Rais Donald Trump amedai tena kwamba “mauaji ya kizazi cha Wazungu” yanatokea Afrika Kusini, akitaja mashambulizi dhidi ya wakulima wa Kiafrikaner.
Alitoa kauli hiyo katika mkutano maalum na Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa, ambapo aliwasilisha picha na ushahidi aliodai unaonyesha “mauaji yanayotokana na chuki ya kikabila.”
Trump aliishutumu serikali ya Afrika Kusini kwa kupanga mashambulizi hayo: “Hatuwezi kukaa kimya wakati kundi fulani la watu linalengwa kuuawa.”
Hata hivyo, taasisi za utafiti, wanasheria na wachambuzi wamepinga kauli hizo, wakizitaja kuwa za kuchochea na kupotosha ukweli.
Kwa mujibu wa huduma ya ujasusi ya taifa, takwimu rasmi za Polisi zinaonyesha kuwa watu 44 waliuawa mashambani mwaka 2024, wakiwemo wakulima 8 Weupe—sawa na chini ya 0.2% ya mauaji yote nchini humo kwa mwaka huo.
Prof. Themba Ndlovu, mtaalamu wa sheria za kimataifa, alisema: “Kauli hizi ni za kisiasa na zinatumia hofu za kikabila kwa maslahi ya kisiasa. Neno ‘mauaji ya halaiki’ lina uzito mkubwa kisheria na halipaswi kutumiwa kiholela.”
Trump pia alipinga sera mpya ya ardhi ya Ramaphosa inayoruhusu serikali kuchukua ardhi isiyotumika vizuri “kwa manufaa ya umma.” Ingawa sheria hiyo bado inajadiliwa, hakuna ardhi iliyochukuliwa kwa nguvu wala bila fidia.
Uchambuzi wa ardhi wa mwaka 2023 ulionyesha kuwa 75% ya ardhi bado iko mikononi mwa Weupe, huku Weusi wakimiliki chini ya 5%, athari ya urithi wa utawala wa Apartheid.
Ramaphosa alipokuwa kwenye Umoja wa Mataifa New York, alijibu akisema: “Kudai kuwa kuna mauaji ya kizazi kwa ajili ya sera za ardhi ni jaribio la kurudisha nyuma taifa kwa kuchochea hofu ya kikabila.”
Trump pia alitaja wimbo wa “Kill the Boer” unaoimbwa mara kwa mara na wafuasi wa chama cha EFF cha Julius Malema, akisema ni wimbo wa kuua Wazungu. Lakini Mahakama za Afrika Kusini zimesema wimbo huo ni sehemu ya historia ya ukombozi na si uchochezi wa mauaji.
Dkt. Lindiwe Mkhize, mtaalamu wa historia, alisema: “Ili tukio litambulike kama mauaji ya halaiki kisheria, lazima kuwe na ushahidi wa nia na hatua zilizopangwa za kuangamiza kundi fulani.”
Akaongeza: “Ukatili mkubwa au ubaguzi pekee havithibitishi mauaji ya halaiki – ni suala la uchambuzi wa kina wa kisheria, si maneno ya siasa kali.”
Ofisi ya Umoja wa Mataifa ya Kuzuia Mauaji ya Halaiki ilitoa wito kwa viongozi duniani “kuwa waangalifu na maneno wanayotumia, hasa kuhusu historia ya mauaji makubwa.”
Hadi sasa, hakuna taasisi yoyote ya kimataifa iliyounga mkono madai ya Trump. Wachambuzi wengi wanayaona kama siasa na si hoja ya kisheria.
