Prof. Malonga Pacifique wabaye umwarimu muri kaminuza y’u Rwanda avuga ko kwita umuntu ubwoko runaka atari ikibazo, ubwo yasobanuraga urubanza yigeze kugirana na James Musoni wabaye Minisitiri w’ubutegetsi bw’igihugu n’ibikorwaremezo.
Ni mu kiganiro yagiranye na Ukwezi TV cyagiye hanze kuri uyu wa 26 Gashyantare 2020. Prof. Malonga agira ati: “Usibye ko mu mibereho no mu myumvire yanjye ntabwo numva ko kubwira umuntu ko ari umuhutu ari ikibazo. Ahubwo ikibazo ni ukuvuga ngo umuhutu n’umututsi bivuze iki, bitandukaniye he (…)”
Mu rubanza yagiranye na James Musoni rwanabayemo ubujurire mu rukiko rukuru, Prof. Malonga avuga ko uyu wahoze ari Minisitiri yamureze mu rukiko rw’ibanze avuga ko yamwise umuhutu, aranamusuzugura.
Uyu musaza (Prof. Malonga) avuga ko ibyo nta kibazo kirimo kuko iryo jambo asanzwe arikoresha aho atuye, kandi abaturage bakabimukundira.
Ati: “Iyo nkubwiye ngo uri umuhutu wanjye, buriya na bariya baturage iyo ubabajije, ni cyo banyikundira. Ndababwira nti abahutu banjye bari he, bati twaje professor. Bati ariko inyota iratwishe.”
Agasuzuguro, ivangura ndetse n’amacakubiri Prof. Malonga yashinjwe byaturutse ku gihe we na James Musoni bari bagiye mu kiriyo cy’umubyeyi wa Martin Ngoga (wari umushinjacyaha mukuru, ubu akaba ari umuyobozi w’inteko ishinga amategeko ya EAC) wari witabye Imana.
Icyo gihe uyu musaza asaba uyu wahoze ari Minisitiri gukuramo ingofero [nk’uko bigenda mu kiriyo] ndetse amwita umuhutu mu byiswe gutebya.
Ni cyo cyatumye ajyanwa mu rukiko, gusa urubanza yararutsinze yifashishije inkoranyamagambo, asobanura icyo ijambo ‘umuhutu’ rivuze.
12 Responses
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Amagambo Umuhutu cyangwa Umututsi,ni ikinyarwanda.Ni amoko nubwo abantu babitsinda kubera Politike.Byahindutse “taboo”.Mbere ya Genocide ya 1994,kwitwa Umututsi byabaga igitutsi.Benshi bagahinduza ubwoko,bakigira abahutu.Abanyepolitike bafataga umututsi nk’umwanzi w’igihugu.Bakamwita inzoka cyangwa inyenzi.Bigatuma abahutu bamwanga.Aho bihindukiye muli 1994,kwitwa umuhutu nabyo byahindutse igitutsi.Bamwe bagafata abahutu bose nk’interahamwe.Kugeza n’ubu,nta muntu ushaka kwitwa umuhutu mu ruhame.Ndetse benshi babeshya ko ari abatutsi.Iyo umwise umuhutu ararakara.Mbisubiremo,abahutu n’abatutsi ni “amoko yo mu Rwanda”.Kubyitwa si icyaha.Icyaha ni ukuronda amoko kuko Imana ibitubuza.
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Amagambo Umuhutu cyangwa Umututsi,ni ikinyarwanda.Ni amoko nubwo abantu babitsinda kubera Politike.Byahindutse “taboo”.Mbere ya Genocide ya 1994,kwitwa Umututsi byabaga igitutsi.Benshi bagahinduza ubwoko,bakigira abahutu.Abanyepolitike bafataga umututsi nk’umwanzi w’igihugu.Bakamwita inzoka cyangwa inyenzi.Bigatuma abahutu bamwanga.Aho bihindukiye muli 1994,kwitwa umuhutu nabyo byahindutse igitutsi.Bamwe bagafata abahutu bose nk’interahamwe.Kugeza n’ubu,nta muntu ushaka kwitwa umuhutu mu ruhame.Ndetse benshi babeshya ko ari abatutsi.Iyo umwise umuhutu ararakara.Mbisubiremo,abahutu n’abatutsi ni “amoko yo mu Rwanda”.Kubyitwa si icyaha.Icyaha ni ukuronda amoko kuko Imana ibitubuza.
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Ndemeranwa na we ko byakoreshejwe nabi n’imishinga ya Politiki yabanje bitewe no kwibaza ibibazo bibajije nabi kandi bitanafitiwe ibisubizo bya nyabyo, ku buryo byagiye bitera isoni n’ikimwaro abenegihugu! Gusa si amoko nk’uko ubivuga. Dore aho byaturutse:
Ijambo ‘Umuhutu’ ryaturutse ku baturage bari batuye mu Ntara ya “Uddhu” (n’ubu iracyahari); iri hafi y’Ikiyaga cya Vigitoriya (muri Uganda). Babyiswe n’Abanyarwanda ubwo bari bageze ino hagati y’Ikinyejana cya 14 na 16. Abo baturage bari batunzwe n’ubuhinzi no korora amatungo magufi biberanye n’aho mu kibaya cya Uddhu. Gusa kubera ko bari benshi bacucitse, amikoro yabo yari make n’amasambu arabashirana, benshi bahitamo kujya guca inshuro (bapagasa) mu mpugu zituranye na bo. Bajyaga kuragira inka z’Abahima muri Ankole n’iz’Abanyambo muri Karagwe no mu Rwanda mu Ndorwa. Waba rero ufite umupagasi/umugaragu ukomoka muri izo nce za Uddhu, bakubaza iyo aturuka, ugasubiza uti: ” Uyu ni UmuUddhu” cg ni “Umuuddhu wanjye”! Mu Rwanda, mu rwego rwo kubisanisha n’Ikinyarwanda, bakavuga bati: “Ni Umuhutu” we! Kuva ubwo rero abantu bafite amikoro make, bagatungwa no gupagasa cg guhakirwa inka, batangiye kubita “AbaUddhu” (“Abahutu” ugenekereje mu Kinyarwanda”)! Kugenekereza ni nk’uko kuri Good Year bahise GODIYARI; kuri Belle Etoile bahita BERETWALI; kuri Sechoir, bahita SASHWARI; naho kwa Mugande Amri bahita MUGANDAMURE! Ni aho iryo jambo ryakomotse, si ubwoko rero, ahubwo ni icyiciro cy’imibereho. Byavanye amamuko ku bapagasi bo mu Ntara ya Uddhu muri Uganda.
KOMEZA USOME INDI COMMENT YANJYE IKURIKIRA….
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Urakoze cyane kubera ubwo bushakashatsi wakoze.Birababaje kubona abantu bicana cyangwa bagacurana umutungo w’igihugu kubera amoko cyangwa aho baturuka.Buriya Genocide yatewe no gushaka “kwikubira ibyiza by’igihugu”.N’ubu mu Rwanda birahari cyane gushaka kwikubira.Ariko usanga noneho bareba cyane aho umuntu yaturutse (Rwanda,Burundi,Uganda,DRC).Bigatuma ubona akazi cyangwa promotion.Ugiye mu bigo byinshi bya Leta cyangwa mu bikorera,usanga bikabije.Birababaje.Ni kimwe mu bituma Ubumwe n’Ubwiyunge bidashoboka.Kubera ko abantu bikubira ibyiza by’igihugu,bagacura abandi banyarwanda.
Prof. Malonga avuga ko kwita umuntu umuhutu atari ikibazo
Urakoze cyane kubera ubwo bushakashatsi wakoze.Birababaje kubona abantu bicana cyangwa bagacurana umutungo w’igihugu kubera amoko cyangwa aho baturuka.Buriya Genocide yatewe no gushaka “kwikubira ibyiza by’igihugu”.N’ubu mu Rwanda birahari cyane gushaka kwikubira.Ariko usanga noneho bareba cyane aho umuntu yaturutse (Rwanda,Burundi,Uganda,DRC).Bigatuma ubona akazi cyangwa promotion.Ugiye mu bigo byinshi bya Leta cyangwa mu bikorera,usanga bikabije.Birababaje.Ni kimwe mu bituma Ubumwe n’Ubwiyunge bidashoboka.Kubera ko abantu bikubira ibyiza by’igihugu,bagacura abandi banyarwanda.