{"id":7301,"date":"2017-09-12T16:36:32","date_gmt":"2017-09-12T16:36:32","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/2017\/09\/12\/byinshi-wamenya-ku-ntambara-yiswe-iya-3-y-039-isi-ya-afurika-yabereye-muri\/"},"modified":"2025-02-12T15:41:47","modified_gmt":"2025-02-12T13:41:47","slug":"byinshi-wamenya-ku-ntambara-yiswe-iya-3-y-039-isi-ya-afurika-yabereye-muri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301","title":{"rendered":"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo"},"content":{"rendered":"<p> <strong>Uko iyi si yubatse mu mateka yayo, kenshi nta kinyejana kihirika kidasize amateka ajyanye n\u2019intambara zikomeye aho wajya hose mu mfuruka zayo, iyi si ku migabane itandatu iyigize usanga buri gace karagiye kagira uguhangana gukomeye mu nzira za gisirikare.<\/strong> <\/p>\n<p>Ni muri urwo rwego rero Bwiza.com yahisemo kubagezaho mu ncamake uko intambara yitiriwe Intambara y\u2019isi ya Afurika yagenze.<\/p>\n<p>Nushaka uyite \u201cIntambara y\u2019isi ya Afurika, Intambara ikomeye ya Afurica cyangwa intambara ya gatatu y\u2019isi\u201d , ayo yose ni amazina ayitirirwa nk\u2019uko byanditswe  n\u2019urubuga Wikipedia dukesha iyi nkuru.<\/p>\n<p>Umwaka umwe gusa nyuma wari wihiritse muri Republika Iharanira Demokrasi harangiye indi ntambara nayo itari yoroshye,ari nayo yari yashyize ku butegetsi perezida Laurent Desire Kabila.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-77091 size-full\" src=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"384\" \/><\/a><\/p>\n<p>The Great War of Africa rero, muri Kanama 1998 nayo iba yisutsemo, urugamba rurambikana, mu ntambara zitoroshye ,zahuje ibihugu bya Afurika bitari bike, aho buri kimwe muri byo cyakoze ku ntwaro zacyo, izikomeye n\u2019izoroheje , imbaga y\u2019abasirikare baturuka imihanda yose, bose bahuriye ku butaka wa Congo ruresurana karahava.<\/p>\n<p>Ni intambara yarwanywe imyaka itanu, kuko yaje gusozwa ahagana muri Nyakanga 2003, nyuma y\u2019uko muri iki gihugu hari hamaze gushyirwaho Leta y\u2019inzibacyuho, yari ihuriwemo n\u2019impande zari zihanganye ku ruhande rw\u2019abakongomani hagati yabo ubwabo, mu masezerano bagiranye ,agizwemo uruhare na buri ruhande rw\u2019ibihugu byahuriraga mu gutera inkunga,kimwe mu bice byari bihanganye.<\/p>\n<p>[xyz-ihs snippet=&#8221;google-pub&#8221;]<\/p>\n<p>Ku ruhande rw\u2019abarwanya ubutegetsi bari bibumbiye muri RCD Goma ,baterwaga inkunga n\u2019ibihugu by\u2019u Rwanda na Uganda ,ndetse n\u2019u Burundi buvugwamo mu buryo butaziguye,mu gihe ku rundi ruhande, Leta ya Republika iharanira demokarasi ya Congo yari ishyigikiwe n\u2019ibihugu bitari bike byaturukaga mu matsinda atari make .<\/p>\n<p>Bimwe muri byo harimo: Angola, Chad, Namibia, Zimbabwe n\u2019ibindi.<\/p>\n<p>Ni intambara yari ihuriyemo ibihugu 8 bya rutura mu bya gisirikare muri Afurika, hamwe n\u2019imitwe y\u2019inyeshyamba yasagaga 20, habariwemo na The Lord Resistance Army yarwanyaga Uganda, n\u2019indi mitwe y\u2019inyeshyamba yakoreraga mu karere ka Ituri , Kivu zombi n\u2019ahandi.<\/p>\n<p> <strong>Ibijya gucika bica amarenga, iyi ntambara yabanje gututumba abantu babyita ibikino<\/strong> <\/p>\n<p>Kugirango umuntu avuge neza kuri iyi ntambara, bisaba kubanza guca mu mateka y\u2019iyayibanjirije, yari yaratangiye mu 1996, iyobowe na Kabila mukuru .