{"id":8853,"date":"2018-01-13T10:49:05","date_gmt":"2018-01-13T10:49:05","guid":{"rendered":"https:\/\/new.bwiza.com\/2018\/01\/13\/1959-1994-umukoloni-yakoresheje-iturufu-y-amoko-isiga-u-rwanda-mu-kangaratete\/"},"modified":"2025-02-12T14:54:31","modified_gmt":"2025-02-12T12:54:31","slug":"1959-1994-umukoloni-yakoresheje-iturufu-y-amoko-isiga-u-rwanda-mu-kangaratete","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853","title":{"rendered":"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete"},"content":{"rendered":"<p> <strong> <em>Inkomoko y\u2019 ibibazo by\u2019 u Rwanda bifite imizi mu mateka yaruranze kuva  igihe  abakoloni bifuzaga gutandukanya Abahutu n\u2019 Abatutsi bavugaga ururimi rumwe ndetse basangiye  byose, bagamije kubaganisha  abo bifuza  ku nyungu zabo bwite.<\/em> <\/strong><br \/>\nMu ntangiriro , Ababiligi bagerageje gusobanura ko Abatutsi ari bo bari bafite ubwenge, ubushobozi bwo kuyobora ndetse banafite ubwenge kugirango Abahutu bahorane ipfunwe ryo guhora bumva ko bakandamijwe ndetse batanafite ijambo mu miyoborere no mu buzima bw\u2019 igihugu.<br \/>\nMuri za 1960, abakoloni bakimara kugera kuri iyo ntego bari barihaye, ubwo bwoko bwahise bushyirwa mu ndangamuntu maze urwikekwe rutaha mu mitima y\u2019 Abanyarwanda ariko na none Abatutsi benshi  bari ku butegetsi  bafatanyije n\u2019 Abahutu bacye  bahise  bagira ishyaka rikomeye ryo kwirukana umubiligi no gusaba ubwigenge.<br \/>\nUbwo bwigenge aba bategetsi bifuzaga bwari bufite intego zo kwamagana ababiligi, kwanga gutegekwa na bo ndetse no kwambura kiliziya Gatolika ububasha bwo kuyobora uburezi kuko amashuri yose yari mu maboko yabo.<br \/>\nAbabiligi bakimara kubona ko abo batutsi bemeraga batangiye kubarwanya bahise babahinduka ahubwo baha Abahutu ubutegetsi banabatoza ibya gisirikare ku buryo icyo gihe abapolisi b\u2019 Ababiligi bafashije intagondwa z\u2019 Abahutu mu kwirukana Abatutsi.<br \/>\nAbatutsi bagera ku bihumbi 400 bahise bahungira mu bihugu bikikije u Rwanda nka Uganda, Tanzania, Za\u00e0\u00afre(DRC)  ndetse na Burundi muri za 1963 bagerageje kugaba ibitero bagirango batahe ariko u Bubiligi bwakomeje gufasha Leta nshya bari bashyizeho.<br \/>\nMu gihe kingana n\u2019 imyaka 30 , abaturage bigishwaga ko Umututsi ari umunyamahanga ndetse ari n\u2019 umwanzi w\u2019 igihugu ku buryo akwiriye kwicwa.<br \/>\nMuri  1990, ubwo  Fran\u00e0\u00a7ois Mitterrand  yoherezaga ingabo gufasha Perezida Juvenal Habyarimana yavugaga ko mu Rwanda hari intambara hagati y\u2019 abaturage bamwe bari mu gihugu abandi baje bavuye mu nkambi z\u2019 impunzi Uganda.<br \/>\nAbakurikiranira hafi amateka y\u2019 u Rwanda bemezaga ko aha ariho havuye igitekerezo cyo gushinga umutwe w\u2019 Interahamwe kuko Perezida w\u2019 u Bufaransa, Fran\u00e0\u00a7ois  Miterrand yemezaga ko intambara FPR yateye mu Rwanda ari \u00ab  Revolution Populaire \u00bb , bishaka gusobanura Ukwigumura kw\u2019 abaturage.<br \/>\nUrugamba rumaze gukomera , Habyarimana ntiyashakaga gushyikirana na FPR\/Inkotanyi , u Bufaransa bwamwemeje ku ngufu bumubwira ko nta yindi nzira afite, arabikora kuko yabonaga nta yandi mahitamo ashoboka yari afite.<br \/>\nNiyo mpamvu, ambasaderi w\u2019 u Bufaransa mu Rwanda , Jean-Michel Marlaud wari ushyigikiye Interahamwe atigeze agira icyo atangaza ubwo abanyapolitiki batavugaga rumwe na Leta(Me.Gatabazi Felicien, Uwilingiyimana Agathe\u2026) bicwaga.<br \/>\nUyu Jean-Michel Marlaud  wari intumwa ya Mitterand i Kigali ni we wafashije colonel Bagosora mu gushinga Guverinoma y\u2019 Abatabazi yari igizwe n\u2019 Abahezanguni b\u2019 Abahutu baje gushyira mu bikorwa jenoside yakorewe Abatutsi.<br \/>\n <strong>K<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/bwizam\">anda hano ujye ubona amakuru yihuse kandi kugihe kuri Facebook <\/a><a href=\"https:\/\/twitter.com\/bwizaonlinenews\">no kuri twitter<\/a><\/strong><br \/>\n <strong> <em>Assumpta Gema\/Bwiza.com<\/em> <\/strong> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Inkomoko y\u2019 ibibazo by\u2019 u Rwanda bifite imizi mu mateka yaruranze kuva igihe abakoloni bifuzaga gutandukanya Abahutu n\u2019 Abatutsi bavugaga ururimi rumwe ndetse basangiye byose, bagamije kubaganisha abo bifuza ku nyungu zabo bwite. Mu ntangiriro , Ababiligi bagerageje gusobanura ko Abatutsi ari bo bari bafite ubwenge, ubushobozi bwo kuyobora ndetse banafite ubwenge kugirango Abahutu bahorane [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[401],"tags":[],"class_list":["post-8853","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-politiki-rw"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete - BWIZA<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete - BWIZA\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Inkomoko y\u2019 ibibazo by\u2019 u Rwanda bifite imizi mu mateka yaruranze kuva igihe abakoloni bifuzaga gutandukanya Abahutu n\u2019 Abatutsi