Icukumbura rimaze ‘amezi menshi’ rikorwa n’abanyamakuru b’ibitangazamakuru bitandukanye ku Isi barenga 600 bahuriye muri ICIJ (International Consortium of Investigative Journalists), ryagaragaje imitungo y’ibanga y’abategetsi bakomeye barimo Perezida wa Kenya, Uhuru Kenyatta n’umuryango we.
Igitangazamakuru cy’Abongereza The Guardian cyasohoye iri cukumbura mu izina rya ‘The Pandora Papers’ kivuga ko ryifashishije amakuru arimo akubiye mu nyandiko zirenga miliyoni 12 aturuka mu bihugu 117, rigaragaza imitungo y’abakuru b’ibihugu n’ababaye bo 35, hamwe n’abandi bayobozi 300.
Ryagaragaje ko umuryango wa Uhuru Kenyatta ufite imitungo y’ibanga 11 mu mahanga irimo ibigo (kampani) muri Panama no kuri Virgin Islands mu Bwongereza.
Abo muri uyu muryango bavugwa muri iri cukumbura ni 7 barimo: Perezida Kenyatta, murumuna we witwa Muhoho Kenyatta n’umuhungu we, bashiki be Anna Kenyatta na Christina Kenyatta, nyina witwa Mama Ngina n’uwari muramu we witwa Udi Gecaga.
Mama Ngina byagaragaye ko afite ikigo cyitwa Varies Foundation muri Panama cyanditswe mu 2003, iki kikaba kizaragwa Uhuru Kenyatta mu gihe uyu mubyeyi we azaba atakiriho. Hari ikindi cyitwa Valberg Foundation kiri muri Panama, cyanditswe mu 2004, kikaba ari icya Christina Kenyatta.
Hari Milrun International Ltd gifite agaciro ka miliyoni imwe y’amadolari ya Amerika ($) kiri muri Virgin Islands cyanditswe mu 1999, kirimo imigabane ya Christina, Mama Ngina na Anna Kenyatta unasanzwe ufite icyitwa Maclay Foundation kiri muri Panama, cyanditswe mu 2007.
Naho Muhoho Kenyatta n’umuhungu we, Jomo Kamau Muhoho bafite iiigo cyitwa Criselle Foundation muri Panama, cyanditswe mu 2003. Bafite kandi ibirimo: Wesmar Finance Ltd, Gelanes Finance Ltd, Hawkings International Ltd, Leonor Estates Inc na Pictor Finance Ltd; byose muri Virgin Islands mu Bwongereza.
Ubu bucukumbuzi ariko nta kimenyetso na kimwe bufite kigaragaza niba iyi mitungo yaba yaraturutse ku ya Leta yibwe cyangwa se niba uyu muryango ari wo uyigenzura yose uko iri mu mahanga.
Igitangazamakuru Finance Uncovered cyagize uruhare muri ubu bucukumbuzi cyagerageje kubaza abo mu muryango wa Kenyatta bose bavugwa kugira ngo bagire icyo batangaza. Cyifashishije ihamagara rya telefone, amabaruwa, ubutumwa na email, ariko nta n’umwe wasubije.
Gusa mu kiganiro Uhuru Kenyatta we yagiranye n’umunyamakuru wa BBC mu 2018 muri gahunda yitwa Hardtalk, yatangaje ko nta mitungo we n’umuryango we bafite. Yagize ati: “Nk’uko mpora mbivuga, icyo ntunze, icyo dufite kigaragarira rubanda. Nk’umukozi wa rubanda, nsabwa kugaragaza ubutunzi bwanjye kandi tukabutangaza buri mwaka.”
Perezida Kenyatta yongereyeho ko mu gihe hazagaragara uvuga ko yabonye imitungo mu buryo butemewe n’amategeko, yiteguye kubibazwa n’ubutabera. Ati: “Twiteguye kujya mu nkiko.”