<\/p>\n<p>Byose kandi byari bifitanye isano n\u2019impungenge z\u2019umutekano w\u2019u Rwanda n\u2019imipaka yarwo, itarahwemaga kuvogerwa n\u2019abitwaje intwaro baturukaga ku butaka bwa Congo, mu dutero nshuma tutaburaga guhitana abantu, ahegereye umupaka wa Congo n\u2019u Rwanda.<\/p>\n<p>Ni mu gihe kandi hari amategeko agenga impunzi ku isi ,harimo n\u2019uko nta mpunzi ubundi ziba zigomba kugira inkambi hafi y\u2019imipaka z\u2019igihugu ziba zaraturutsemo.<\/p>\n<p>Wikipedia igaragaza neza ko ibyo u Rwanda rwabicungiraga hafi cyane kugeza aho rwahisemo gutoza no guha intwaro ubwoko bw\u2019abanyamulenge bubarizwa muri Kivu y\u2019Amajyepfo, mu rwego rwo kuba baburizamo [ Enemy Neutralisation ] imigambi yari ifitwe n\u2019abahoze mu gisirikare cya FAR [ Forces Arm\u00e9e Rwandaise ] cyari cyaratsinzwe n\u2019Ingabo za FPR-Inkotanyi, hamwe kandi n\u2019imitwe y\u2019interahamwe.<\/p>\n<p>Abo bose bari barekereje ku mipaka y\u2019uburengerazuba bw\u2019u Rwanda, bashaka kugaruka ku ruhembe rw\u2019umuheto ngo bakureho ubutegetsi bwa Kigali.<\/p>\n<p>Ku ruhande rwa Zaire ariko naho hari imyiteguro y\u2019Ingabo za Mar\u00e9chal Mobutu Sese Seko zahoraga ziryamiye amajanja, gusa mu bwinshi bwazo, mu buhangange n\u2019imyitozo ikaze byari bizwi kuri izi ngabo, cyane cyane umutwe wa DSP [  <strong>Division Sp\u00e9ciale Pr\u00e9sidentielle ]<\/strong> .<\/p>\n<p>DSP wari umutwe ushinzwe umutekano wa Mobutu, hamwe n\u2019abakomando bakomeye babaga babarizwa mu Kigo cyabo cya Kotakoli , Mobutu ntiyigeze yiyumvisha aho ubutegetsi bwa Kigali bwari guturuka bumwubahuka,cyane ko yanareba ku ruhande rw\u2019ingabo za EX-FAR n\u2019Interahamwe zari aho akumva ibyo gutera igihugu cye ari nk\u2019inzozi.<\/p>\n<p>Ikibazo kindi cyabaye ingorabahizi kuri Zaire y\u2019icyo gihe, ni Politiki na Dipolomasi byayo bitari byifashe neza, cyane cyane ko Mobutu Sese Seko yarebanaga ay\u2019ingwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, iyi kandi ikaba yarafatwaga nk\u2019inkingi ya mwamba ya Dipolomasi ya Kigali, kubera ubucuti bw\u2019akadasohoka Washington yari ifitanye nayo.<\/p>\n<p>Niko rero ibihugu bitavugaga rumwe na Mobutu Sese Seko byaje kwisunga u Rwanda , aho ingabo za Uganda na Angola zaje mu rugamba.<\/p>\n<p>Ikihutirwaga kandi kwari ugushaka no kwegeranya abanyapolitiki bari bakomeye bashobora guhangana na Mobutu, bari barubatse izina mu rwego rw\u2019isi ari nako inzego z\u2019ubutasi z\u2019u Rwanda ,zavumbuye Laurent Desire Kabila wari impunzi y\u2019umukongomani muri Tanzania agasabwa kuza kuyobora umutwe AFDL [  <strong>Alliance des Forces pour la Liberation du Congo<\/strong>  ], cyane ko Kabila yari umuntu uzwi nk\u2019impirimbanyi mu kurwanya Mobutu ,uhereye ku ngoma ya Patrice Lumumba.<\/p>\n<p>Kabila rero wagenderaga ku mahame ya Marxist na Mao Zedong wayoboye ukwibohora kw\u2019Abashinwa ,byaramworoheye kuyobora umutwe w\u2019inyeshyamba, kuko atari muto mu bya politiki mpuzamahanga.<\/p>\n<p>Kuva  ubwo rero intambara yararose, ingabo za AFDL ziyobowe n\u2019abofosiye bakomeye ba Uganda n\u2019u Rwanda , ndetse na Angola batangije ibitero ari nabwo uduce nka Kasenga twafatwaga ariko ikipe ya propaganda ya Mobutu ,ikoresheje itangazamakuru rya Zaire igahakana ayo makuru.<\/p>\n<p>Kuwa 27 Werurwe 1997, nibwo habayeho kurasana kwa mbere , mu gihe gito cyakurikiyeho kingana n\u2019ukwezi kumwe, ahagana hagati muri Mata uwo mwaka Kabila n\u2019ingabo ze bari bamaze kwerekana imbaraga zidasanzwe ,mu kwigarurira uduce dukomeye twa Kivu y\u2019Iburasirazuba.