Inama y’Ubuyobozi ya Banki Nyafurika itsura Amajyambere (BAD) yemeje inzego zinyuranye z’inguzanyo zifite agaciro ka miliyoni 696.41 z’amadolari agenewe u Burundi na Tanzaniya kugira ngo batangire icyiciro cya kabiri cy’umushinga uhuriweho wo kubaka umuhanda wa gari ya moshi uzwi nka Tanzania-Burundi-DR Congo Standard Gauge Railway (SGR).
Inkunga ya BAD igamije kubaka kilometero 651 z’umuhanda wa gari ya moshi ugomba kuva muri Tanzania ukagera i Burundi. Akazi kazaba kagizwe no kubaka umuhanda mu byiciro bitatu: Tabora – Kigoma (411 km), Uvinza – Malagarasi (156 km) muri Tanzaniya; n’igice cya Malagarasi —Musongati (84 km) mu Burundi nk’uko bigaragara ku rubuga rwa BAD.
Uyu mushinga wa gari ya moshi usanzwe uzahuzwa n’umuyoboro wa gari ya moshi usanzwe wa Tanzaniya, utange uburyo bwo kugera ku cyambu cya Dar es Salaam. Muri rusange, ibirometero 400 by’ibikorwa remezo bya gari ya moshi bimaze kubakwa muri Tanzaniya kuva Dar es Salaam kugera Dodoma kuva icyiciro cya mbere cy’umushinga cyatangira. Igice gisigaye kuva Dodoma kugera Tabora kirimo kubakwa.
BAD izaha u Burundi miliyoni 98.62 z’amadolari mu buryo bw’inkunga na miliyoni 597.79 muri Tanzaniya mu buryo bw’inguzanyo n’ingwate. Nk’umushinga wa mbere wambere uyobora gahunda (IMLA), Banki izashyiraho uburyo kandi ikusanye inkunga ingana na miliyari 3.2 z’amadorali iyavana mu mabanki y’ubucuruzi, Ibigo by’imari by’iterambere (DFIs), Ibigo by’inguzanyo zoherezwa mu mahanga (ECAs) n’abashoramari b’ibigo. Igiciro cyose cy’umushinga haba muri Tanzaniya n’u Burundi kigera kuri miliyari 3.93 z’amadolari.
Kugera kuri serivisi nziza yo gutwara abantu n’ibintu byinshi binyuze muri SGR bizashishikarizwa ubuhinzi n’ubucukuzi bunini n’ubucuruzi. Bizahindura umuhanda wo gutwara abantu n’ibintu uhinduke umuhanda w’ubukungu mu kuzamura amahirwe y’ubucuruzi n’inganda ku karere kagira ingaruka kuri koridoro, kandi bizatanga impinduka ziva mu gutwara amakamyo yo mu muhanda, bitera impanuka n’igiciro kinini cyo gufata neza umuhanda.
Umuhanda wa gari ya moshi SGR uzafungura kandi uhuze uturere tw’ibanze dutunganyirizwa mu bukungu, parike y’inganda, ububiko bw’imbere mu gihugu (ICDs), hamwe n’ibigo by’abaturage bikikije umuhanda wo hagati. Ibi bizamura uburyo bwo kugera no guteza imbere ibikorwa byubukungu.
Uyu mushinga niwo ushyizwe imbere atari mu Muryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC) gusa, ahubwo ni gahunda y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe y’iterambere ry’ibikorwa remezo muri Afurika (PIDA) kandi bizoroshya impinduka mu bukungu n’imibereho myiza mu bihugu ndetse no mu karere.
Iyubakwa rya gari ya moshi rizafasha u Burundi kongera ingufu mu gucuruza nikel bivugwa ko iki gihugu ari icya cumi mu kugira nyinshi icukurwa I Musongati. Iki gihugu kandi gifite umutungo kamere nka lithium na cobalt, biteganijwe ko uzinjiriza cyane igihugu binyuze mu nzira ya gari ya moshi izagera ku cyambu cya Dar es Salaam kuri ubu kinyuzwaho 80% by’ibicuruzwa biva mu mahanga n’ibyoherezwa mu mahanga. Ibi bizongerera GDP muri rusange kandi bizemerera u Burundi kugira ubundi buryo bwo kwihutisha iterambere ry’imibereho n’ubukungu.
