1773053096299

Agahenge muri Congo: inzira y’amahoro cyangwa igihe cyo kwitegura indi mirwano?

Sangiza iyi nkuru

Mu gihe ibiganiro by’amahoro bikomeje hagati ya Leta ya Congo n’umutwe wa AFC/M23, ikibazo cy’iyubahirizwa ry’agahenge gikomeje guteza impaka no kwitana ba mwana ku mpande zombi. Nubwo hari intambwe zigaragara mu ruhando mpuzamahanga, ku rugamba ho haracyagaragara ibimenyetso by’uko aka gahenge gashobora gusenyuka igihe icyo ari cyo cyose.

Mu minsi ishize, ibiganiro byahuje ubuyobozi bwa Congo n’abahagarariye umutwe wa M23 byabereye mu bihugu birimo u Busuwisi, bigamije guhagarika imirwano imaze igihe mu Burasirazuba bw’igihugu.

Ibi biganiro byashyigikiwe n’imiryango mpuzamahanga irimo Loni, byatumye hatangazwa agahenge kagamije gutanga umwanya wo gukemura ibibazo mu nzira y’amahoro.

Ku mpapuro, ibi byasaga n’intambwe ikomeye. Hari n’ingamba zashyizweho zirimo gukurikirana iyubahirizwa ry’aka gahenge, zirimo urwego rudafite aho rubogamiye rw’akarere rwa ICGLR, ruzafashwa n’ingabo za Loni zikorera muri Congo (MONUSCO).

Ku rugamba: Imirwano irakomeje ndetse harimo no kutizerana

Nubwo agahenge katangajwe, amakuru aturuka mu Burasirazuba bwa Congo, cyane cyane mu ntara za Kivu zombi, agaragaza ko imirwano itarahagarara burundu.

Usesenguye usanga ikibazo gikomeye ari ukutizerana hagati y’impande zihanganye. Buri ruhande rushinja urundi kutubahiriza ibyo rwemeye, bigatuma agahenge gahinduka nk’ikiruhuko gito hagati y’ibitero aho kuba igisubizo kirambye.

Ikindi gikomeye ni uko M23 atari wo mutwe wonyine ukorera muri aka karere. Hari indi mitwe myinshi yitwaje intwaro ikomeje ibikorwa byayo, itagira aho ihuriye n’amasezerano ari kugeragezwa.

Ibi bituma, n’iyo impande zirebwa n’aya masezerano zagira ubushake bwo kubahiriza agahenge, bidahagije ngo umutekano ugaruke.

Mu gihe ibiganiro bikomeje, agahenge gakomeje kuguma mu gihirahiro. Nubwo ibiganiro bikomeje, hari ingingo zikomeye zitarumvikanwaho mu buryo busobanutse.

Muri zo harimo uko ingabo zigomba gusubizwa inyuma cyangwa kwimurwa, uburyo ubutegetsi bw’uturere turi mu maboko ya M23 twasubizwa Leta, ndetse n’uruhare rw’ibihugu byo mu karere bivugwaho gufasha impande zihanganye.

Izi ngingo zose zifite uburemere bwa politiki n’umutekano, ku buryo kuzumvikanaho bisaba igihe kinini n’ubwizerane bukomeye—ibintu bitanga icyizere gike muri iki gihe.

Agahenge koroshye gusenyuka bitewe n’ishusho nyayo y’ibihe biriho

Usesenguye neza, ubona ko aka gahenge kari ku rwego rwo hejuru rwa dipolomasi, ariko kakaba kataragera ku rwego rwo gushyirwa mu bikorwa ku buryo bugaragara ku rubuga rw’imirwano.

Mu yandi magambo, ni agahenge gashobora gusenyuka igihe icyo ari cyo cyose bitewe n’uko urwego rukomeye rugenzura kandi rwigenga rukiri mu rujijo ku mikorere yarwo, ndetse n’uko impande zihanganye zitarizerana. Byongeye kandi, indi mitwe yitwaje intwaro nka Wazalendo ishobora kukica umwanya uwo ari wo wose.

Ese hari icyizere cy’ejo hazaza?

Nubwo ibibazo ari byinshi, hari ibimenyetso bimwe by’icyizere:

-Umuvuduko w’amahanga mu gushaka igisubizo uracyariho

– Ibiganiro ntibyahagaze burundu

– Impande zose zigaragaza ko zumva ko intambara idatanga igisubizo kirambye

Icyakora, niba nta mpinduka zikomeye zibaye mu gushyira mu bikorwa ibyumvikanyweho no gucunga imitwe yitwaje intwaro, agahenge kazakomeza kuba amagambo kurusha ibikorwa.

Mu gusoza, twavuga ko agahenge muri Congo kari hagati y’ibyifuzo by’amahoro n’ukuri kugaragara ku rubuga rw’imirwano.

Nubwo hari intambwe zigaragara mu rwego rwa dipolomasi, ukutizerana, inyungu zitandukanye n’imiterere y’akarere bikomeje gutuma amahoro arambye aba kure.

Mu gihe isi ikomeje gukurikirana iki kibazo, ikibazo nyamukuru gisigaye ni iki: Ese aka gahenge kazavamo amahoro arambye, cyangwa ni intera nto igana ku yindi mirwano ikomeye kurushaho?

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *