p>\n<p>Aba bagore batwite bakunda gukoreshwa na bagenzi babo bakabaha amafaranga bakabambukiriza imari iva hakurya. Uyu Godereva agira ati \u201cHari abakora ubucuruzi bwa caguwa batwite bitwaje ko bitegura kubyara, bagiye kugura imyenda y\u2019impinja. Bahinduranya imipaka kugira ngo batambutse imyenda myinshi, kandi bakanyura ku mipaka mu buryo bwemewe\u201d. Ngo baba bishyuwe amafaranga n\u2019abagore bagenzi babo cyangwa abandi bantu. Akomeza agira ati \u201cnanjye ndabikora. Ni bo bamfasha, kuko mushobora gukorana, nk\u2019ibaro akaba yayikwambukiriza ku mipaka yose ikikije akarere ka Rubavu.\u201d<\/p>\n<p>Mu karere ka Rubavu, ahantu hazwi ko hacishwa magendu irimo iyi myenda ya caguwa ni ahitwa muri R.C.D, ni mu kagari ka Bugoyi, n\u2019akagari ka Mbugangari mu mudugudu wa Karundo mu murenge wa Gisenyi; mu murenge wa Rubavu ni utugari dukora ku mupaka cyane mu kagari ka Byahi, Rukoko; Cyanzarwe ni ahitwa Mu kibaya. Akenshi ngo aba bacoracora bararaswa, ariko ngo baraswa ahanini iyo baba bahinduye abasirikari mu buryo butunguranye, bo ntibabimenye.<\/p>\n<p>Nyirinkindi Benjamin (ryahinduwe) atuye mu karere ka Rubavu, na we avuga ko iyo bakuye imari i Goma bayigejeje mu karere ka Rubavu, hari abandi babikomezanya bikagera aho bigomba kujya mu turere twose tw\u2019igihugu. Ngo hakoreshwa uburyo butandukanye burimo imodoka, moto, amagare ndetse n\u2019abanyamaguru. Yagize ati\u201d iyo dukuye imari i Goma tukabona twambutse amahoro, tugeze mu karere ka Rubavu, akazi kacu kaba karangiriye aho. Kuko tuhasanga abandi baba bagomba kubigeza mu duce dutandukanye tw\u2019igihugu babijyana mu ma modoka atandukanye, kuri za moto, ndetse n\u2019amagare n\u2019amaguru.\u201d <\/p>\n<figure id=\"attachment_19947\" aria-describedby=\"caption-attachment-19947\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img decoding=\"async\" class=\" aligncenter size-full wp-image-19947\" src=\"https:\/\/new.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_2_.jpg\" alt=\"Hari abo usanga bacururiza imyenda ya magendu ku nkengero z'imihanda\" title=\"Hari abo usanga bacururiza imyenda ya magendu ku nkengero z'imihanda\" class=\"caption\" align=\"center\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_2_.jpg 1024w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_2_-300x225.jpg 300w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_2_-768x576.jpg 768w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.22_2_-860x645.jpg 860w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19947\" class=\"wp-caption-text\">Hari abo usanga bacururiza imyenda ya magendu ku nkengero z&#8217;imihanda<\/figcaption><\/figure>\n<p>Bavuga ko bimwe bica muri kaburimbo ariko ku buhanga bukomeye, kuko hari n\u2019ababa bafite imodoka zirenze imwe, ku buryo hari ijya imbere ishakisha amakuru, izikoreye imizigo zikaza inyuma, ku buryo baba bavugana aho basanze ikibazo, nka bariyeri y\u2019ikigo cy\u2019imisoro n\u2019amahoro (RRA) cyangwa abapolisi. Igihe habaye ikibazo ngo bashakisha inzira z\u2019igitaka imodoka yanyuramo kugira ngo barenge izo bariyeri.<\/p>\n<p><strong>Imikorere mi na ruswa bihabwa bamwe mu nzego z\u2019ibanze<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Abari mu nzego z\u2019ibanze n\u2019abahozemo, abashinzwe umutekano ku nkengero z\u2019imipaka n\u2019ikiyaga cya Kivu, bavugwa mu bari inyuma y\u2019ubucuruzi bwa magendo bwambuka bunyura Rusizi na Nyamasheke buva Bukavu.