{"id":71797,"date":"2024-10-11T10:30:00","date_gmt":"2024-10-11T08:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/?p=71797"},"modified":"2024-10-11T10:30:00","modified_gmt":"2024-10-11T08:30:00","slug":"paris-abari-mu-ngabo-z-u-bufaransa-bakomeje-gushinjura-onana-ushinjwa-guhakana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797","title":{"rendered":"Paris: Abari Ingabo z&#8217;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi"},"content":{"rendered":"<p><strong> <em>Abahoze mu ngabo z&#8217;u Bufaransa ndetse banakoreye mu Rwanda bakomeje gushinjura umwanditsi w&#8217;ibitabo Charles Onana ufite ubwenegihugu bwa Cameroun n&#8217;u Bufaransa ukurikiranweho guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994<\/em> .<\/strong><\/p>\n<p>kuri uyu wa Kane, itariki 10 Ukwakira 2024 mu Rukiko Mpanabyaha rwa Paris hakomeje kumvwa abatangabuhamya bashinjura uyu mwanditsi ureganwa na Damien ukuriye inzu y&#8217;ibitabo yamufashije gusohora igitabo cye yise &#8220;Rwanda, la v\u00e9rit\u00e9 sur l&#8217;op\u00e9ration Turquoise: Quand les archives parlent&#8221; barimo Abanyarwanda n&#8217;umujenerali na koloneli bahoze mu Gisirikare cy&#8217;u Bufaransa.<\/p>\n<p>Umutangabuhamya wabimburiye abandi kuri uyu wa Kane ni Nkiko Nsengimana, yumviswe nk\u2019umutangabuhamya wa Charles Onana.<\/p>\n<p>Uyu Munyarwanda w\u2019imyaka 68, yahoze ayobora ihuriro ry&#8217;amashyirahamwe adaharanira imyanya ya politiki mu Rwanda mu gihe cya jenoside, mbere yo guhungira mu Busuwisi.<\/p>\n<p>Nsengimana ubu bivugwa ko ari umwe mu batavuga rumwe na Leta y\u2019u Rwanda baba ku mugabane w&#8217;u Burayi nk&#8217;uko bitangazwa na BBC mu buhamya bwe, yerekanye ko ibiri mu gitabo cya Charles Onana ari ukuri kandi yisunze inyandiko z\u2019ibindi bitabo byanditswe ku Rwanda zibivuga.<\/p>\n<p>Yemeje ko habayeho Jenoside yakorewe Abatutsi ariko ntawayiteguye, ahubwo yavuye ku myifatire ya FPR ikiri ku rugamba yipfuzaga gufata ubutegetsi ikoresheje ingufu ngo bituma bamwe mu ntagondwa z\u2019Abahutu bari ku butegetsi birara mu Batutsi b\u2019imbere mu gihugu barabica.<\/p>\n<p>Nsengimana yemeje kandi ko n\u2019Abahutu benshi bishwe haba mu Rwanda no mu cyahoze ari Za\u00efre (DR Congo y&#8217;ubu) aho bari bahungiye, bishwe na FPR nyuma ya 1994, aho yanifashishije n\u2019ibyegeranyo nka &#8216;mapping report&#8217; cy\u2019Umuryango w&#8217;Abibumbye kitavugwaho rumwe.<\/p>\n<p>Uyu yakurikiwe na Gen. Christian Quesnot w&#8217;imyaka 86 wahoze ari umuyobozi wihariye w\u2019ibiro bya gisirikare wa Fran\u00e7ois Mitterrand wayoboraga u Bufaransa mu gihe cya Jenoside yakorewe Abatutsi, na Col. Michel Robardey w\u2019imyaka 75 wari umujyanama mu Gisirikare cy\u2019u Rwanda n&#8217;ikijandarume kuva mu 1990 kugeza mu 1993.<\/p>\n<p>Aba batanze ubuhamya nk&#8217;abashinjura Onana bemeje ko ibiri mu gitabo cye ari ukuri, ko jenoside itateguwe, bongeraho ko u Bufaransa bwafashije leta y&#8217;uwahoze ari Perezida w&#8217;u Rwanda Juv\u00e9nal Habyarimana mbere ya jenoside mu kuyiha imyitozo y&#8217;abasirikare n\u2019intwaro kuko abari inyeshamba za FPR batakozwaga ibiganiro, bari bayisumbirije ku rugamba.<\/p>\n<p>Mu batangabuhamya b\u2019abreze Charles Onana, uwumviswe bwa mbere ku wa Kane ni Umubiligi w&#8217;umunyamategeko, Bernard Maingain, w\u2019imyaka 69, wabwiye urukiko ko nta jenoside yabaho itabanje gutegurwa nk&#8217;uko abamubanjirije babivuze.