Vita kati ya Ukraine na Urusi vimeingia katika mwaka wake wa tatu wa machafuko, vimekaza vifo vya maelfu, kuharibu miundombinu na kuhuzunisha uchumi wa ulimwengu.
Mnamo 1991, wakati Umoja wa Soviet ukigawanyika, majimbo ya zamani ya USSR yakiwamo Ukraine yalipata uhuru na kutenga na USSR.
Kati ya 1993 na 1994, matumizi yalitimikiwa: Urusi, Kazakhstan, Belarus na Ukraine viliingia mkataba, wakisaidiwa na Marekani na Uingereza, kurudisha silaha za nyuklia Russia na kuheshimu uhuru wa kila taifa.
Mnamo 1997, Ukraine na Urusi zikakubaliana kuhusu maeneo ya Bahari Nyeusi: Urusi ilipewa haki ya asilimia 87 ya bandari ya Sevastopol, Ukraine ikapata dola bilioni 2.5 kwa miezi 20.
Mnamo 2003, Urusi, Ukraine, Kazakhstan na Belarus waliingia makubaliano ya biashara ya pamoja. Urusi ilisambaza uwekezaji kwa madini na kilimo mashariki mwa Ukraine, na ilianzisha bomba la gesi kupitia Ukraine linalopeleka gesi hadi Ulaya ya Mashariki na Kati.
Mabadiliko Makubwa
Mnamo 2004, uchaguzi wa urais ulikuwa mhusika mkuu. Victor Yushchenko (anaungwa mkono na Magharibi) akipambana na Viktor Yanukovych (anaungwa mkono na Urusi). Baada ya ulinzi wa kura na uchaguzi wa maombi, Yushchenko anakomba na kuelekea EU na NATO, akivuka Urusi.
Urusi ikajibu kwa ujenzi wa bomba la gesi Baltic mwaka 2005, ambapo gesi haikupita Ukraine tena—hii ilikuwa mwanzo wa vita vya gesi.
Mnamo 2008, NATO ilitaka Georgia na Ukraine kuwa wanachama; baadhi ya wanachama wake walikataa ili kuepuka mvutano na Urusi.
Mnamo baridi 2009, Gazprom ilizima gesi kupitia Ukraine kwa sababu ya malimbikizo, ikasababisha tatizo kubwa kwa Ulaya.
Yushchenko aliahidi mwaka 2009 kupinga makubaliano ya bandari ya Sevastopol ikiwa atateuliwa tena.
Kurudi kwa Yanukovych & Mgogoro wa Crimea
Mnamo 2010, Yanukovych, aliyeegemea Urusi, alishinda urais. Aliongeza makubaliano ya bandari hadi 2045, akasaini mikataba ya biashara na Urusi na nchi za zamani za USSR, na kuongeza lugha ya Kirusi mashariki mwa Ukraine.
Mnamo 2013, alikataa makubaliano na EU; hii ilisababisha maandamano makubwa Kiev. Mnamo 2014, alihamishwa Russia.
Bunge la Ukraine liliondoa sheria za Moscow, jambo lililosababisha ghasia mashariki mwa nchi.
Mnamo Februari–Machi 2014, wanajeshi wasiojulikana walichukua uwanja wa ndege wa Simferopol, Crimea kuivamia. Kidogo baadaye Crimea ilitangaza uhuru, wananchi 97.9% wakipiga kura ya kuungana na Urusi.
Vita huko Donbas
Mnamo Aprili 7, 2014, Donetsk ilitangaza kujitenga, ikafuatiwa na Luhansk mnamo Aprili 27. Mei 2014, vurugu huko Odessa vilisababisha moto ulioua 48. Hakuna aliyelazimishwa kuwajibika.
Rais Petro Poroshenko aliingiza taarifa ya kijeshi kurejesha maeneo hayo. Alifanikiwa sehemu, lakini Urusi iliingiza wanajeshi chini ya jina la “wataalam wa hiari.”
Baada hiyo, mikataba ya kwanza na ya pili ya Minsk ilipitishwa chini ya usimamizi wa Ufaransa na Ujerumani, lakini pande hazikutekeleza kikamilifu makubaliano hayo.
👉 Tunakuomba urudi kwa Sehemu ya 2 ambapo tutajadili uingiliaji wa NATO na jinsi mgogoro ulivyokua hadi leo.