<\/p>\n<p>Kuwa 16 Gicurasi 1997, nibwo Mobutu n\u2019umuryango we bahunze umujyi wa Kinshasa, ahungira muri Morocco ari naho yaguye.<\/p>\n<p>Nyuma yo kwigarurirwa n\u2019ingabo za Kabila, zari ziyobowe n\u2019u Rwanda ,Angola ,Uganda ndetse n\u2019ingabo z\u2019abanyamulenge bwite, icyari gukurikiraho kwari ugushyiraho ubutegetsi bushya.<\/p>\n<p>Bukeye bwaho kuwa 17 Gicurasi 1997, Laurent Desire Kabila yahise atangaza ko ubutegetsi buhinduwe akaba abaye Perezida wa Zaire ya Mobutu, igahindurirwa izina, kuva ubwo Zaire ihinduka Republika iharanira demokrasi ya Congo kugeza magingo aya.<\/p>\n<p> <strong>Intandaro y\u2019intambara karahabutaka ; \u201cThe Great War of Africa\u201d ku butaka bwa Congo yabaye ikimenywabose ku isi ya Rurema<\/strong> <\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Cg-map.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-77089\" src=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Cg-map.png\" alt=\"\" width=\"638\" height=\"684\" \/><\/a><\/p>\n<p>Kimwe mu bintu bitoroheye Laurent Kabila kwari ugusobanurira abakongomani impamvu mu kubohozwa kw\u2019igihugu cyabo hagaragaramo uruhare rukomeye rw\u2019amahanga.<\/p>\n<p>Kabila n\u2019abakongomani rero byasaga n\u2019ibibatera ipfa n\u2019ikimwaro cyo kuba mu kinyejana cya 20 igihugu cyabo cyari kiyobowe na bamwe mu bategetsi bakomoka mu mahanga.<\/p>\n<p>Ku itariki 14 Nyakanga 1998 , nibwo Perezida Laurent Kabila yasezereye umugaba w\u2019ingabo z\u2019igihugu cya Congo,maze kuva ubwo Jenerali James Kabare [  <strong>ubu ni James Kabarebe<\/strong>  ] asimbuzwa  <strong>Jenerali Celestin Kifwa<\/strong>  ,iki kikaba ari ikintu kitashimishije ubutegetsi bwa Kigali ,kuba byarakozwe batabiganiriyeho, gusa icyavuzweho cyane ni uko Kabila yagize James Kabare umujyanama w\u2019uwari umaze kumusimbura .<\/p>\n<p>Kabila wasaga n\u2019uwahinduye imigambi ye ku Rwanda ariko ntiyashizwe ,kuko nyuma gato ho ibyumweru bibiri y\u2019uko yari yakuyeho James Kabare ,yatangaje icyemezo cy\u2019uko yisubiyeho ku mwanzuro wo kumugira umujyanama mu bya gisirikare , atangaza ko ahisemo guhagarika umubano wose mu bya gisirikare n\u2019u Rwanda.<\/p>\n<p>Laurent Kabila yategetse ko Ingabo z\u2019u Rwanda na Uganda ziva ku butaka bwe igitaranya bitarenze amasaha 24, zidakoza amaguru hasi, kuko ubusanzwe hanagombaga kubaho umuhango wo gushimira izi ngabo z\u2019ibi bihugu ku kazi zakoze ko kumufasha ariko ibyo byose abitera utwatsi.<\/p>\n<p>Kuva ubwo, uwitwa umunyamulenge yahise atangira kurebwa ikijisho n\u2019abandi bakongomani bari batuye Kinshasa, kuko ubwoko bw\u2019abanyamulenge butashirwaga amakenga ko butaba buri mu kwaha ku Rwanda, byumvikane ko kandi uguhungabanya umutekano ku banyamulenge ,byari ukwisubira kw\u2019ikibazo n\u2019ubusanzwe cyari muri bimwe mu byateje intambara ya Congo ya mbere, n\u2019ubwo ubu intambara Bwiza.com iri kuvugaho ari iyitiriwe iya 3 y\u2019isi ya Afurika! .<\/p>\n<p>Nguko uko rero intambara yadutse ,ikaza kuba impuzamahanga [ <strong>Conventional war<\/strong> ] kandi biturutse ku tuntu duto, gusa abasesengura utuntu n\u2019utundi bavuga ko byanashoboka ko hari amazeserano Kabila yari afitanye n\u2019ibihugu byamuteye inkunga, we yabonaga kuyubahiriza byaba bigoye, agahitamo gucana umubano nabyo.<\/p>\n<p> <strong>Intambara nyirizina yatangiriye ku mujyi wa Goma<\/strong> <\/p>\n<p>Guhera mu rucyerera rwo kuwa 2 Kanama 1998, nibwo amatsinda yitirirwaga abanyamulenge ryari mu gisirikare cya Congo ,mu mujyi wa Goma, ryatangiye kurasa mu kirere ,ibintu bitangira kuba bibi.<\/p>\n<p>Ibihugu u Rwanda na Uganda byahise byohereza ingabo zikomeye zo gutera inkunga abari bari kwivumbagatanya, nibwo hahitaga hashingwa umutwe wa RCD [Rassemblement D\u00e9mocratique Congolais] \u2014 Goma.<\/p>\n<p>Mu gihe kidatinze , uyu mutwe wari umaze kwigarurira uduce tutari duke twa Kivu zombi,iyo hepfo na ruguru . Uko ibi byakorwaga ariko ni nako uwitwaga umunyamulenge yari amerewe nabi muri Kinshasa,ubwo benshi biciwe mu mihanda izuba riva,abandi bagahohoterwa.<\/p>\n<p>Ku wa 12 Kanama uwo mwaka , Radio Bunia yatambukije itangazo rihamagarira buri wese guhaguruka bagatsemba abo bitaga Abatutsi b\u2019Abanyarwanda mu Itangazo ryagiraga riti \u201cYemwe baturage mwese mwe, muhurure n\u2019imipanga , amacumu, imiheto, amafuni, amabuye, insinga z\u2019amashanyarazi ,twikuremwo abatutsi b\u2019abanyarwanda\u201d\u2026.,Radio Bunia, icyo gihe.<\/p>\n<p>[xyz-ihs snippet=&#8221;google-pub&#8221;]<\/p>\n<p>Iri tangazo rya Radio Bunia ryahise risa n\u2019irikanguye abanyamulenge n\u2019abandi bakongomani bavuga ururimi rw\u2019ikinyarwanda biganje mu kerere ka Kivu zombi,batangira gutekereza ko ahari Laurent Kabila yaba ari gutegura jenoside ,yashoboraga kubakorerwa.<\/p>\n<p>Uwavuga ko iri tangazo n\u2019ubwo ryahamagariraga abantu kumara abandi ryabaye nk\u2019intsinzi kuri RCD-Goma ,kuko uko Kabila yakozaga propaganda zamagana u Rwanda ,ni nako abavuga ikinyarwanda batuye Congo biyumvaga nk\u2019abatungwa agotoki, maze urubyiruko rutari ruke rwo muri Kivu rurushaho kwitabira intambara ku rwego rutari rwitezwe na benshi.<\/p>\n<p>Muri icyo gihe rero nibwo Jenerali James Kabare yigaruriye indege 3 zo mu bwoko bwa Cargo ,maze azipakira abasirikare amagana n\u2019amagana, bagaba ibitero ku kigo cya Kitona kiri hafi n\u2019inkengero z\u2019inyanja ya Atlantic .<\/p>\n<p>N\u2019ubwo bitavuzweho cyane mu makuru yagiye atangazwa, biravugwa ko hafi y\u2019iki kigo ingabo zateye Kinshasa zari zinarimo udutsiko tw\u2019inyeshyamba nke , zabaga ziturutse mu mutwe wa UNITA zabaga zishaka kurwana zigahabwa ibyo kurya, yewe ko n\u2019inyeshyamba za Pascal Lissouba warwanyaga Leta ya Congo Brazaville zitatanzwe kuza gusaba akazi mu ngabo zateye Kinshasa zituruka Kitona ,n\u2019ubwo aya makuru ya Wikipedia nta ruhande rudafite aho rubogamiye rwari rwayemeza.<\/p>\n<p>Ku itariki ya 13 Kanama ,nibwo urugomero rwa Inga ,rwagaburiraga umuriro w\u2019amashanyarazi Kinshasa no ku cyambu cya Matati rwazimywaga ,Kinshasa n\u2019icyambu bihinduka icuraburindi.<\/p>\n<p>Kuwa 23 Kanama kandi nibwo umujyi wa Kisangani wagwaga mu maboko y\u2019ingabo za RCD-Goma zari ziyobowe n\u2019abakomanda bo mu ngabo z\u2019u Rwanda.<\/p>\n<p>Ubwo u Rwanda rwaremaga umutwe wa RCD-Goma ariko ,igihugu cya Uganda nacyo cyashoboye gushyira hamwe umutwe wagombaga kurwanya ubutegetsi bwa Congo ,buwita MLC , The Movement for the Liberation of Congo , mu magambo arambuye y\u2019icyongereza.<\/p>\n<p>Gusa Laurent Kabila ntiyahwemye gutakamba ,ashaka intwaro n\u2019abamufasha impande zose,kuko byihuse yahise asaba inkunga igihugu cya Cuba ,ndetse na bimwe mu bihugu bya Afurika atabyibagiwe.<\/p>\n<p> <strong> Intabaza ya Kabila yumviswe neza cyane n\u2019ibihugu bya SADEC ku ikubitiro <\/strong> <\/p>\n<p>Ubusanzwe ibihugu byibumbiye mu muryango w\u2019ubukungu uhuza ibihugu byo mu majyepfo ya Afurika SADC byari bisanganywe amasezerano yo gufashanya mu bya gisirikare.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/CONGO.png\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-77090\" src=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/CONGO.png\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"623\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ni muri urwo rwego ibihugu nka Angola , Namibia , Zimbabwe , byihutiye guhurira mu murwa mukuru Harare muri Zimbabwe mu rwego rwo gutera inkunga mugenzi wa bo Laurent Kabila, nkuko yari yabibasabye,hari ku wa 19 Kanama 1998.<\/p>\n<p>Muri ibyo bihugu kandi, bidatinze hahise hiyongeraho Tchad , Libya na Sudan, nabyo byohereje ingabo n\u2019ibikoresho kurwanaho ubutegetsi bwa Kabila.<\/p>\n<p>Rwarambikanye karahava guhera muri Nzeri, intambara yari ishyushye ku rwego ruhambaye. Ingabo zabanje kuza mu mirwano ni iza Zimbabwe , mu gihe ingabo za Angola zo zari zikambitse mu ntara ya Cabinda zateye Congo zigamije kugabanya umuvuduko w\u2019ingabo za Uganda n\u2019u Rwanda zari ziri gusatira gufata umujyi wa Kinshasa ziturutse Kitona na Matadi.<\/p>\n<p>Kuwa 6 Ugushyingo 1998 nibwo uwari Visi Perezida na Minisitiri w\u2019Ingabo w\u2019u Rwanda, Jenerali Majoro Paul Kagame yatangazaga ku mugaragaro ko nta w\u2019ukwiye gushidikanya ko ingabo z\u2019u Rwanda ziri muri iyo ntambara yabicaga bigacika,mu mfuruka zose za Congo.<\/p>\n<p>Ibi ariko byaje nyuma y\u2019aho Nelson Mandela ahamagariye impande zitavugaga rumwe muri iyi ntambara kurambika intwaro hasi ,hakabaho ibiganiro bisesuye mu rwego rwo kwirinda ko iyi ntambara yashoboraga gukwira Afurika yose,n\u2019isi yose itibagiranye.<\/p>\n<p>Kuva ubwo kuwa 18 Mutarama 1999 , i Windhoek ,muri Namibia hateraniye inama yo kureba uko ibintu byasubira mu buryo ,ariko umutwe wa RCD-Goma ntiwatumirwa. Ku bw\u2019ibyo intambara zakomeje guca ibintu ,hatitawe kuri iyo nama yari ihuje abaparezida bashakaga guhindura isura y\u2019intambara,cyangwa se kugaragaza ko Kabila yari amaze kubona andi maboko.<\/p>\n<p>N\u2019ubwo byari bimeze gutyo ariko , hari ibihugu bimwe bitagaragaje aho bibogamiye.<\/p>\n<p>Ingabo za Zimbabwe ZNA [ Zimbabwe National Army ] ziri mu zahanyanyaje mu kwigaragaza ku ruhande rwa Laurent Desire Kabila ,mu gihe inyeshyamba za RCD-Goma nazo zakomeje kubica bigacika ku bufatanye buhambaye n\u2019ingabo z\u2019u Rwanda na Uganda ku rundi ruhande.<\/p>\n<p>Abasirikare barwanira mu kirere ba Zimbabwe bo mu ngabo zidasanzwe, bakoresheje imitaka bamanukiragamo, bashoboye kubohoza tumwe mu duce tw\u2019ingenzi twari tugize Kinshasa.<\/p>\n<p>Nyuma y\u2019uko Kinshasa hashyizwe abasirikare 1000 ba Zimbabwe , nyuma y\u2019igihe gito ,igihugu cya Zimbabwe cyongereyeho abandi basirikare bagizwe ba batayo 2.<\/p>\n<p>Bimwe mu bikoresho izi ngabo zari zitwaje harimo , ibifaru byo mu bwoko bwa T-54\/55 ,hamwe n\u2019ibindi bimodoka by\u2019imitamenwa byo gutwara ingabo ku rugamba , hamwe n\u2019izindi ntwaro ziri mu bwoko bwa EE-9 Cascavel zazanwe n\u2019indege y\u2019ingabo za Angolan Air Force.<\/p>\n<p>Mu kwezi kw\u2019ugushyingo ,ingabo z\u2019amahanga zari zimaze gukabakaba 6000 ,mu gihe ibihumbi 12000 by\u2019abasirikare bari bamaze kugera muri Congo ,baturuka mu bihugu bitandukanye ,byari bije gufasha Kabila.