<\/p>\n<p>Umurenge wa Mururu, muri Rusizi, uvugwamo cyane ubucuruzi bwa magendu. Umwe mu bigeze gukora igihe kirekire ubu bucuruzi wo muri uwo murenge, wabikoraga ari no mu nzego z\u2019ubuyobozi mu rwego rw\u2019akagari, yabwiye umunyamakuru uko caguwa za magendu zinjira cyane zikagera no mu isoko rikuru rya Kamembe. <\/p>\n<p>Uriya  wahoze ari \u201cumuyobozi\u201d agira ati\u2019\u2019 birakorwa cyane rwose! Nk\u2019aha muri Mururu, bikorwa mu tugari twa Tara mu mudugudu wa Ryabadogo, Kagarama mu mudugudu wa Cyete, na Gahinga mu mudugudu wa Birogo\u201d. Ngo baba bazindutse bakabanza kuvunjishiriza mu isoko rya Karangiro, bakajyana amafaranga y\u2019amanyekongo. Asobanura kandi ko \u201cn\u2019abaciye mu nzira zemewe zo ku mipaka baba bafite abana bari bubambukirize ibintu. Ni bizinesi zikorwa buri munsi rwose.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Asobanura ko kugira ngo bizagere mu isoko rya Kamembe ngo byoroha cyane kuko bashobora kubitwara mu bikapu mu buryo busanzwe bikagera mu isoko. Abandi ngo baba babibunza mu mujyi, abandi babirambitse hafi y\u2019imihanda bacuruza. Nk\u2019inkweto usanga zicuruzwa cyane cyane mu mujyi wa Rusizi guhera nka saa mbiri z\u2019ijoro, kandi no mu isoko mu mujyi wa Rusizi ziba zirimo cyane kandi zidasoze, kuko iyo byamaze kugera mu isoko ntibiba bigisoze cyangwa ngo bapfe kubyirukaho. Agira ati \u201cababibunza na bo baba bacungana n\u2019ababibaka, bagira umwaku bakabitwara, bagira amahirwe bakagurisha.\u2019\u2019<\/p>\n<p>Ku bijyanwa i Kigali n\u2019ahandi, na byo ngo bigenda mu buryo bwinshi. Ngo hari ababishyira mu mifuka bakarenzaho ifu y\u2019imyumbati cyangwa imyumbati ubwayo  ababigenzura ntibarabukwe. Byaba ari magendu y\u2019ibitenge bamwe bakagenda babyambaye, n\u2019andi mayeri menshi. Amabaro yo ngo hari igihe batereta abashoferi baba bavanye sima kuri CIMERWA, bakayabashyiriramo bakarenzaho sima kugeza bigeze iyo bijya.<\/p>\n<p>Yemeza ko, kuba bamwe mu bayobozi b\u2019imidugudu, ba Gitifu b\u2019utugari na bamwe mu nkeragutabara, bakora ubwo bucuruzi mu buryo bumwe cyangwa ubundi, kuri we abona gucika bitoroshye. Akomeza avuga ko hari inzira zitemewe mu mirenge yose ikora ku mupaka wa Kongo, cyane cyane aha mu murenge wa Mururu, zegereye ikiyaga cya Kivu. Nyamara akenshi zimwe muri zo ngo ziba zicunzwe n\u2019abashinzwe umutekano, bacunga abambutsa abahanyuza ibintu byagombye guca mu nzira zemewe n\u2019amategeko. Iyo abakora ubu bucuruzi bamenyeranye na bo, ngo babaha amafaranga (ruswa)  nk\u2019ibihumbi 2 kugera kuri 5, bakareka bakambuka.<\/p>\n<figure id=\"attachment_19948\" aria-describedby=\"caption-attachment-19948\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" aligncenter size-full wp-image-19948\" src=\"https:\/\/new.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.23.jpg\" alt=\"Izi nkweto zicururizwa mu isoko rimwe mu masoko y'umujyi wa Rusizi inyinshi ni caguwa zidasoreye\" title=\"Izi nkweto zicururizwa mu isoko rimwe mu masoko y'umujyi wa Rusizi inyinshi ni caguwa zidasoreye\" class=\"caption\" align=\"center\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.23.jpg 1024w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.23-300x225.jpg 300w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.23-768x576.jpg 