Hari amatariki afatwa nk’ibimenyetso by’aho amateka ashobora guhindukira. Tariki ya 15 Nyakanga yari imwe muri ayo, kuko yari yaratangajwe nk’igihe impande zirebwa n’Amasezerano ya Washington zagombaga kuba zigeze ku ntambwe ifatika mu kuyashyira mu bikorwa.
Ariko iyo tariki yarangiye, ikibazo abantu benshi bibaza ni iki: Ese ni iki cyabaye? Ese u Rwanda rwakuyemo ingabo muri RDC nk’uko Washington yabivugaga? Cyangwa se habayeho indi nzira itagaragara?
Mu gusubiza ibi bibazo, ni ngombwa kureba uko buri ruhande rwagiye rukoresha amagambo atandukanye, nyamara rushobora kuba ruvuga ku ngingo imwe.
Amagambo abiri asa n’ahabanye
Mu itangazo rya Washington, kimwe mu byavuzwe ni uko hari intambwe yagombaga guterwa ku bijyanye no gukura ingabo z’u Rwanda ku butaka bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Ariko kuva ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa RDC cyafata indi ntera, u Rwanda ntirwahwemye kuvuga ko rutigeze rwohereza ingabo zo kurwanira muri icyo gihugu.
Ahubwo rwagiye rusobanura ko rwafashe ingamba z’ubwirinzi kubera ibikorwa bya FDLR n’ibindi bibazo byambukiranya umupaka.
Aha ni ho havuka ikibazo gikomeye:
Ese igihugu kivuga ko nta ngabo gifite muri RDC cyazikurayo gite?
Ni ikibazo kidafite igisubizo cyoroshye, ariko gifite ibisobanuro bya dipolomasi.
Dipolomasi ikoresha amagambo yitonze
Mu masezerano mpuzamahanga, amagambo atoranywa ntabwo aba ari impanuka.
Washington ikoresha imvugo ya ‘gucyura ingabo z’u Rwanda muri RDC’, kuko mu myumvire yayo yemera ko hari ingabo z’u Rwanda ziri muri icyo gihugu.
Kigali yo ikoresha imvugo ya ‘gukuraho ingamba z’ubwirinzi’, ivuga ko igihe impamvu z’umutekano zizaba zavuyeho, cyane cyane ikibazo cya FDLR, izakuraho ingamba yafashe zo kwirinda.
Mu yandi magambo, impande zombi zishobora kuba ziri kuvuga ku gikorwa kimwe, ariko zikagisobanura mu buryo bujyanye n’umwanya wa politiki buri ruhande rwihariye.
Ni uburyo busanzwe bukoreshwa muri dipolomasi kugira ngo amasezerano ashoboke, nubwo impande ziba zitavuga rumwe ku ishingiro ry’ikibazo.
FDLR ni yo nkingi y’ikibazo
Nubwo abantu benshi bibanda ku ngabo z’u Rwanda, ikibazo gikomeye kiri mu masezerano ni FDLR.
Kuva kera, u Rwanda ruvuga ko uwo mutwe ugizwe n’abagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi n’abawushyigikiye, kandi ko ugikomeje guhungabanya umutekano warwo.
Ni yo mpamvu Kigali ivuga ko nta mpamvu yo gukuraho ingamba z’ubwirinzi mu gihe FDLR igifite ubushobozi bwo guteza umutekano muke.
Ku rundi ruhande, Kinshasa ivuga ko ikibazo gikomeye ari ukuba hari ingabo z’amahanga ku butaka bwayo.
Bityo, buri ruhande rushaka ko urundi rubanza kubahiriza ibyo rwiyemeje.
Tariki ya 15 Nyakanga yari intangiriro, si iherezo
Hari abatekerezaga ko ku wa 15 Nyakanga hahita hagaragara impinduka zifatika ku rugamba.
Nyamara amasezerano nk’aya akenshi ashyirwa mu bikorwa mu byiciro, binyuze mu igenzura, raporo z’inzobere no kubaka icyizere hagati y’impande zirebwa na yo.
Ibyo bituma kurangira kw’itariki runaka bidahita bisobanura ko amasezerano yananiwe cyangwa yageze ku musozo.
Ahubwo biba ari ikimenyetso cy’uko hakenewe kureba niba buri ruhande ruri kubahiriza inshingano zarwo.
Ese Washington ishaka iki?
Iyo Amerika ivuga ku gukura ingabo z’u Rwanda, iba ishaka kwerekana ko ubuhuza bwayo bugomba gutanga ibisubizo bifatika.
Ni uburyo bwo gushyira igitutu ku mpande zombi, ariko nanone ikerekana ko amasezerano agomba kugira ibimenyetso bifatika bishobora gupimwa.
Ku rundi ruhande, u Rwanda narwo rushaka ko ikibazo cya FDLR kitazibagirana, kuko ari cyo rubona nk’intandaro y’ibibazo by’umutekano.
Bityo, buri ruhande ruba rugerageza kurinda inyungu zarwo mu gihe rugikomeje ibiganiro.
Isomo rikomeye
Abantu benshi batekereza ko ikibazo kiri mu kuba Washington ivuga ikintu, Kigali ikavuga ikindi.
Ariko mu by’ukuri, ikibazo gishobora kuba kiri mu magambo akoreshwa kurusha mu gikorwa ubwacyo, kuko Washington ivuga ‘gucyura ingabo’, Kigali ikavuga ‘gukuraho ingamba z’ubwirinzi’.
Aya magambo yombi ashobora kuba asobanura igikorwa kimwe, ariko buri ruhande rukagikoresha mu buryo butuma rutivuguruza imyanya rwafashe kuva ikibazo cyatangira.
Tariki ya 15 Nyakanga ishobora kuba itatanze ibisubizo abantu benshi bari biteze, ariko yagaragaje ikintu kimwe cy’ingenzi: mu bibazo bya dipolomasi, amagambo ashobora kugira uburemere bungana n’ibikorwa.
Uko ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington rizagenda, icy’ingenzi si amagambo azakomeza kuvugwa gusa, ahubwo ni niba hazagaragara impinduka zifatika ku bibazo bibiri by’ingenzi: guca intege FDLR no kugabanya amakimbirane hagati y’u Rwanda na RDC.
Kugeza ubu, ibyo ni byo bizagena niba Amasezerano ya Washington azahinduka intambwe iganisha ku mahoro arambye, cyangwa niba azakomeza kuba inyandiko nziza idahindura ukuri ku rugamba.
