{"id":7595,"date":"2017-09-30T09:30:54","date_gmt":"2017-09-30T09:30:54","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/2017\/09\/30\/ntidusaba-ko-abagore-bemererwa-kuvanamo-inda-ahubwo-ko-ababyemerewe-boroherezwa\/"},"modified":"2017-09-30T09:30:54","modified_gmt":"2017-09-30T09:30:54","slug":"ntidusaba-ko-abagore-bemererwa-kuvanamo-inda-ahubwo-ko-ababyemerewe-boroherezwa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595","title":{"rendered":"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI"},"content":{"rendered":"<p> <em> <strong>Umuryango urengera ubuzima mu Rwanda, HDI, urasaba inzego zibishinzwe zirimo Leta y\u2019u Rwanda korohereza abagore n\u2019abakobwa bemerewe gukurirwamo inda kuko ngo usanga hakiri imbogamizi zikomeye ku babyemerewe.<\/strong> <\/em> <\/p>\n<p>Ibi bigarukwaho na Sengoga Christopher, ushinzwe uburenganzira bwa muntu muri HDI(Health Development Initiative).<\/p>\n<p>Zimwe mu mbogamizi zigarukwaho ni amabwiriza ya Minisiteri y\u2019Ubuzima mu Rwanda agena ko umugore cyangwa umukobwa utwite inda igejeje ku byumweru 22, itemerewe kuvanwamo, nyamara ingingo ya 165 muri icyo gitabo igaragaza ko izo nda zivanwamo<\/p>\n<p>Ikindi ni inzira zigoranye zikurikizwa mu bijyanye no kuvanamo inda, aho bica mu kugana mu nkiko, ku buryo bitwara igihe, kugeza ubwo umugore runaka wagombye kuvanirwamo iyo nda usanga acikanywe n\u2019igihe kugeza abyaye atarahabwa iyo serivisi(ubutabera). Ibi ngo bishobora gukomera iyo bigeze mu gihe cyo kujurira gitwara igihe kinini kurushaho.<\/p>\n<p>Ingingo zikomoza ku bijyanye no kuvanamo inda kubera impamvu zitandukanye zigenwa mu ngingo y\u2019165 n\u2019iyi 166 mu gitabo cy\u2019amategeko ahana mu Rwanda.<\/p>\n<p>Iy\u2019165 ivuga ku kutaryozwa icyaha cyo gukuramo inda igaragaza ko nta buryozwacyaha ku mugore no ku muganga wakuyemo inda ku muganga wakuyemo inda bitewe n\u2019imwe mu mpamvu zo kuba umugore yatwaye inda atayishaka kubera gukoreshwa imibonano mpuzabitsina ku ngufu; kuba yarashyingiwe ku ngufu; kuba yatewe inda n\u2019uwo bafitanye isano ya hafi kugera ku gisanira cya kabiri; kuba inda itwiswe ibangamiye cyane ubuzima bw\u2019umwana cyangwa ubw\u2019umubyeyi.<\/p>\n<p>Iy\u2019 166 igena ibigomba kubahirizwa kugira ngo hatabaho uburyozwacyaha ku muganga wakuyemo umugore inda cyangwa ku mugore wabyemeye. Igena ko nta buryozwacyaha bubaho ku muganga wavanyemo inda cyangwa ku mugore wemeye cyangwa umuhagarariye mu buryo bwemewe n\u00e2\u20ac\u0178amategeko, mu gihe adashobora kwifatira icyemezo cyo kuyikuzamo hakurikijwe ibiteganywa n\u2019ingingo ya 165.<\/p>\n<p>Sengoga ati \u201cLeta niyoroshye ingingo z\u2019165 n\u2019166. Ntidusaba  ko bemerera abagore gukuramo inda, turasaba koroherezwa ku babyemerewe.\u201d<\/p>\n<p>Ingero zatanzwe ni aho umuryango runaka ugaragaza ikibazo gishobora gutuma inda runaka ivanwamo, urugero nk\u2019umubyeyi wafashwe n\u2019umubyeyi we n\u2019ibindi.  Hari igihe ariko inzira z\u2019ubutabera zitanga ubwo burenganzira zitinda kugeza ubwo uwatwitse iyo nda yashoboraga gukurwamo, abyara iyo nda aho kuyivanirwamo; aba atarahabwa ubutabera<\/p>\n<p>Sengoga yatanze urugero ko bishobora gukorwa nko mu bihugu nka Ethiopia, aho usanga uwafashwe ku ngufu bikamuviramo gutwita, yirebera umuganga akamuvaniramo inda, nyuma akabimenyesha polisi, ariko hagaragara ko hari amategeko atubahirijwe umuganga agahanwa.<\/p>\n<p>Muri Zambia ho umwana uri munsi y\u2019imyaka 16 wasamye inda mu biciye mu gufatwa ku ngufu, ngo usanga ayivanirwamo nta yandi mananiza. Kugeza ubu mu bihugu bine ku Isi niho hatemewe gukuramo inda mu buryo ubwo ari bwo bwose.<\/p>\n<p>Ikindi kibazo kigarukwaho kandi ni uburyo bwo koroshya izo ngingo, kuko usanga abahanirwa kuvanamo inda higanjemo, abagaragaza ikibazo cy\u2019ubumenyi n\u2019amikoro, kuko  isuzuma ryakozwe mu magereza mu Rwanda yagaragaje ko abenshi mu bari n\u2019abangavu bafungiye muri za gereza bakurikiranyweho kuvanamo inda, kandi abenshi biganjemo abakozi bo mu ngo n\u2019abigaga mu mashuri yisumbuye.<\/p>\n<p>Dr Athanase Rukundo, Umuyobozi ushinzwe ibikorwa muri HDI  yavuze ko nkuko leta ifasha mu kwegereza abaturage  inzego z\u2019ubuyobozi decentralization), asanga n\u2019izi serivisi zo gukuramo inda ku bazemerewe ku buryo buteganywa n\u2019itegeko zikwiye kumanurwa zikegerezwa abaturage, zigashyirwa nko mu bigo nderabuzima,kugira ngo zifashe mu kurengera abashobora kuba bahitanwa n\u2019ibibazo by\u2019izo nda.<\/p>\n<p>Avuga ko bishoboka ko ababyaza babihuguriwe bafasha muri iki gikorwa, dore ko byemerewe abaganga(doctors) gusa bemewe na leta.<\/p>\n<p>Izindi mbogamizi zagaragajwe ko usanga ibitaro n\u2019amavuriro by\u2019amadini n\u2019amatorero kandi ari byo byinshi mu Rwanda bidatanga serivisi zo kuboneza urubyaro.