768w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/whatsapp_image_2019-12-18_at_08.48.23-860x645.jpg 860w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19948\" class=\"wp-caption-text\">Izi nkweto zicururizwa mu isoko rimwe mu masoko y&#8217;umujyi wa Rusizi inyinshi ni caguwa zidasoreye<\/figcaption><\/figure>\n<p>Aha kandi bambuka bakoresheje ubwato, ahanini ngo buba ari ubw\u2019Abanyarwanda baturiye iyo mipaka. Bumwe ngo bukaba bwarashyizwemo n\u2019abahoze ari abakonseye kera cyangwa ba Mudugudu n\u2019aba Gitifu b\u2019utugari b\u2019ubu cyangwa abacyuye igihe. Ariko ibi ngo bikorwa mu ibanga, ku buryo ayo mato ngo abayatwara ari Abanyekongo ku buryo utamenya ko ayo mato ari ay\u2019Abanyarwanda. Ikindi ngo n\u2019umuyobozi udafitemo ubwato, umuturage ubufite hari amafaranga aba agomba kumuha mu ibanga kugira ngo bukomeze bukore.<\/p>\n<p>Kuzana caguwa cyangwa indi magendu muri Kongo yambutse ahabwa akajeto \u2019\u2019 Jeton\u2019\u2019 n\u2019abo bita abaduwane, kabemerera kujya muri Kongo. Izo caguwa na magendu zindi, ngo babikura ku masoko ya Kadutu, Nyawera, Mashinji, Kopera n\u2019ahandi i Bukavu. Ngo hari abana bita\u2019\u2019 Avions mayi-Indege zo mu mazi-\u2019\u2019, baba bariyo, bahabwa amafaranga bakayishyira mu mifuka, bakayifungira mu mashashi, maze abo bana bakayogana Kivu bakayigeza hakuno mu Rwanda. Aha ngo haba hari abandi bana bari mu Rwanda, bagahita bayicamo imirwi bakayizamukana mu ngo za banyirayo cyangwa mu za ba Mudugudu, bitewe n\u2019imikoranire iba ihari uwo munsi. Ibindi ngo binyura muri ayo mato, abo bana barabigabagabana bakabijyana muri ayo mazu ya ba nyira byo.<\/p>\n<p>Uwitwa Munyawera (ryahinduwe) asobanura ko imisoro iba ari myinshi cyane ku buryo batayibona, bagahitamo kuzicisha muri izi nzira zitemewe ariko bigatizwa umurindi cyane n\u2019abayobozi b\u2019inzego z\u2019ibanze. Kuri we, abo bayobozi babifitemo uruhare rukomeye cyane kuko ngo \u201cbabishatse ubu bucuruzi bwacika, ariko inyungu bwite baba babufitemo ntizatuma babuca\u201d.<\/p>\n<p><strong>Mu isoko rya Kamembe hacururizwa ibyambutse mu buryo butemewe <\/strong> <\/p>\n<p>Mugema (ryahinduwe) ni umwe mu bacururiza caguwa mu isoko rya Kamembe. Yemereye umunyamakuru ko acuruza caguwa kandi ko batazisorera. Icyo basorera ngo ni ibibanza bazicururizaho nk\u2019uko bisanzwe. Avuga ko caguwa zigera mu isoko mu nzira zinyuranye, bamwe mu bacuruzi bakazivanga n\u2019ibindi bacuruza biba byasoze, ku buryo n\u2019ababishinzwe (RRA) iyo baje kubirebamo badashobora gusobanukirwa. <\/p>\n<p><strong>Inzira ya Rusumo<\/strong><\/p>\n<p>Imyenda ya caguwa yambukirizwa ku Rusumo, igurirwa mu isoko rya Kaliako, Tanzania, ku Nyanja y\u2019Abahindi. Aha ngo ni ho ushaka kurangura mu buryo budahenze ashobora kugurira cyangwa kurangurira imyenda n\u2019inkweto bya Caguwa. <\/p>\n<p>Muhayimana Peter (ryahinduwe) akura imyenda muri iri soko ayizana muri Kigali, nko mu isoko rya Gisozi ndetse no mu maduka amwe yo mu mujyi wa Kigali acuruza iyi myenda. Yabwiye umunyamakuru ko iyo agiye kuzana iyi myenda byibura bimusaba icyumweru kugira ngo abe agarutse. Agira ati \u201cbinsaba icyumweru cyose kujya Kaliako muri Tanzania no kugaruka. Iyo maze kurangura ibaro nziza, imyenda nyifunga mu mifuka no mu bikapu, hanyuma ngashaka ushobora kubizana akabingereza mu Rwanda.