Nyuma y’uko mu musingi SACCO Gihundwe mu karere ka Rusizi hirukanywe abakozi 5 mu bihe bitandukanye, barimo n’uwari umucungamutungo wayo Kangabo Chantal, bazira inyereza n’imicungire mibi, hagashyirwaho umucungamutungo mushya hakanatorwa umuyobozi mushya w’inama y’ubutegetsi, abanyamuryango barasaba abashyizweho imikorere mishya.
Nk’uko byari byanditse mu nkuru Bwiza.com yasohoye ku wa 27 Ukwakira 2021 yari ifite umutwe ugira uti’’ Rusizi: Abakozi 3 ba SACCO birukanywe bazira miliyoni 2 bivugwa ko banyereje’’, ku wa 21 Ukwakira 2021 ni bwo inama y’ubutegetsi ya Umusingi SACCO gihundwe,ibigiriwemo inama na Banki nkuru y’igihugu (BNR) yari yafashe icyemezo cyo kwirukana abakozi 3 bayo,barimo n’uwari umucungamutungo Kangabo Chantal, nyuma y’igenzura yari yakoze igasanga baranyereje miliyoni 2.
Uwari umuyobozi w’agateganyo w’iyi SACCO Rusanganwa Eulade,yari yabwiye Bwiza.com ko tariki ya 1 Mata uwo mwaka, umubaruramari yabikuje miliyoni 2 muri BK borudero (bordereau) arayizana ibikwa ahabikwa izindi mpapuro bisanzwe ariko amafaranga ntiyayageza mu isanduku no mu bitabo bya SACCO,biza kugaragazwa na BNR mu bugenzuzi yakoz e ku wa 23-28 Nzeri, ko bariya 3 bose babigizemo uruhare,barabiceceka.
Barabyemeye banasabwa kuyagarura, ku wa 5 Ukwakira barayagarura,ariko kuko ngo itegeko rivuga ko ba Bihemu nk’abo baba batacyizewe n’abanyamuryango nubwo bagarura ibyo bibye, bahise bandikirwa amabaruwa asesa amasezerano na bo bahayabwa ku wa 27 Ukwakira, kuko kuyagarura ngo bitakuragaho icyaha cyo kunyereza umutungo w’abaturage.
Icyo gihe abanyamuryango bayo baganiriye na BWIZA, bavugaga ko bibabaje cyane kubona abakozi bahembwa, bashyizweho bizewe ari bo bahindukira bakabahemukira batyo, basaba ko abazabasimbura bazaba inyangamugayo, ingeso y’imicungire mibi igacika burundu, n’umuyobozi w’ikigo cy’ighugu cy’amakoperative ( RCA), Prof. Harelimana Jean Bosco abizeza ko agiye gukurkiranira hafi iby’iki kibazo,imicungire n’imiyoborere y’iki kigo cy’imari bigahinduka, anatanga ubutumwa ko ntawe uzanyereza umutungo w’abaturage ubitse mu makoperative ngo bizamugwe amahoro.
Ku wa 26 Werurwe uyu mwaka, inteko rusange y’iyi SACCO yarateranye itora umuyobozi mushya Uwizeye Emmanuel, asanga umucungamutungo mushya Rusizana Maurice wari umaze gushyirwaho, uyu muyobozi yirinda kugira icyo atangaza ku cyo yaba agiye guhindura ku byayivuzwemo byose, avuga ko yari atarabyinjiramo ngo amenye neza ibyo ari byo, ko azagira icyo avuga amaze kubimenya neza byose.
Nyuma y’inama y’inteko rusange yateranye ku wa 31 Ukwakira uyu mwaka, uyu muyobozi yaje kwemerera Bwiza.com ikiganiro,avuga ko uretse bariya 3 birukanywe mbere, no muri uyu mwaka muri Nyakanga hirukanywe abandi 2 na bo bashinjwaga imikorere mibi. Ati: “Ni byo koko iyi SACCO yavuzwemo ibibazo byinshi bijyanye n’inyereza ry’umutungo w’abanyamuryango bayo n’imikorere yindi idahwitse muri bamwe mu bakozi.’’
Yunzemo ati: “Uretse abo nasanze barirukanywe kubera iyo mikorere itarimo ubunyangamugayo, n’igihombo bari barateje cyakomokaga ku nguzanyo zagiye zitangwa mu buryo budasobanutse, zimwe zihabwa imiryango yabo mu buryo bw’amanyanga,byaje gutuma abarimo uwari umucungamutungo wayo bahagarikwa, nasanze hanarimo amakimbirane mu bakozi, bamwe banafite ubwoba bwo gukurikira abirukanywe kuko wasangaga harimo amakosa y’uruhererekane.’’
Avuga ko icya mbere kwari ukubahumuriza,ababwira ko ikosa ari gatozi,ntawe uzazira ikosa ry’undi,ko icyo bagomba gukora gusa ari uguhindura imikorere. Ati: “Ikibabaje ni uko hari bamwe muri bo bavuniye ibiti mu matwi,imikorere nk’iyo idahwitse barayikomeza, muri Nyakanga tuza kwirukana abandi 2,barimo uwari ushinzwe inguzanyo wagaragayeho amakosa yo kugenda ahindagura amatariki mu buryo butazwi,y’abagombaga kwishyura inguzanyo bafashe, kuko ari ikosa ritihanganirwa, rihombya cyane ikigo cy’imari,nta kindi twagombaga gukora uretse kumusezerera.’’
Yarakomeje ati: “Undi wasezerewe ni uwakoraga kuri gishe( guichet), wakoze ikosa yagambiriye kuko yafashe amafaranga y’umunyamuryango aho kuyashyira mu bitabo bibigenewe,ayakubita umufuka aricecekera,tugenzuye tukayabona ku gatabo k’umunyamuryango ,twareba ku ifishi ye tukayabura.
Ntiyagombaga guhakana ibigaragara,na we arasezererwa. Bombi basezererwa babyumva bemera n’amakosa yabo banayasabira imbabazi,tubaha izo kudakomeza kubakurikirana mu nkiko,ariko ntitwagombaga kubagumana.’’
Abanyamuryango baganiriye na Bwiza.com nyuma y’ibi byose, bavuze ko bashima uburyo ubuyobozi bushya bubikurikiranira hafi, basaba ko byakomeza,ubacungira ibyabo nabi ntiyihanganirwe.
Nyirangendahimana Thamar, ati: “Twari twashimiye cyane Leta yacu guha n’ab’ubushobozi buciriritse ibigo by’imari babitsamo,tukayahungisha imbeba zo mu nzu n’ibindi byonnyi, tukagira n’akarusho k’uko ukeneye kujyana abana ku ishuri cyangwa undi mushinga yakora asaba inguzanyo,akayihabwa byihuse agakora akiteza imbere.
Ntitwayahungisha ibyonnyi byo mu nzu rero ngo tuyasangishe ibyo mu bigo by’imari, ngo bitwibe tunarenga tukabihemba, ntibishoboka. Ubuyobozi nibubere maso umutungo wacu, ugaragayeho kuwucunga nabi akurikiranwe agarure ibyo yibye,n’ubutabera bubimuryoze, twumve ko umutungo wacu utekanye.’’
Iki uyu muyobozi yarakibijeje. Ati: “Kwihanganira abanyereza iby’ababturage byo ntibishoboka. N’inguzanyo zari zaragiye zitangwa tumaze kuzigaruza hafi ya zose. Nta byacitse ihari, abanyamuryango babitse,baguze,bishyure ku gihe,bateze imbere ikigo cy’imari cyabo, uje kwaka inguzanyo akabona bamukoza hirya no hino bashaka kumwaka ruswa cyangwa kumusiragiza ajye abivuga tubyikurikiranire. Ntidushaka ko ibyo bidasobanutse byagiye biyivugwamo bizasubira.’’
Umusingi SACCO Gihundwe ugizwe n’abanyamuryango hafi 7500, uyu muyobozi akavuga ko ibyo byose bidasobanutse byavugwagamo byahagaze,igisigaye ari uguharanira iterambere ry’abanyamuryango n’imicungire myiza y’imari babitsamo.