<\/p>\n<p>Muri  Mbuji-Mayi ho mu karere ka Kasai ,ingabo za Zimbabwe zikoresheje Kajugujugu zazo zo mu bwoko bwa BAE Hawks hamwe na Hawker Hunters zashoboye gukoma imbere umuvuduko w\u2019ingabo z\u2019u Rwanda n\u2019inyeshyamba za RCD-Goma.<\/p>\n<p>Mu gihe cyakurikiyeho , zibifashijwemo n\u2019indege z\u2019intambara za Mil Mi-24 Helicopters ,hamwe n\u2019izindi zitwa Chengdu J-7 zakorewe mu Bushinwa , ingabo za Zimbabwe zakomeje intambara,ariko mu gihe gito inyeshyamba zibifashijwemo n\u2019ingabo z\u2019u Rwanda, zashoboye kurasa no gutwika ibifaru no guhanura indege zitari nke za Zimbabwe.<\/p>\n<p>Uku gusandazwa no gutwikwa kw\u2019intwaro za Zimbabwe, kwayibereye igihombo gikomeye ,byatumye Banki y\u2019isi hamwe n\u2019Ikigega mpuzamahanga cy\u2019imari IMF byinubira itumizwa ry\u2019ibyuma byo gusimbuza ibyari byangiritse ku bifaru , ku kiguzi cy\u2019amadolari miliyoni 60,byangiritse kubera intambara ya Congo.<\/p>\n<p>Uretse Zimbabwe kandi na Angola , ibindi bihugu nabyo birimo Tchad byazanye abasirikare muri iyi ntambara.<\/p>\n<p>Igihugu cya Tchad ngo cyaba cyarazanye abasirikare 2000 kibisabwe mu buryo bw\u2019ibanga na Leta y\u2019u Bufaransa ,mu rwego rwo gusigasira imipaka y\u2019ururimi rw\u2019igifaransa kugirango rudakomeza gutakaza ibirindiro mu karere k\u2019ibiyaga bigari.<\/p>\n<p>N\u2019ubwo bimeze bityo ariko , iyi ntambara yahuje amahanga atandukanye ,byashojwe nk\u2019uko iyi nkuru yabigarutseho mu itangiriro ,habayeho amasezerano yo guhagarika intambara hagati y\u2019inyeshyamba na Leta ya Kinshasa,bityo ibihugu byari bifite abasirikare muri Congo ,birimo n\u2019u Rwanda ,bicyura ingabo zabyo.<\/p>\n<p>Gusa n\u2019ubwo ibi bihugu byari 8 mu ruhande rwa Laurent Kabila , hamwe n\u2019u Rwanda na Uganda ku rundi ruhande , nta n\u2019umwe washoboye gukura undi mu birindiro ,kuko hari umurongo wari waraciwe ,ugabanya ibirindiro by\u2019ingabo impande zombi mu bice bibiri, uyu murongo ukaba wari urundanijeho ingabo zisaga ibihumbi 100 by\u2019abasirikare ,n\u2019ibitwaro bitagira ingano byo mu bwoko bwose.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/kanda%20hano%20ubone%20amakuru%20yihuse%20kandi%20ku%20gihe%20kuri%20facebook%C2%A0no%20kuri%20twitter\/\">Kanda hano ubone amakuru yihuse kandi ku gihe kuri Facebook no kuri twitter<\/a><br \/>\n <em> <strong><br \/>\nMarshall Eugene David \/Bwiza.com <\/strong> <\/em> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uko iyi si yubatse mu mateka yayo, kenshi nta kinyejana kihirika kidasize amateka ajyanye n\u2019intambara zikomeye aho wajya hose mu mfuruka zayo, iyi si ku migabane itandatu iyigize usanga buri gace karagiye kagira uguhangana gukomeye mu nzira za gisirikare. Ni muri urwo rwego rero Bwiza.com yahisemo kubagezaho mu ncamake uko intambara yitiriwe Intambara y\u2019isi ya [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[401],"tags":[],"class_list":["post-7301","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politiki-rw"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Uko iyi si yubatse mu mateka yayo, kenshi nta kinyejana kihirika kidasize amateka ajyanye n\u2019intambara zikomeye aho wajya hose mu mfuruka zayo, iyi si ku migabane itandatu iyigize usanga buri gace karagiye kagira uguhangana gukomeye mu nzira za gisirikare. Ni muri urwo rwego rero Bwiza.com yahisemo kubagezaho mu ncamake uko intambara yitiriwe Intambara