<\/p>\n<p>Yagize ati: &#8220;Ese byagenda gute abantu ibihumbi 10 bishwe ku munsi bitateguwe? Mbega imipanga n\u2019ibindi byo kwica byahabwa abantu babikoresha mu kwica batabiteguye? Bakica batarobanura icyitwa Abatutsi bose, bazi n&#8217;aho baba, n\u2019umwidondoro wabo ntawabiteguye?&#8221;<\/p>\n<p>Maingain yakomeje abwira urukiko ko ibice 19 biri mu gitabo cya Charles Onana bigaragaza ko ahakana Jenoside yakorewe Abatutsi mu Rwanda, ndetse ko ijambo jenoside arishyira mu twuguruzo n&#8217;utwugarizo nk&#8217;aho atabyemera kandi akavuga ko ari ikinyoma cyeruye, cyangwa &#8220;escroquerie&#8221; mu Gifaransa.<\/p>\n<p>Hakurikiyeho Gen. Didier Tauzin w\u2019imyaka 74, wari umusirikare w&#8217;u Bufaransa uri mu kiruhuko cy\u2019izabukuru, wumviswe nk\u2019umutangabuhamya wa Onana.<\/p>\n<p>Gen. Tauzin yemeje ko mu 1992 yagiye ku rugamba mu Rwanda ayoboye Ingabo z\u2019u Bafaransa zafashaga ingabo za Perezida Habyarimana mu kurwanya FPR ikiri ku rugamba kugirango bayibuze kwegera imbere ku rugamba.<\/p>\n<p>Yavuze ko ari ku rugamba rwo kurwanya FPR mu ntangiriro za 1990, yiboneye ubwe ibyobo rusange byatabwemwo Abahutu, yemeza ko n&#8217;abasirikare be bateye cyane ibirindiro by\u2019Ingabo za FPR bakiri ku rugamba.<\/p>\n<p>Gen. Tauzin yavuze ko yahavuye ahabwa indi mirimo muri Op\u00e9ration Turquoise, mu butumwa abasirikare b\u2019Abafaransa batangiye mu Rwanda muri Kamena 1994 Umuryango w&#8217;Abibumbye ubuhaye umugisha. <\/p>\n<p>Yasoje yemeza ko ibiri mu gitabo cya Onana yabyiboneye ubwe aho Abahutu bishwe n\u2019izari inyeshamba za FPR.<\/p>\n<p>Abajijwe n&#8217;urukiko niba yemera ko habaye Jenoside yakorewe Abatutsi, Gen Tauzin yemeje ko yakozwe, ariko ahakana imibare y&#8217;abayiguyemo ivugwa.<\/p>\n<p>Uru rubanza rwakomeje kugeza ninjoro humvwa abandi batangabuhamya bashinjura Charles Onana, harimo Abanyarwanda Habimana Th\u00e9oneste na Gen. Emmanuel Habyarimana wahoze mu Ngabo z&#8217;u Rwanda mbere na nyuma ya jenoside.<\/p>\n<p>Aba bombi ubu bari mu buhungiro, bemeje ko ibyo Onana yavuze ari ukuri, nubwo badahakana ko habaye Jenoside yakorewe Abatutsi.<\/p>\n<p>Biteganijwe ko urukiko rusoza iburanisha kuri uyu wa Gatanu ruha ijambo ababuranyi, mbere yo kujyana urubanza mu muhezo ibizavamo bikazamenyekana nyuma y&#8217;ukwezi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abahoze mu ngabo z&#8217;u Bufaransa ndetse banakoreye mu Rwanda bakomeje gushinjura umwanditsi w&#8217;ibitabo Charles Onana ufite ubwenegihugu bwa Cameroun n&#8217;u Bufaransa ukurikiranweho guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 . kuri uyu wa Kane, itariki 10 Ukwakira 2024 mu Rukiko Mpanabyaha rwa Paris hakomeje kumvwa abatangabuhamya bashinjura uyu mwanditsi ureganwa na Damien ukuriye inzu y&#8217;ibitabo [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[131],"class_list":["post-71797","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-amakuru-rw","tag-in-slide-rw"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Paris: Abari Ingabo z&#039;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Paris: Abari Ingabo z&#039;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Abahoze mu ngabo z&#8217;u Bufaransa ndetse banakoreye mu Rwanda bakomeje gushinjura umwanditsi w&#8217;ibitabo Charles Onana ufite ubwenegihugu bwa Cameroun n&#8217;u Bufaransa ukurikiranweho guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 . kuri uyu wa Kane, itariki 10 Ukwakira 2024 mu Rukiko Mpanabyaha rwa Paris hakomeje kumvwa abatangabuhamya bashinjura uyu mwanditsi ureganwa