Guverinoma yatangaje ko gahunda y’ubwishingizi bw’ubuzima bushingiye ku baturage, Mutuelle de Santé, ubu izajya inakoreshwa mu buvuzi bwa kanseri.
Iki cyemezo cyatangajwe ku itariki ya 17 Mutarama 2025, nyuma y’inama y’abaminisitiri, kigamije gutuma ubuvuzi bwa kanseri burushaho guhenduka kandi bukagerwaho, bikagabanya umutwaro w’amafaranga ku miryango.
Minisitiri w’ubuzima, Dr. Sabin Nsanzimana, yemeje ko kuvura kanseri vuba aha bizashyirwa mu byo Mutuelle de Santé izajya yishingira. Guhera muri Nyakanga, gahunda y’ubwishingizi izanita ku guhindura impyiko, prothèsis, n’izindi serivisi 11 z’ingenzi z’ubuzima.
Mutuelle de Santé isanzwe yishyura 90% by’amafaranga yakoreshejwe mu kwivuza, ariko chimiotherapie na radiotherapie kuri kanseri bitarimo, bigatuma abarwayi bishyura ikiguzi cyose. Hamwe no kwivuza bigera muri za miriyoni y’amafaranga y’u Rwanda, imiryango myinshi ihura n’ikibazo cy’amafaranga. Mu gihe kubagwa kumwe kwa kanseri kwishingirwa, amafaranga menshi ava mu mufuka agenda ku miti y’ingenzi aracyari inzitizi nyamukuru mu kwivuza.
Umuyobozi wa gahunda yo kuvura kanseri mu Kigo cy’Igihugu cy’Ubuzima (RBC), Dr. Theoneste Maniragaba, yavuze ko hakenewe ubuvuzi bwuzuye bwa kanseri muri gahunda y’ubwishingizi.
Ati: “Amafaranga yo kuvura kanseri aracyari menshi, kandi abarwayi benshi ntibashobora kwishyura ibikomeye nka chimiotherapie. Turasaba ko hakurwaho amafaranga yishyurwa kuri izi serivisi kugira ngo hatagira umuntu ukumirwa kubera ikibazo cy’amafaranga ”.
Yongeyeho ko usibye kwagura ubwishingizi, u Rwanda rushimangira ibikorwa remezo by’ubuvuzi hagamijwe kunoza gusuzuma no kuvura kanseri. RBC irimo gukora kuri gahunda y’imyaka itanu izibanda kuri kanseri zikunze kugaragara, harimo kanseri y’inkondo y’umura, ibere, prostate, na kanseri yo mu gifu.
Ati: “Iyi gahunda izashyira imbere kumenya hakiri kare binyuze muri gahunda zagutse zo gusuzuma no guhitamo uburyo bwiza bwo kuvura, nka radiotherapie na brachytherapy, biri kwinjizwa mu bigo nderabuzima mu gihugu hose.
Ati: “U Rwanda rumaze gutera intambwe mu gukumira kanseri, cyane cyane muri kanseri y’inkondo y’umura. Gahunda yo kwisuzumisha ku buntu ubu iraboneka mu turere dusaga 24, bigira uruhare mu ntego za guverinoma zo kurandura kanseri y’inkondo y’umura mu 2027, imyaka itatu mbere y’intego y’Isi yose ”.
Dr. Maniragaba yashishikarije Abanyarwanda kubyaza amahirwe iyi gahunda yo gusuzuma ku buntu, avuga ko gutahura hakiri kare bigira uruhare runini mu kuzamura ibisubizo by’ubuvuzi.
Dr. Maniragaba yavuze ko hamwe n’ubushake bukomeye bwa guverinoma ndetse n’imyiteguro ya tekiniki ikomeje, ejo hazaza h’ubuvuzi bwa kanseri mu Rwanda hatanga icyizere.
