{"id":7872,"date":"2017-10-30T13:40:47","date_gmt":"2017-10-30T13:40:47","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/2017\/10\/30\/umunyamakuru-uzahamwa-no-gutuka-umukuru-w-igihugu-ashobora-gufungwa-imyaka-7\/"},"modified":"2017-10-30T13:40:47","modified_gmt":"2017-10-30T13:40:47","slug":"umunyamakuru-uzahamwa-no-gutuka-umukuru-w-igihugu-ashobora-gufungwa-imyaka-7","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872","title":{"rendered":"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu"},"content":{"rendered":"<p> <em> <strong>Umunyamakuru w\u2019Umunyarwanda uzahamwa n\u2019icyaha cyo gutuka umukuru w\u2019igihugu  ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga y\u2019u Rwanda agera kuri muliyoni 7.<\/strong> <\/em> <\/p>\n<p>Iyi ngingo iri mu mbanzirizamushinga y\u2019igitabo cy\u2019amategeko ahana ibyaha mu Rwanda, inteko ishinga amategeko mu Rwanda ikaba yaramaze kwemeza ishingiro ryawo. Ikaba igaragara mu bijyanye n\u2019itegeko ry\u2019itangazamakuru mu Rwanda.<\/p>\n<p>Inkuru igaragara mu Kinyamakuru the EastAfrican , igaragaza ko iyi ngingo iri kuganirwaho igamije kunoza imikorere y\u2019itangazamakuru mu Rwanda.<\/p>\n<p>Iyi ngingo igaragara ko hongerewe ibihano ku bijyanye n\u2019icyaha cyo gusebanya ariko hakazamo icyaha gishya kitari kimenyerewe cyitwa gutuka cyangwa kwandagaza perezida, cyatumwe n\u2019ibi bihano byongerwa.<\/p>\n<p>Ibihano bishya bigaragaza ko uwahamwe n\u2019ibi byaha ashobora guhabwa igihano cy\u2019igifungo kiri hagati y\u2019imyaka itanu n\u2019irindwi  ndetse no gucibwa ihazabu iri hagati ya miliyoni 5 na 7 z\u2019amafaranga y\u2019u Rwanda.<\/p>\n<p>Itegeko rikurikizwa kugeza ubu rigena ko igihano ku cyaha cyo gusebanya no kwandagaza ari igifungo cyo kuva ku mezi atandatu kugeza ku mwaka umwe.<\/p>\n<p>Ingingo ya 173 y\u2019igitabo cy\u2019amategeko ahana isobanura ko gukangisha gusebanya ari igikorwa cyo kubona umukono ku nyandiko, ukwemera cyangwa uguhakana inshingano, ugutangaza ibanga, uguhabwa ibivunja amafaranga cyangwa ikindi icyo ari cyo cyose hakoreshejwe gukangisha, gutangaza cyangwa kugereka ku muntu ibintu bishobora kumutesha agaciro cyangwa icyubahiro.<\/p>\n<p>Ingingo ya 288 y\u2019igitabo cy\u2019amategeko ahana iteganya ko uwahamwe n\u2019icyaha cyo gusebanya ahanishwa igifungo kuva ku mezi atandatu kugeza ku mwaka umwe n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga y\u00e2\u20ac\u0178u Rwanda kuva kuri miliyoni imwe kugeza kuri miliyoni 5 cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.<\/p>\n<p>Iyo gusebanya bitakorewe mu ruhame, bihanishwa igifungo kuva ku minsi irindwi kugeza ku mezi abiri n\u2019ihazabu y\u00e2\u20ac\u0178amafaranga y\u2019u Rwanda kuva ku bihumbi 100 kugeza kuri miliyoni ebyiri cyangwa kimwe gusa muri ibyo bihano.<\/p>\n<p>Iyingingo iramutse yemejwe, igihano cyaba cyikubye kabiri.<\/p>\n<p>Abakora itangazamakuru babona ko iri tegeko riramutse ritowe byaba ari ikimenyetso kigaragara cy\u2019inigwa ry\u2019itangazamakaru mu Rwanda rikozwe na leta.<\/p>\n<p>Umunyamabanga Nshingwabikorwa w\u2019ihuriro ry\u2019Abanyamakuru mu Rwanda(Association Rwandaise des Journalistes -ARJ), Gonza Muganwa avuga ko leta yerekanye ubushake kuri iyi ngingo imbere y\u2019akanama k\u2019Isuzuma ngarukamwaka ry\u2019iyubahirizwa ry\u2019uburenganzira bwa muntu ku Isi (UPR: Universal Periodic Review).<\/p>\n<p>Ati \u201cLeta ifite ubushake , biri mu nyandiko u Rwanda rwiyemeje imbere y\u2019akanama k\u2019Isuzuma ngarukamwaka ry\u2019iyubahirizwa ry\u2019uburenganzira bwa muntu ku Isi ko ibyaha bijyanye n\u2019umwuga w\u2019itangazamakuru bitazahanwa  mu buryo bw\u2019iryozwacyaha ahubwo mu buryo bw\u2019amakosa (Civil offences).\u201d<\/p>\n<p>Akomeza avuga ko atemeranya naryo.<\/p>\n<p> Ati \u201cNtitwemera twivuye inyuma iyi ngingo kuko ni ukubangamira ubwisanzure bw\u2019itangazamakuru. Ni ukuvuguruza gahunda ya leta kandi ntitwiyumvisha niba Minisitiri w\u2019Ubutabera  ubusanzwe ufite inshingano zo gufasha abanyamakuru kwigenzura nawe yaba ari mu rukweto rumwe n\u2019Umunyamabanga wa Leta ushinzwe Umunyamabanga wa Leta Ushinzwe Itegeko Nshinga n&#8217;andi mategeko,  Evode Uwizeyimana uri kugaragara mu bijyanye no kuvugurura igitabo cy\u2019amatgeko ahana mu Rwanda.\u201d<br \/>\n[xyz-ihs snippet=&#8221;google-pub&#8221;]<\/p>\n<p>Umunyamabanga Nshingwabikorwa w\u2019Urwego rw\u2019Abanyamakuru bigenzura(RMC), Emmanuel Mugisha ntiyemeranywa n\u2019iri tegeko rikomoza ku gufunga abanyamakuru, kuko ngo uburyo busanzweho ntacyo butwaye.<\/p>\n<p>Akomeza avuga ko urwo rwego ari bandebereho, akumva ko ibibazo bikwiye gukemurwa nkuko urwo rwego rwabikoraga.<\/p>\n<p>Me Uwizeyimana ntacyo yigeze atangaza kuri iki kibazo, mu gihe iki kinyamakuru kitigeze kibona Minisitiri Busingye.