\u201d<\/p>\n<p>Yakomeje avuga ko iyo yamaze kubona imari ashaka nk\u2019umushoferi w\u2019ikamyo baziranye neza ku mikorere, maze imyenda bakayishyira hagati y\u2019intebe ngo kuko abasaka badapfa kuhagera. Kandi ngo \u201chari n\u2019igihe uba uziranye n\u2019abo ku mupaka mukabipanga ku buryo umuha akantu ibintu byawe ntibabirebamo.\u201d <\/p>\n<p><strong>Caguwa muri Kigali<\/strong><\/p>\n<p>Umwe mu bacurizi bacuruza imyenda ya caguwa mu mugi wa Kigali, mu karere ka Nyarugenge, ku Kimisagara witwa Kamabano (izina ryahinduwe), yabwiye umunyamakuru ko na bo batazi uko imyenda yinjira kugera igeze mu isoko. Gusa ngo babwirwa ko ica mu nzira zikomeye zirimo no gukwepana na Police na RRA. Avuga nibura mu cyumweru, iyo imari yabonetse, mu isoko hinjira amabaro ya caguwa nka 70; gusa ngo biterwa n\u2019ibihe, kuko hari nk\u2019igihe gishira ntayo babonye, bakabwirwa ko yabuze cyangwa yafatiwe mu nzira. <\/p>\n<p>Agira ati \u201csinakubwira ngo hinjira iyi, kuko biterwa n\u2019ibihe. Nk\u2019ubu hashobora kwinjira amabaro 70 mu cyumweru, ariko hari igihe tubwirwa ko imari bayibuze. Byose biterwa n\u2019ibihe, kuko n\u2019ukwezi kwashira nta mari, ariko hari n\u2019igihe iba nyinshi.\u201d<\/p>\n<p>Ludoviko, na we ucuruza imyenda yinjira mu buryo bwa magendu, avuga ko kuri ubu ibaro y\u2019imipira y\u2019amaboko maremare y\u2019abagore ihagaze ibihumbi 150, amatiriningi ibaro igura ibihumbi 450, imyenda y\u2019abagore irimo amajipo y\u2019abagore n\u2019amakanzu, naho ibaro yitwa gagasi igura muri 600 kuzamura bitewe ni ibihe. Akomeza avuga ko urebye ibiciro by\u2019imyenda ya caguwa bizamurwa bitewe n\u2019uko imali iboneka cyangwa itaboneka, ariko akavuga ko ukurikije uko imyenda yaguraga hari ikiyongereyeho kuko hari nk\u2019ibaro yagurwaga ibihumbi 70 none ubu iri mu 150 kuzamura. Birasa nkaho byikubye kabiri ugereranyije. <\/p>\n<p>Uyu mucuruzi avuga ko \u201cmu by\u2019ukuri n\u2019ubwo caguwa yaciwe, nta kintu kinini cyahindutseho. Cyakora nk\u2019ibiciro byikubye kabiri ahandi hiyongeraho make cyangwa bikikuba gatatu, gusa ntibitubuza kuyicuruza\u201d. Ngo iyo imali yageze mu isoko, nta kindi kiba gisigaye. Gusa abayizana urebye ni bo bagorwa no kuyizana ngo kuko hari n\u2019igihe hashira icyumweru bavuga ko iri mu nzira, barabuze uko bayambutsa. Abaganiriye n\u2019umunyamakuru bose bemeza ko imari bayinjiza mu buryo bukomeye, kuko benshi ntibaryama. <\/p>\n<p>Ngo baba bafite umuntu ubacungira uko ikibuga kimeze, bakavugana n\u2019abazamu bo ku masoko baba bari bubyinjizemo, aho usanga bose bakunze kwinjiza iyi myenda mu saha ya saa munani z\u2019ijoro cyangwa saa cyenda z&#8217;igicuku. <\/p>\n<p>Ludoviko agira ati \u201cnta kuryama! Imyenda, inkweto byinjira saa munani cyangwa saa cyenda z\u2019ijoro, ubundi tuvugana n\u2019abarinda isoko tukabaha akantu. Hano ni i Kigali, urumva twabaho gute, bo babaho gute?\u201d<\/p>\n<p><strong>Hambere n\u2019ubu, nta tandukaniro rigaragara ku myenda ya caguwa<\/strong><\/p>\n<p>Uretse mu mujyi wa Kigali, ni ho caguwa isa nk\u2019ihenze, aho nk\u2019umupira wo kwambara imbere ugura hagati ya 3000 na 5000, mu gihe Rubavu cyangwa Rusizi ushobora kuwugura 1500 cyangwa 2000.  