y\u2019isi ya [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-09-12T16:36:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-12T13:41:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301\"},\"author\":{\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\"},\"headline\":\"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo\",\"datePublished\":\"2017-09-12T16:36:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-12T13:41:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301\"},\"wordCount\":2431,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/09\\\/kab.jpg\",\"articleSection\":[\"Politiki\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301\",\"name\":\"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/www.bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/09\\\/kab.jpg\",\"datePublished\":\"2017-09-12T16:36:32+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-12T13:41:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/www.bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/09\\\/kab.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/www.bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2017\\\/09\\\/kab.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7301#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\",\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo - BWIZA","og_description":"Uko iyi si yubatse mu mateka yayo, kenshi nta kinyejana kihirika kidasize amateka ajyanye n\u2019intambara zikomeye aho wajya hose mu mfuruka zayo, iyi si ku migabane itandatu iyigize usanga buri gace karagiye kagira uguhangana gukomeye mu nzira za gisirikare. Ni muri urwo rwego rero Bwiza.com yahisemo kubagezaho mu ncamake uko intambara yitiriwe Intambara y\u2019isi ya [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2017-09-12T16:36:32+00:00","article_modified_time":"2025-02-12T13:41:47+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Mecky Merchiore Kayiranga","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mecky Merchiore Kayiranga","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301"},"author":{"name":"Mecky Merchiore Kayiranga","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72"},"headline":"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo","datePublished":"2017-09-12T16:36:32+00:00","dateModified":"2025-02-12T13:41:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301"},"wordCount":2431,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg","articleSection":["Politiki"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301","name":"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg","datePublished":"2017-09-12T16:36:32+00:00","dateModified":"2025-02-12T13:41:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=7301"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#primaryimage","url":"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg","contentUrl":"http:\/\/www.bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/kab.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7301#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Byinshi wamenya ku ntambara yiswe iya 3 y&#039;isi ya Afurika yabereye muri Congo n\u2019u Rwanda ruyirimo"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72","name":"Mecky Merchiore Kayiranga","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7301\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}