bavugaga ururimi rumwe ndetse basangiye byose, bagamije kubaganisha abo bifuza ku nyungu zabo bwite. Mu ntangiriro , Ababiligi bagerageje gusobanura ko Abatutsi ari bo bari bafite ubwenge, ubushobozi bwo kuyobora ndetse banafite ubwenge kugirango Abahutu bahorane [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BWIZA\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-01-13T10:49:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-02-12T12:54:31+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Mecky Merchiore Kayiranga\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853\"},\"author\":{\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\"},\"headline\":\"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete\",\"datePublished\":\"2018-01-13T10:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-12T12:54:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853\"},\"wordCount\":425,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Politiki\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853\",\"name\":\"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete - BWIZA\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2018-01-13T10:49:05+00:00\",\"dateModified\":\"2025-02-12T12:54:31+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?p=8853#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"name\":\"BWIZA\",\"description\":\"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#organization\",\"name\":\"BWIZA\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/bwiza-ikirango.png\",\"width\":150,\"height\":42,\"caption\":\"BWIZA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72\",\"name\":\"Mecky Merchiore Kayiranga\",\"url\":\"https:\\\/\\\/bwiza.com\\\/?author=2\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete - BWIZA","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete - BWIZA","og_description":"Inkomoko y\u2019 ibibazo by\u2019 u Rwanda bifite imizi mu mateka yaruranze kuva igihe abakoloni bifuzaga gutandukanya Abahutu n\u2019 Abatutsi bavugaga ururimi rumwe ndetse basangiye byose, bagamije kubaganisha abo bifuza ku nyungu zabo bwite. Mu ntangiriro , Ababiligi bagerageje gusobanura ko Abatutsi ari bo bari bafite ubwenge, ubushobozi bwo kuyobora ndetse banafite ubwenge kugirango Abahutu bahorane [&hellip;]","og_url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853","og_site_name":"BWIZA","article_published_time":"2018-01-13T10:49:05+00:00","article_modified_time":"2025-02-12T12:54:31+00:00","author":"Mecky Merchiore Kayiranga","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Mecky Merchiore Kayiranga","Est. reading time":"2 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853"},"author":{"name":"Mecky Merchiore Kayiranga","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72"},"headline":"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete","datePublished":"2018-01-13T10:49:05+00:00","dateModified":"2025-02-12T12:54:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853"},"wordCount":425,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"articleSection":["Politiki"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=8853#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853","url":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853","name":"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete - BWIZA","isPartOf":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website"},"datePublished":"2018-01-13T10:49:05+00:00","dateModified":"2025-02-12T12:54:31+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/bwiza.com\/?p=8853"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/bwiza.com\/?p=8853#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/bwiza.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"1959-1994: Umukoloni yakoresheje iturufu y\u2019amoko isiga u Rwanda mu kangaratete"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#website","url":"https:\/\/bwiza.com\/","name":"BWIZA","description":"Isoko y&#039;amakuru acukumbuye","publisher":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/bwiza.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#organization","name":"BWIZA","url":"https:\/\/bwiza.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","contentUrl":"https:\/\/bwiza.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/bwiza-ikirango.png","width":150,"height":42,"caption":"BWIZA"},"image":{"@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/bwiza.com\/#\/schema\/person\/204be5a5dba716e2a0eaad5574744c72","name":"Mecky Merchiore Kayiranga","url":"https:\/\/bwiza.com\/?author=2"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8853","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8853"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8853\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bwiza.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}