Ariko na none abayicuruza bavuga ko ubu haje caguwa y\u2019amoko menshi, harimo igura make n\u2019igura menshi. <\/p>\n<p>Urugero : Inkweto, hari izigura kuva ku mafaranga 2000 kuzamura, naho imyenda ni ukuva ku mafaranga 1500 kuzamura, mu gihe kera n\u2019ubundi ibiciro bitajyaga munsi y\u2019ibiriho ubu, kandi byitwa ko caguwa yazamuriwe umusoro hagamijwe kuyica mu gihugu. Aha ni ho uhera wibaza itandukaniro rya mbere ya 2016 na 2019 icyaba cyarahindutse. Ibi ni mu gihe ibicuruzwa byo kwambarwa bikorerwa mu Rwanda, icya make ari 5000. <\/p>\n<p><strong>Magendu ya caguwa ihombya abacuruzi ba \u201cMade in Rwanda\u201d n&#8217;igihugu<\/strong><\/p>\n<p>Abacuruza imyenda ikorerwa mu Rwanda (made in Rwanda) bavuga ko ari ikibazo gikomeye kubera ko bibatera igihombo. Bavuga ko ubucuruzi bwa caguwa bubahombya cyane, kuko bo baba basoze, izi caguwa zo zitasoze. Bo ngo bakorera ahantu haba hazwi, caguwa zo bakagenda bazibunza batishyuye. <\/p>\n<p>Mu isoko na bwo made in Rwanda abayicuruza bakahatinyira ko haba hahenze kandi ubushobozi bwo kuhishyura ari buke, mu gihe byorohera abahacururiza caguwa batasoze. Bagasaba ko ibi byose byakwiganwa ubushishozi, hagashakwa umuti udakoma mu nkokora made in Rwanda. Naho ubundi ngo ikibazo kiracyari ingorabahizi, ndetse gikomeje gutuma barushaho gucika intege, kuko ibi byose bibatera igihombo ubwabo bidasize n&#8217;igihugu cyagakwiye kuba kibona imisoro kubyinjira.<\/p>\n<p><strong>Abashinzwe kurwanya magendu baremera ko iya caguwa ihari<\/strong><\/p>\n<p>Ku mupaka wa Rusizi, Gasamaza C\u00e9lestin, umukozi w\u2019ikigo cy\u2019igihugu cy\u2019imisoro n\u2019amahoro (RRA) mu karere ka Rusizi ushinzwe ibyinjira n\u2019ibisohoka ku mipaka, avuga ko adafite imibare ya caguwa zinjira mu buryo bwemewe n\u2019amategeko, ariko ko ku mipaka ya Rusizi caguwa zitahasoresherezwa, ko bikorerwa i Kigali, i Gikondo-MAGERWA, ko abagaragara mu mujyi wa Rusizi ari abacuruza magendu kandi bagerageza kubafata. <\/p>\n<p>Agira ati \u201czirakorwa cyane! Turanabafata kuko usanga dufite byinshi tuba twafashe, bimwe bikazagera igihe bigatezwa cyamunara\u201d. Asobanura ko, nubwo bigoye guhashya burundu ubu bucuruzi bwa magendu, ngo \u201cbyaragabanutse cyane aho dutangiye kubuhagurukira, kuko dukorana n\u2019abapolisi bashinzwe kubirwanya\u2019\u2019.<\/p>\n<p>Abafatanywe caguwa za magendu ngo nta mande bacibwa ngo bazisubizwe kuko ziba zinjiye mu buryo butemewe n\u2019amategeko, ngo hari igihe zitezwa cyamunara cyangwa zikagurishwa nk\u2019uko amategeko abiteganya nk\u2019uko nanone bivugwa na Gasamaza C\u00e9lestin.<\/p>\n<p>Abayobozi b\u2019amasoko atandukanye twakoreyemo iyi nkuru babajijwe n\u2019umunyamakuru ingano ya caguwa icuruzwa mu masoko atandukanye bavuga ko batabimenya neza usibye Kimisagara bavuga ko hinjira nibura 70 mu cyumweru , abandi bakavuga ko babona icuruzwa nta kindi, gusa ikizwi nuko nabo badafite uburenganzira bwo kuyica mu isoko cyangwa kuyihagarika, kuko ubwo bubasha bufitwe n\u2019ikigo gishinzwe imisoro n\u2019amahoro cyonyine.<\/p>\n<p><figure id=\"attachment_19949\" aria-describedby=\"caption-attachment-19949\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" aligncenter size-full wp-image-19949\" src=\"https:\/\/new.