na Damien ukuriye inzu y&#8217;ibitabo [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-10-11T08:30:00+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Denis Nsengiyumva\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Denis Nsengiyumva\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797\"},\"author\":{\"name\":\"Denis Nsengiyumva\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/319409df9dcf848755eb54d18eba663c\"},\"headline\":\"Paris: Abari Ingabo z&#8217;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi\",\"datePublished\":\"2024-10-11T08:30:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797\"},\"wordCount\":705,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"keywords\":[\"In Slide - Kinyarwanda\"],\"articleSection\":[\"Amakuru\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797\",\"name\":\"Paris: Abari Ingabo z'u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2024-10-11T08:30:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=71797#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Paris: Abari Ingabo z&#8217;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/319409df9dcf848755eb54d18eba663c\",\"name\":\"Denis Nsengiyumva\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=4\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Paris: Abari Ingabo z'u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Paris: Abari Ingabo z'u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi - BWIZA","og_description":"Abahoze mu ngabo z&#8217;u Bufaransa ndetse banakoreye mu Rwanda bakomeje gushinjura umwanditsi w&#8217;ibitabo Charles Onana ufite ubwenegihugu bwa Cameroun n&#8217;u Bufaransa ukurikiranweho guhakana Jenoside yakorewe Abatutsi muri Mata 1994 . kuri uyu wa Kane, itariki 10 Ukwakira 2024 mu Rukiko Mpanabyaha rwa Paris hakomeje kumvwa abatangabuhamya bashinjura uyu mwanditsi ureganwa na Damien ukuriye inzu y&#8217;ibitabo [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2024-10-11T08:30:00+00:00","author":"Denis Nsengiyumva","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Denis Nsengiyumva","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797"},"author":{"name":"Denis Nsengiyumva","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/319409df9dcf848755eb54d18eba663c"},"headline":"Paris: Abari Ingabo z&#8217;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi","datePublished":"2024-10-11T08:30:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797"},"wordCount":705,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"keywords":["In Slide - Kinyarwanda"],"articleSection":["Amakuru"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=71797#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797","name":"Paris: Abari Ingabo z'u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"datePublished":"2024-10-11T08:30:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=71797"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=71797#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Paris: Abari Ingabo z&#8217;u Bufaransa bakomeje gushinjura Onana uhakana Jenoside yakorewe Abatutsi"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/319409df9dcf848755eb54d18eba663c","name":"Denis Nsengiyumva","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=4"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71797"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71797\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}