<\/p>\n<p>Mu Rwanda hagiye hagaragara ibibazo bitandukanye by\u2019abangavu bagiye batwara inda zitifujwe, harimo n\u2019abatarageza ku myaka 18.<\/p>\n<p>Hari abakoresha imiti ya Kinyarwanda, ibinyobwa byafatwa nk\u2019uburozi(amabuye ya radiyo), abijomba ibikoresho bitandukanye mu myanya yabo myibarukiro, Bikabatera ibibazo bitandukanye birimo kutabyara  ndetse n\u2019urupfu.<\/p>\n<p>Ikibazo cyo kurinda abagangavu inda zitifujwe cyakunze guhagurutsa inzego zitandukanye, ariko kiracyari ingorabahizi. Mu mwaka wa 2016 Minisiteri y\u2019Uburinganire n\u2019Iterambere ry\u2019Umuryango(Migeprof), yatangaje abangavu bari bafite hagati y\u2019imyaka 16-19 bagera ku 17500 batewe inda zitateguwe ndetse binabagiraho ingaruka zitandukanye zirimo no kuva mu ishuri.<\/p>\n<p>[xyz-ihs snippet=&#8221;google-pub&#8221;]<\/p>\n<p>Uyu munsi wa none hari abandi abangavu bashya bavugwa mu mashuri hirya no hino mu Rwanda batwaye izi nda muri iyi minsi.<\/p>\n<p> <strong>K<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/bwizam\">anda hano ujye ubona amakuru yihuse kandi kugihe kuri Facebook <\/a><a href=\"https:\/\/twitter.com\/bwizaonlinenews\">no kuri twitter<\/a><\/strong> <\/p>\n<p>Ntakirutimana Deus <strong>\/Bwiza.com<\/strong><br \/>\n\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Umuryango urengera ubuzima mu Rwanda, HDI, urasaba inzego zibishinzwe zirimo Leta y\u2019u Rwanda korohereza abagore n\u2019abakobwa bemerewe gukurirwamo inda kuko ngo usanga hakiri imbogamizi zikomeye ku babyemerewe. Ibi bigarukwaho na Sengoga Christopher, ushinzwe uburenganzira bwa muntu muri HDI(Health Development Initiative). Zimwe mu mbogamizi zigarukwaho ni amabwiriza ya Minisiteri y\u2019Ubuzima mu Rwanda agena ko umugore cyangwa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-7595","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-amakuru-rw"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Umuryango urengera ubuzima mu Rwanda, HDI, urasaba inzego zibishinzwe zirimo Leta y\u2019u Rwanda korohereza abagore n\u2019abakobwa bemerewe gukurirwamo inda kuko ngo usanga hakiri imbogamizi zikomeye ku babyemerewe. Ibi bigarukwaho na Sengoga Christopher, ushinzwe uburenganzira bwa muntu muri HDI(Health Development Initiative). Zimwe mu mbogamizi zigarukwaho ni amabwiriza ya Minisiteri y\u2019Ubuzima mu Rwanda agena ko umugore cyangwa [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-09-30T09:30:54+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595\"},\"author\":{\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\"},\"headline\":\"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI\",\"datePublished\":\"2017-09-30T09:30:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595\"},\"wordCount\":702,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Amakuru\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595\",\"name\":\"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-09-30T09:30:54+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7595#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\",\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI - BWIZA","og_description":"Umuryango urengera ubuzima mu Rwanda, HDI, urasaba inzego zibishinzwe zirimo Leta y\u2019u Rwanda korohereza abagore n\u2019abakobwa bemerewe gukurirwamo inda kuko ngo usanga hakiri imbogamizi zikomeye ku babyemerewe. Ibi bigarukwaho na Sengoga Christopher, ushinzwe uburenganzira bwa muntu muri HDI(Health Development Initiative). Zimwe mu mbogamizi zigarukwaho ni amabwiriza ya Minisiteri y\u2019Ubuzima mu Rwanda agena ko umugore cyangwa [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2017-09-30T09:30:54+00:00","author":"Mecky Merchiore Kayiranga","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mecky Merchiore Kayiranga","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595"},"author":{"name":"Mecky Merchiore Kayiranga","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72"},"headline":"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI","datePublished":"2017-09-30T09:30:54+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595"},"wordCount":702,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"articleSection":["Amakuru"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=7595#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595","name":"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"datePublished":"2017-09-30T09:30:54+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=7595"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7595#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ntidusaba ko abagore bemererwa kuvanamo inda, ahubwo ko ababyemerewe boroherezwa-HDI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72","name":"Mecky Merchiore Kayiranga","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7595\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}