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/uyu_avuga_ko_agenda_acengana_n_ababafata_kuko_nta_kindi_abona_yakora_kimutungira_abana._2_copy.jpg\" alt=\"Uyu avuga ko agenda acengana n'ababafata kuko nta kindi abona yakora kimutungira abana\" title=\"Uyu avuga ko agenda acengana n'ababafata kuko nta kindi abona yakora kimutungira abana\" class=\"caption\" align=\"center\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/uyu_avuga_ko_agenda_acengana_n_ababafata_kuko_nta_kindi_abona_yakora_kimutungira_abana._2_copy.jpg 1024w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/uyu_avuga_ko_agenda_acengana_n_ababafata_kuko_nta_kindi_abona_yakora_kimutungira_abana._2_copy-300x225.jpg 300w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/uyu_avuga_ko_agenda_acengana_n_ababafata_kuko_nta_kindi_abona_yakora_kimutungira_abana._2_copy-768x576.jpg 768w, https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/uyu_avuga_ko_agenda_acengana_n_ababafata_kuko_nta_kindi_abona_yakora_kimutungira_abana._2_copy-860x645.jpg 860w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-19949\" class=\"wp-caption-text\">Uyu avuga ko agenda acengana n&#8217;ababafata kuko nta kindi abona yakora kimutungira abana<\/figcaption><\/figure><br \/>\n<strong><br \/>\nBiragoye kubona umuti w\u2019ikibazo cya magendu ya caguwa<br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>Yaba Rusizi cyangwa Rubavu n\u2019ahandi umunyamakuru yagiye, bamwe mu baturage n\u2019abacuruzi bavuga ko guca caguwa zicuruzwa mu buryo butemewe n\u2019amategeko bikigoye cyane. <\/p>\n<p>Kuba hari bamwe mu nzego z&#8217;ubuyobozi bagira uruhare mu kuyambutsa ni ikibazo no kuba ari wo mwenda uhendutse. Munyawera (ryahinduwe) avuga ko gucika kwa magendu i Rusizi bisa n\u2019ibidashoboka kuko abenshi bisa n\u2019aho ari bwo buzima bwabo. Yemeza ko Caguwa bayishimira ngo kubera ko iba ikomeye kandi ihendutse kuruta \u201cMade in Rwanda\u2019\u2019, ikaba ari yo mpamvu igurwa cyane.<\/p>\n<p>Gukumira iyo magendu mu gihe u Rwanda rukikijwe n\u2019ibihugu byemerewe gucururizamo caguwa biragoye. Kuko mu gihe hari urujya n\u2019uruza rw\u2019abaturage, abaturiye imipaka ntibazabura kwinjirana iyo myambaro. Byagiye bigaragara akenshi ko abo baturage cyane cyane abagore bambuka bambaye imyenda myinshi imbere, bagera hakuno bakiyambura, mu gihe ku mupaka utamwambika ubusa umukuraho imyenda y\u2019imbere. Iyo yambutse inshuro nyinshi murumva ko imyambaro na yo aba agejeje mu gihugu iba ibaye myinshi.<\/p>\n<p><strong>Umuti w&#8217;iki kibazo ni ukwirinda ruswa<\/strong><\/p>\n<p>Abaganiriye n&#8217;umunyamakuru bavuga ko igihe inzego z&#8217;ubuyobozi n&#8217;iz&#8217;umutekano bashyira hamwe mu kurwanya ruswa no kwirinda inda ndende ikibazo cy&#8217;abambutsa magendo n&#8217;ibitemewe mu gihugu byacika. <\/p>\n<p>Ruswa n\u2019ibindi byaha by\u2019ubusahuzi ni bimwe mu bikomeye bihombya umugabane w\u2019Afurika nk\u2019uko raporo Banki Nyafurika Itsura Amajyambere, AfDB yabigaragaje mu 2015. Iyi raporo ivuga ko uyu mugabane uhomba miliyari 148 z\u2019amadolari y\u2019Amerika, aya yose ajya guhishwa mu bihugu by\u2019amahanga no hanze y\u2019Afurika.<\/p>\n<p>Urwego rw\u2019Umuvunyi rwagiye rutangaza kenshi ko abakora ibyaha bya ruswa, ahanini bagira ubufatanye buri mu ibanga rikomeye mu guhisha ibimenyetso, rwagiye kandi rugira uruhare runini mu kwigisha abaturage mu gutanga amakuru no kugaragaza aho iki cyaha kigraragara, kuba hari bamwe mu nzego z&#8217;ubuyobozi bijanditse muri byo bituma kubona amakuru ya ruswa bisaba imbaraga nyinshi z\u2019uburyo bwose, rimwe na rimwe amakuru akamenyekana ibimenyetso byamaze gusibangana. Ibi byiyongeraho ko hari abantu bagifite umuco mubi wo gushyigikirana no guhishirana. <\/p>\n<p>Ibi bigaragaza ko hakiri urugamba mu guhangana n\u2019ibyaha bya ruswa, inzego zibishinzwe nk\u2019iz\u2019ubutabera aho urwego rw;umuvunyi rusaba izi nzego guhora ziri maso. N\u2019ubwo u Rwanda rumaze gutera intambwe nziza mu guhashya ruswa nk\u2019uko bigaragara muri izi raporo, ibyaha bya ruswa byagabanyutse kuva mu 2017 kugeza mu mwaka w\u20192019. Mu 2017 yari ku kigero cya 3.28%, mu 2018 yari iri kuri 2.08% mu gihe mu mwaka turimo wa 2019 iri kuri 2%.