<\/p>\n<p>Gusa abakurikiranira hafi bavuga ko gufata icyaha cyo guharabika ukabishyira mu mpanabyaha ari ukubangamira akazi k\u2019urwego rw\u2019Abanyamakuru bigenzura (RMC) rwashyizweho mu mwaka w\u20192013 rufite inshingano zo guharanira itangazamakuru ry\u2019umwuga, kurigenzura no kuriteza imbere.<\/p>\n<p>RMC imaze gukemura ibibazo bijyanye n\u2019itangazamakuru bigera 240  muri ibyo harimo n\u2019ibijyanye n\u2019isebanya. Muri izo manza hari izagombaga kuba zarakemuwe n\u2019inkiko nyamara ngo zakemuwe neza.<\/p>\n<p>Hamwe n\u2019urwo rwego. Aho kugirango umunyamakuru afungwe, uhamwe n\u2019amakosa y\u2019umwuga asabwa gukora inkuru ivuguruza iyarimo amakosa, akandika asaba imbabazi, harimo kandi kuba yahagarikwa ndetse akacibwa n\u2019amande.<\/p>\n<p>Mbere y&#8217;ishingwa rya RMC abanyamakuru batandukanye bagiye bafungirwa ibyaha by&#8217;ubunyamwuga, aho imariye gushingwa nta munyamakuru wigeze ukatirwa iki gihano.<\/p>\n<p> <strong>K<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/bwizam\">anda hano ujye ubona amakuru yihuse kandi kugihe kuri Facebook <\/a><a href=\"https:\/\/twitter.com\/bwizaonlinenews\">no kuri twitter<\/a><\/strong><br \/>\n\u00a0<\/p>\n<p>Ntakirutimana Deus\/Bwiza.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Umunyamakuru w\u2019Umunyarwanda uzahamwa n\u2019icyaha cyo gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga y\u2019u Rwanda agera kuri muliyoni 7. Iyi ngingo iri mu mbanzirizamushinga y\u2019igitabo cy\u2019amategeko ahana ibyaha mu Rwanda, inteko ishinga amategeko mu Rwanda ikaba yaramaze kwemeza ishingiro ryawo. Ikaba igaragara mu bijyanye n\u2019itegeko ry\u2019itangazamakuru mu Rwanda. Inkuru igaragara mu Kinyamakuru the [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-7872","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-amakuru-mashya-rw"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Umunyamakuru w\u2019Umunyarwanda uzahamwa n\u2019icyaha cyo gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga y\u2019u Rwanda agera kuri muliyoni 7. Iyi ngingo iri mu mbanzirizamushinga y\u2019igitabo cy\u2019amategeko ahana ibyaha mu Rwanda, inteko ishinga amategeko mu Rwanda ikaba yaramaze kwemeza ishingiro ryawo. Ikaba igaragara mu bijyanye n\u2019itegeko ry\u2019itangazamakuru mu Rwanda. Inkuru igaragara mu Kinyamakuru the [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-10-30T13:40:47+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872\"},\"author\":{\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\"},\"headline\":\"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu\",\"datePublished\":\"2017-10-30T13:40:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872\"},\"wordCount\":673,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"amakuru-mashya\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872\",\"name\":\"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-10-30T13:40:47+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=7872#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\",\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu - BWIZA","og_description":"Umunyamakuru w\u2019Umunyarwanda uzahamwa n\u2019icyaha cyo gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu y\u2019amafaranga y\u2019u Rwanda agera kuri muliyoni 7. Iyi ngingo iri mu mbanzirizamushinga y\u2019igitabo cy\u2019amategeko ahana ibyaha mu Rwanda, inteko ishinga amategeko mu Rwanda ikaba yaramaze kwemeza ishingiro ryawo. Ikaba igaragara mu bijyanye n\u2019itegeko ry\u2019itangazamakuru mu Rwanda. Inkuru igaragara mu Kinyamakuru the [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2017-10-30T13:40:47+00:00","author":"Mecky Merchiore Kayiranga","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mecky Merchiore Kayiranga","Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872"},"author":{"name":"Mecky Merchiore Kayiranga","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72"},"headline":"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu","datePublished":"2017-10-30T13:40:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872"},"wordCount":673,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"articleSection":["amakuru-mashya"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=7872#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872","name":"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"datePublished":"2017-10-30T13:40:47+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=7872"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=7872#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Umunyamakuru uzahamwa no gutuka umukuru w\u2019igihugu ashobora gufungwa imyaka 7 agacibwa n\u2019ihazabu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72","name":"Mecky Merchiore Kayiranga","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7872"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7872\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}