Mu mpeshyi yo mu 1945, Isi yari igeze ku iherezo ry’Intambara ya Kabiri y’Isi Yose. U Budage bw’Abanazi bwari bumaze gutsindwa ku mpande hafi ya zose, ariko Adolf Hitler yari agikomeje kwinangira mu murwa mukuru wa Berlin. Muri icyo gihe, ingabo z’Abasovite zatangiye igitero cya nyuma cyagombaga guhindura amateka y’Isi burundu.
Ni rwo rugamba rwiswe *Battle of Berlin* (Urugamba rwa Berlin), intambara y’amaraso menshi yasize ubwami bwa Hitler busenyutse imbere y’amaso y’Isi.
Berlin yari yahindutse igihome cya nyuma
Mu ntangiriro za 1945, ingabo z’Abasovite ziyobowe na Marshal Georgy Zhukov zari zimaze gusunika Abadage zibavana mu Burasirazuba bw’u Burayi.
Nyuma yo gutsinda muri Pologne no kugera hafi y’uruzi rwa Oder, inzira yerekeza i Berlin yari yafungutse.
Hitler ariko ntiyashakaga kwemera ko yatsinzwe.
Mu mujyi wa Berlin, abana bato binjizwaga mu gisirikare, abasaza bagahabwa intwaro, abaturage bagacukura ibihome n’indake zo kwihishamo, naho abasirikare b’Abanazi biteguraga kurwanira mu mihanda y’umujyi wari waramaze gusenywa n’intambara.
Berlin yari yahindutse ikibuga cy’urugamba rwa nyuma rw’ubwami bw’Abanazi.
Abasovite binjiye i Berlin
Ku wa 16 Mata 1945, ingabo z’Abasovite zatangiye igitero gikomeye ku murwa mukuru wa Berlin.
Ibifaru, indege n’imbunda ziremereye byarasaga ubutitsa.
Mu minsi mike, imihanda ya Berlin yuzuye umuriro n’umwotsi. Inyubako zirasenyuka, abaturage bahungira mu buvumo bwo munsi y’ubutaka, naho ingabo z’Abanazi zitangira gusubira inyuma buhoro buhoro.
Abasovite bari bafite intego imwe rukumbi: gushyira ibendera rya Soviet Union ku ngoro ya Reichstag, ikimenyetso gikomeye cy’ubutegetsi bw’Abanazi.
Iminsi ya nyuma ya Hitler
Mu gihe Berlin yari irimo gusenyuka, Adolf Hitler yari yihishe mu buvumo bwo munsi y’ubutaka hamwe n’abayobozi be ba hafi.
Nubwo bamwe mu basirikare be bamusabaga guhunga, Hitler yanze kuva i Berlin. Yizeraga ko intambara yashoboraga guhindura isura, ariko ukuri kwari uko ingabo ze zari zarasenyutse kandi nta cyizere cyo gutsinda cyari gisigaye.
Ku wa 30 Mata 1945, Hitler yiyahuye ari muri ubwo buvumo, ibintu byahise bihindura amateka y’intambara.
Nyuma y’iminsi mike gusa, Berlin yose yari yamaze kugwa mu maboko y’Abasovite.
Iherezo ry’u Budage bw’Abanazi
Ku wa 2 Gicurasi 1945, abasirikare b’Abadage bari basigaye i Berlin barishyikirije. Amafoto y’abasirikare b’Abasovite bashyize ibendera ritukura kuri Reichstag yahise aba ikimenyetso cy’iherezo rya Hitler n’ubwami bwe.
Mu minsi mike yakurikiyeho, u Budage bwemeye gutsindwa burundu, bituma Intambara ya Kabiri y’Isi Yose irangira ku mugabane w’u Burayi.
Urugamba rwa Berlin rwasize u Burayi rusenyutse bikomeye, ruhitana ibihumbi n’ibihumbi by’abasirikare n’abasivili, ndetse rutangiza ibihe bishya by’amakimbirane hagati ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Soviet Union, byaje kwitwa Intambara y’Ubutita (Cold War).
Kuki Urugamba rwa Berlin rukiri amateka akomeye?
Urugamba rwa Berlin rufatwa nk’iherezo nyaryo ry’ubutegetsi bw’Abanazi n’Intambara ya Kabiri y’Isi Yose ku mugabane w’u Burayi.
Rwigisha ko ubutegetsi bushingiye ku gitugu n’iterabwoba bushobora gusenyuka, ko intambara zikomeye zishobora gusiga ibihugu n’abaturage mu kaga gakomeye, ndetse ko intsinzi ya gisirikare ishobora guhindura amateka y’Isi mu buryo budasubirwaho.
Icyakora, mu rwego rw’amateka, si urugamba rwa Berlin rwahagaritse Jenoside y’Abayahudi mu buryo bwihariye, kuko Jenoside yakorewe Abayahudi yari yaratangiye gusenyuka mbere yaho, aho inkambi nyinshi zicirwagamo abantu zari zaramaze kubohorwa n’ingabo z’Abanyamuryango.
Urugamba rwa Berlin rwabaye ikimenyetso gikomeye cy’iherezo ry’ubutegetsi bw’Abanazi bwari bwarateguye kandi bugashyira mu bikorwa iyo Jenoside.