<\/p>\n<p>Muri  Raporo y\u2019Umuryango Mpuzamahanga Urwanya Ruswa n\u2019Akarengane, Ishami ry\u2019 u Rwanda (TI-Rwanda) yo kuwa 3 Ukuboza 2019 yiswe \u2018Rwanda Bribery Index\u2019  yashyize inzego z\u2019ibanze mu kurya ruswa ku kigero cya 5.50%. Uru rwego bizwi ko ari rwo ruhura n\u2019abaturage kenshi. Iki gipimo cya ruswa kirerekana ko hari abacyumva ngo \u201cUmushumba akama izo aragiye\u201d cyangwa bakitwaza imyanya bariho mu gukora ibyaha birimo gushyigikira cyangwa kurya ruswa no kunyereza imisoro.<\/p>\n<p>Urwego rw\u2019Igihugu rw\u2019Ubugenzacyaha (RIB) kuri iyi ngingo ya ruswa, byagaragajwe ko yiyongereye. Mbere y\u2019uko Ubugenzacyaha buva muri Polisi ruswa yari muri 6.8%, nyuma yo kugirwa Urwego rw\u2019Ubugenzacyaha (RIB), uyu mwaka ruswa yarazamutse igera kuri 8%.<\/p>\n<p>Nkuko byagaragaye muri iyi nkuru, uruhare rw&#8217; inzego zibanze na zimwe mu nzego z&#8217;umutekano mu kugira uruhare mu kwambutsa magendo ku mpamvu zo kwakira ruswa no kunyereza imisoro, igihe zaba zifatanyije mu kurwanya ruswa zambukiranya imipaka yashobora gucika ndetse bikagira uruhare mu gutuma ibikorwa bikorerwa mu Rwanda bishobora gutanga akazi mu byiciro bitandukanye mu gihugu no kuzamuka ku imisoro yinjira.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Imyenda ya caguwa ikomeje kwinjira, iturutse mu bihugu bituranye n\u2019u Rwanda, hakoreshejwe amayeri akomeye nubwo bivugwa ko yaciwe mu gihugu kubera kuzamurirwa umusoro ukikuba. Mbere yo kugera ku masoko yo mu Rwanda, habamo ikibaba cya bamwe mu bagize inzego z\u2019umutekano iz\u2019ibanze zishyikira zikanakira ruswa. Uretse kuba birimo kunyereza imisoro binagira ingaruka ku isoko ry\u2019imyenda ikorerwa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19945,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[135,133,131,139,128,127],"class_list":["post-19950","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-zicukumbuye","tag-amakuru","tag-in-business-today","tag-in-slide-rw","tag-job-in-rwanda","tag-kagame","tag-rwanda"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Imyenda ya caguwa ikomeje kwinjira, iturutse mu bihugu bituranye n\u2019u Rwanda, hakoreshejwe amayeri akomeye nubwo bivugwa ko yaciwe mu gihugu kubera kuzamurirwa umusoro ukikuba. Mbere yo kugera ku masoko yo mu Rwanda, habamo ikibaba cya bamwe mu bagize inzego z\u2019umutekano iz\u2019ibanze zishyikira zikanakira ruswa. Uretse kuba birimo kunyereza imisoro binagira ingaruka ku isoko ry\u2019imyenda ikorerwa [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-12-18T07:01:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950\"},\"author\":{\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\"},\"headline\":\"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze\",\"datePublished\":\"2019-12-18T07:01:16+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950\"},\"wordCount\":3483,\"commentCount\":2,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/12\\\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg\",\"keywords\":[\"Amakuru\",\"In