20260617_175742

Kigali na Pretoria mu kwezi kwa buki: Ese uru rukundo rushya ruzaramba?

Sangiza iyi nkuru

Mu gihe u Rwanda na Afurika y’Epfo byatangaje ko bigiye gufungura ipaji nshya mu mubano wabyo nyuma y’imyaka irenga icumi yaranzwe n’ubwumvikane buke, ikibazo kiri kwibazwa n’abakurikiranira hafi ibya politiki yo mu karere ni ukuba uyu mubano mushya uzaramba.

Urwo rugendo rwatangiye gufata isura nshya nyuma y’uruzinduko rwo muri iki cyumweru rwa Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Amb. Olivier Nduhungirehe, i Pretoria.

Ni uruzinduko rwasize impande zombi zagaragaje ubushake bwo kongera kubaka icyizere no guteza imbere ubufatanye mu bucuruzi, ishoramari, ubuzima, uburezi, ubukerarugendo n’ibikorwaremezo.

Ariko inyuma y’aya magambo meza ya dipolomasi hari amateka maremare y’amakimbirane atarakira burundu.

Umubano wigeze kugera ahabi cyane

Mu myaka yashize, umubano wa Kigali na Pretoria wageze ku rwego rwo kwirukana abadipolomate no gushinjanya ibikorwa bihungabanya umutekano.

Hari n’igihe Afurika y’Epfo yabonaga u Rwanda nk’umwe mu bakinnyi bafite uruhare mu bibazo by’umutekano byo mu karere, mu buryo butandukanye n’uko Kigali yabibonaga.

Ibyo byatumye icyizere hagati y’ibihugu byombi kigabanuka cyane.

Ni yo mpamvu amagambo yo gufungura “ipaji nshya” adahagije; ahubwo hakaba hakenewe kurebwa ibikorwa bifatika bizakorwa mu myaka iri imbere.

Kuki ibihugu byombi ubu byahisemo kwegerana?

Hari impamvu eshatu zikomeye zishobora gusobanura iri hinduka.

Icya mbere ni ubukungu.

Afurika y’Epfo iracyari imwe mu nkingi z’ubukungu bwa Afurika, mu gihe u Rwanda rwihaye intego yo kuba ihuriro ry’ubucuruzi n’ishoramari ku mugabane.

Ibihugu byombi bifite byinshi byungukira mu gukorana kuruta mu guhangana.

Icya kabiri ni uko Afurika iri mu bihe bisaba ubufatanye aho guhangana. Mu gihe isi igenda ihinduka kandi ibibazo by’ubukungu bikiyongera, ibihugu byinshi birimo gushaka abafatanyabikorwa bashya aho gukomeza gushora imari mu makimbirane ya politiki.

Icya gatatu ni ikibazo cya RDC.

Nubwo Kigali na Pretoria bitigeze bihuza ijana ku ijana ku buryo bwo kugikemura, biragenda bigaragara ko amahoro arambye mu karere adashoboka hatabayeho ibiganiro n’ubufatanye hagati y’ibihugu bifite ijambo rikomeye.

Ariko se koko uyu mubano uzaramba?

Aha ni ho hari ikibazo gikomeye.

Mu rwego rwa dipolomasi, inyungu z’uyu munsi zishobora guhinduka mu kanya nk’ako guhumbya.

Umubano urambye hagati y’ibihugu ntushingira ku nama z’abayobozi gusa, ahubwo wubakwa n’ishoramari, ubucuruzi, urujya n’uruza rw’abaturage ndetse n’imishinga ifatika ihuza impande zombi.

Niba mu myaka mike iri imbere hazagaragara ibigo by’Abanyafurika y’Epfo bishora imari mu Rwanda, cyangwa ibikorwa bifatika by’ubufatanye mu burezi, ubuzima n’ibikorwaremezo, bizaba ikimenyetso gikomeye cy’uko uyu mubano ufite imizi kandi ushobora kuramba.

Isomo rikomeye

Amateka ya dipolomasi agaragaza ko nta nshuti zihoraho cyangwa abanzi bahoraho; inyungu z’ibihugu ni zo zihoraho.

Uyu munsi, Kigali na Pretoria bisa n’ibyiyemeje gusiga inyuma imyaka y’amakimbirane n’ukutizerana.

Ariko ikizagaragaza niba koko hafunguwe umubano mushya si amagambo yavugiwe mu nama gusa, ahubwo ni uko impande zombi zizitwara igihe zizongera guhura n’ibibazo bikomeye by’akarere.

Ni yo mpamvu, nubwo hari impamvu zo kugira icyizere, hakiri kare kuvuga ko imyaka irenga icumi y’ukutizerana yarangiye burundu.

Icyakora, niba impande zombi zikomeje gushyira imbere inyungu z’ubukungu n’iterambere kurusha amakimbirane ya politiki, bishoboka ko uyu mubano mushya ushobora guhindura isura y’imikoranire hagati ya Afurika y’Amajyepfo n’Iburasirazuba bwa Afurika mu myaka iri imbere.

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *