Mu gihe abaturage benshi bo mu misozi ya Minembwe bavuga ko bakomeje kubaho mu bwoba, kwimurwa n’ibitero by’imitwe yitwaje intwaro, ikibazo gikomeje kwibazwa ni iki: Ese AFC/M23 izakomeza gushyira icyizere mu biganiro bya politiki, cyangwa izagera aho yumva ko ibiganiro bitakiri inzira yo gukemura ikibazo?
Iki kibazo kirushaho gukomera mu gihe ibiganiro bimaze imyaka myinshi bikorwa hagati y’impande zitandukanye zifitanye amakimbirane muri RDC, nyamara umutekano ugakomeza kuba muke cyane cyane mu bice birimo Minembwe.
Minembwe: Ikibazo kitari gishya ariko gikomeje kwirengagizwa
Mu myaka irenga makumyabiri ishize, abaturage bo muri Minembwe, cyane cyane Abanyamurenge, bakomeje gutabaza ku bibazo by’umutekano, ibitero by’imitwe yitwaje intwaro, ibikorwa by’ihuriro rya Leta ya Kinshasa ndetse no kutagirirwa icyizere n’inzego zimwe na zimwe za Leta.
Nubwo habayeho gahunda nyinshi z’ibiganiro, amasezerano y’amahoro n’ibikorwa bya gisirikare, ikibazo ntikirabona umuti urambye. Buri gihe iyo habonetse agahenge gato, imirwano yongera kubura ikibasira abaturage n’imitungo yabo.
Ibi ni byo bituma bamwe mu Banyamurenge bibaza niba amahanga agifata ikibazo cyabo nk’ikigomba kwitabwaho byihutirwa, cyangwa niba cyarahindutse kimwe mu bibazo byibagiranye byo mu karere k’Ibiyaga Bigari.
AFC/M23 iri mu mwanya ukomeye wa politiki
Mu mezi ashize, AFC/M23 yagaragaye nk’imwe mu mbaraga zikomeye mu burasirazuba bwa RDC. Igenzura ibice byinshi kandi ikomeje kugira uruhare mu biganiro bitandukanye byahuje impande zifitanye amakimbirane.
Ariko ikibazo gikomeye ni uko benshi mu bayibonamo igisubizo ku bibazo by’umutekano bibaza impamvu ibiganiro bikomeza igihe kirekire kandi nta mpinduka zifatika ziboneka mu mibereho y’abaturage.
Ku ruhande rwa AFC/M23, ishobora gukomeza kuvuga ko ibiganiro ari byo nzira nziza kurusha gusubira mu ntambara yeruye.
Ariko uko igihe kigenda gihita abaturage batabona ibisubizo, ni ko igitutu cy’abashaka ibisubizo byihuse gishobora kwiyongera.
Ese ibiganiro birimo gutanga umusaruro?
Ibiganiro byatanze umusaruro mu kugabanya ubushyamirane hagati y’impande zishyamiranye no gukumira intambara zikomeye mu bice bimwe na bimwe.
Ariko ku kibazo cy’umutekano muri Minembwe n’ahandi, abaturage benshi bavuga ko impinduka zifatika zikiri nke.
Muri make, bakomeje kumvikana ku mbuga nkoranyambaga batabaza ibitero bavuga ko bagabwaho buri munsi. Umutwe wa Twirwaneho uhanganye n’ibitero by’ihuriro rya Leta ya Congo uvuga ko byibasira abasivili, nawo ntuhwema kumenyesha umuryango mpuzamahanga ngo ugire icyo ukora.
Hari ibintu bitatu bikunze kunengwa: amasezerano asinywa ariko ntashyirwe mu bikorwa uko bikwiye, kutumvikana ku mpamvu nyamukuru z’amakimbirane, ndetse no kubura icyizere hagati y’impande zose ziri mu biganiro.
Iyo ibyo bibazo bikomeje, abaturage batangira kubona ibiganiro nk’ibikorwa bya dipolomasi bidahindura imibereho yabo ya buri munsi.
Ese amahanga aracecetse?
Imiryango mpuzamahanga, ibihugu byo mu karere n’abahuza impande zishyamiranye bakomeje gusaba amahoro no gukemura amakimbirane binyuze mu nzira za politiki.
Ariko ikibazo gikomeje kwibazwa ni iki: Ese ayo magambo arahagije mu gihe abaturage bavuga ko umutekano ukomeje kuzamba?
Ku baturage bo muri Minembwe batakaza ababo, amatungo yabo cyangwa bakava mu byabo, itangazo rya dipolomasi ridafite ingaruka zifatika ku mibereho yabo rishobora kugaragara nk’aho ntacyo rimaze.
AFC/M23 izagera aho ita icyizere ku biganiro?
Ni ikibazo kigoye gusubiza. Kugeza ubu, AFC/M23 ikomeje kwitabira inzira za politiki no kuvuga ko hakenewe impinduka mu miyoborere no mu mutekano muri RDC.
Ariko amateka y’akarere agaragaza ko iyo ibiganiro bimaze igihe kirekire bitabyara ibisubizo bifatika, ubushake bwo gukomeza kubyizera bushobora kuyoyoka ku mpande zose.
Icyo benshi mu batuye Minembwe bategereje si amagambo mashya cyangwa andi masezerano gusa, ahubwo ni impinduka zigaragara mu mutekano, uburenganzira n’ubwisanzure bwabo.
Muri make, ikibazo cya Minembwe gikomeje kuba ikimenyetso cy’ikibazo kinini cyugarije uburasirazuba bwa RDC: ibiganiro byinshi, amasezerano menshi, ariko ibisubizo bike abaturage babona mu buzima bwabo bwa buri munsi.
Mu gihe AFC/M23 ikomeje kwitabira ibiganiro, ikibazo nyamukuru si ukumenya niba izakomeza kubyizera cyangwa itazabyizera. Ahubwo ni ukumenya niba ibiganiro ubwabyo bishobora kubyara ibisubizo bifatika mbere y’uko abaturage babitakariza icyizere burundu.