Business Today\",\"In Slide - Kinyarwanda\",\"Job in Rwanda\",\"Kagame\",\"Rwanda\"],\"articleSection\":[\"Zicukumbuye\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950\",\"name\":\"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/12\\\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg\",\"datePublished\":\"2019-12-18T07:01:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/12\\\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/12\\\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg\",\"width\":1024,\"height\":768,\"caption\":\"Bavuga ko iyi myenda abaturage bayikunda kuko igura make ugereranije n'iya made in Rwanda\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=19950#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\",\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze - BWIZA","og_description":"Imyenda ya caguwa ikomeje kwinjira, iturutse mu bihugu bituranye n\u2019u Rwanda, hakoreshejwe amayeri akomeye nubwo bivugwa ko yaciwe mu gihugu kubera kuzamurirwa umusoro ukikuba. Mbere yo kugera ku masoko yo mu Rwanda, habamo ikibaba cya bamwe mu bagize inzego z\u2019umutekano iz\u2019ibanze zishyikira zikanakira ruswa. Uretse kuba birimo kunyereza imisoro binagira ingaruka ku isoko ry\u2019imyenda ikorerwa [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2019-12-18T07:01:16+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":768,"url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Mecky Merchiore Kayiranga","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mecky Merchiore Kayiranga","Est. reading time":"17 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950"},"author":{"name":"Mecky Merchiore Kayiranga","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72"},"headline":"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze","datePublished":"2019-12-18T07:01:16+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950"},"wordCount":3483,"commentCount":2,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg","keywords":["Amakuru","In Business Today","In Slide - Kinyarwanda","Job in Rwanda","Kagame","Rwanda"],"articleSection":["Zicukumbuye"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950","name":"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg","datePublished":"2019-12-18T07:01:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=19950"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#primaryimage","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/bavuga_ko_iyi_myenda_abaturage_bayikunda_kuko_igura_make_ugereranije_n_iya_made_in_rwanda._1_.jpg","width":1024,"height":768,"caption":"Bavuga ko iyi myenda abaturage bayikunda kuko igura make ugereranije n'iya made in Rwanda"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=19950#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Magendu ya caguwa : Uruhare rw\u2019inzego z\u2019umutekano n\u2019iz\u2019ibanze"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72","name":"Mecky Merchiore Kayiranga","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19950"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19950\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}