Mageuzi ya Kodi: Huduma za Kifedha na Bima Zimesamehewa VAT, Wanunuzi Kulipwa Marupurupu!

Tangu mwaka 2006, sheria ya VAT ya Rwanda imekuwa ikiorodhesha huduma ambazo zimesamehewa kodi, orodha ambayo imekuwa ikiboreshwa mara kwa mara. Hivi karibuni, orodha hiyo imesasishwa tena ili kujumuisha huduma za kifedha na bima, na agizo la waziri limetangaza pia mfumo wa motisha unaohusiana na VAT. Maelekezo haya ya Waziri wa Fedha na Mipango yalichapishwa kwenye Gazeti Rasmi la Serikali tarehe 17 Aprili 2025.

Katika mahojiano ya kipekee na Redio na Televisheni ya Rwanda, Kamishna wa Kodi za Ndani kutoka Mamlaka ya Mapato ya Rwanda (RRA), Bi. Batamuliza Hajara, alifafanua mambo muhimu kuhusu maagizo mapya, akiainisha huduma zilizosamehewa VAT, jinsi mfumo wa marupurupu ya VAT unavyofanya kazi, na wajibu wa wanunuzi na wafanyabiashara kufuata maagizo mapya.

Bi. Batamuliza alisema kuwa orodha ya huduma zilizosamehewa tayari imetolewa, na akawahimiza wadau wote kuisoma ili kufahamu huduma husika.

Alisema:
“Baadhi ya huduma zilizopatiwa msamaha wa VAT ni pamoja na: mapato ya uwekezaji, riba za mikopo, gawio la faida, ada za dhamana, uhamishaji wa pesa kwa njia ya kielektroniki, huduma za benki kupitia simu, mapato kutokana na biashara ya fedha za kigeni, pesa zinazotumwa kutoka nje, misaada na zawadi kutoka nje ya nchi, huduma za usafirishaji wa bidhaa, huduma za Benki Kuu ya Rwanda, na bima ya maisha na afya.”

Aliongeza kuwa kuna huduma nyingine ambazo hazikutajwa lakini zimejumuishwa katika agizo hilo.

Lengo la msamaha huu wa VAT ni kupunguza mzigo kwa watumiaji, kupunguza gharama za uzalishaji na kuboresha utendaji wa taasisi za kifedha.

Marupurupu ya VAT

Kuhusu marupurupu yanayotokana na VAT, Bi. Batamuliza alieleza kuwa wateja wanaweza kurejeshewa sehemu ya VAT endapo watanunua bidhaa au huduma halali na kupokea risiti rasmi kutoka kwa mashine ya EBM (Electronic Billing Machine).

Alisema:
“Ni muhimu sana kwa wateja kudai risiti halali ya EBM ili wapate marupurupu haya. Wapo wafanyabiashara ambao hawatoi risiti au wanatoa risiti za kughushi, jambo ambalo linawanyima wateja haki zao. RRA inawaomba wananchi kuripoti wafanyabiashara wasiotii hili.”

Aliwakumbusha wafanyabiashara kwamba wanalazimika kutoa risiti ya EBM kwa kila bidhaa au huduma wanayouza, na kuonya kuhusu adhabu zitokanazo na kukiuka masharti hayo.

Wanunuzi pia wanashauriwa kudai risiti na kuhakikisha bei iliyoandikwa inalingana na kiasi walicholipa. Mpango huu wa marupurupu ya VAT ni hatua muhimu katika kukuza uwazi na usimamizi bora wa kodi.

Katika kikao cha Baraza la Mawaziri kilichofanyika tarehe 10 Februari 2025, ilifikiwa uamuzi wa kuboresha sheria za ushuru nchini Rwanda. Uamuzi huo ulifuatwa na kupitishwa kwa maagizo yanayosamehe huduma za kifedha na bima kutoka VAT na kuweka mfumo wa marupurupu kwa watumiaji ili kurahisisha biashara na kuongeza faida kwa walaji.