ingabo_za_rpa_mu_rugamba_rwo_kubohora_igihugu-24546

Operasiyo ‘Kigali Freedom’: Uko Inkotanyi zafashe Kigali zigahagarika Jenoside yakorewe Abatutsi

Sangiza iyi nkuru

Mu mwaka wa 1994, mu gihe Jenoside yakorewe Abatutsi yari iri gukorwa ku muvuduko ukabije, ingabo za RPA-Inkotanyi zatangiye imwe mu ntambara zikomeye zahinduye amateka y’u Rwanda: Urugamba rwo gufata umujyi wa Kigali no guhagarika ubwicanyi bwari bumaze guhitana abatutsi basaga miliyoni.

Icyo gihe, Kigali yari umutima w’ubutegetsi bwa Leta ya Habyarimana ndetse n’ubwa Guverinoma y’Abatabazi yari iyoboye Jenoside.

Kuyifata byasobanuraga gusenya ubutegetsi bwa FAR n’Interahamwe no guhagarika Jenoside yari ikomeje gukwira igihugu hose.

Jenoside ikimara gutangira, RPA yatangiye operation zo gutabara abaturage

Nyuma y’ihanurwa ry’indege ya Perezida Juvénal Habyarimana ku wa 6 Mata 1994, Jenoside yari yarateguwe igihe kirekire yahise itangira bukeye bwaho.

Mu masaha make gusa, abasirikare ba RPA bari mu ngoro ya CND i Kigali basanze bagotewe n’ingabo za FAR.

Paul Kagame wari uyoboye RPA icyo gihe yahise atanga amabwiriza yo gutangiza operation zo gutabara abasirikare bari muri CND, gufungura inzira zerekeza i Kigali no gutabara Abatutsi bicwaga hirya no hino mu gihugu.

Operasiyo yo gufungura inzira ya CND

Imwe muri operation za mbere zikomeye yakozwe na RPA ni iyo gufungura inzira hagati ya Mulindi na Kigali kugira ngo haboneke ubufasha bw’abari bagotewe muri CND.

Ingabo za RPA zanyuze mu bice bya Byumba, Gabiro no i Kabuga, zihangana bikomeye na FAR mu rugamba rwo kugera mu murwa mukuru.

Iyo operation yafashije RPA gukomeza kohereza abasirikare n’ibikoresho bya gisirikare i Kigali ndetse inatanga icyizere ku Batutsi bari bari guhigwa.

Amayeri yo kugota Kigali

Mu mezi yakurikiyeho, RPA yatangiye gukoresha uburyo bwo kugota Kigali buhoro buhoro aho kuyinjiramo icyarimwe.

Hari operation zagamije gufata imisozi igenzura Kigali, guca inzira z’itumanaho za FAR no gusenya ibirindiro by’ingenzi bya gisirikare.

Mu bice nka Remera, Kimihurura, Kacyiru, Gatsata na Kanombe habereye imirwano ikomeye cyane hagati ya RPA na FAR.

Operation nyinshi zari ziyobowe n’abakomanda ba brigade n’aba bataillon ba RPA, mu gihe Paul Kagame yakurikiranaga urugamba rwose nk’Umugaba Mukuru wa RPA.

Operasiyo yo gufata Kanombe na Camp Kigali

Kanombe n’ikibuga cy’indege cya Kigali byari bifite akamaro gakomeye kuko ari ho FAR yari ifite ibikoresho byinshi bya gisirikare.

Ku wa 22 Gicurasi 1994, RPA yakoze operation zikomeye zo gufata ibyo bice hagamijwe gusenya ubushobozi bwa FAR no gukura abaturage mu duce twari twugarijwe n’imirwano ndetse na Jenoside.

Hari kandi operation zo gufata Camp Kigali n’ibindi birindiro bya FAR byari bisigaye bikingira ubutegetsi bwa Jenoside.

Mu mpera za Kamena 1994, FAR yatangiye gusubira inyuma ku buryo bugaragara.

Operasiyo ya nyuma: Gufata Kigali

Mu minsi ya nyuma y’urugamba, Inkotanyi zatangiye operation ya nyuma yo kwinjira mu bice byose bya Kigali.

Abayobozi benshi ba Guverinoma y’Abatabazi bahise bahunga, bamwe berekeza i Gisenyi abandi bajya muri Zaïre, mu gihe abasirikare benshi ba FAR bataye intwaro.

Ku wa 4 Nyakanga 1994, RPA yatangaje ko Kigali yafashwe yose.

Iyo ntsinzi yahise ihagarika Jenoside yakorewe Abatutsi, isenya ubutegetsi bwa FAR ndetse itangiza urugendo rushya rwo kongera kubaka u Rwanda nyuma y’icuraburindi Jenoside yari yasize.

Isomo amateka yasize

Urugamba rwo gufata Kigali rufatwa nk’imwe mu ntambara zagize uruhare rukomeye mu guhagarika Jenoside muri Afurika.

Rwerekanye uburyo operation za gisirikare zateguwe neza zishobora guhindura amateka, akamaro k’ubuyobozi mu gihe cy’intambara ndetse n’uburyo igihugu gishobora kongera kubaho nyuma y’ibihe bikomeye.

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *