Ku cyumweru tariki ya 15 Mata 2018, ku rwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama mu Karere ka Bugesera habereye igikorwa cyo Kwibuka Abatutsi biciwe kuri iyi kiliziya muri Jenoside yakorewe Abatutsi. Ni mu rwego rwo Kwibuka ku nshuro ya 24 iyi Jenoside yatwaye abasaga miliyoni imwe.
Ni igikorwa cyabimburiwe n’urugendo rwo Kwibuka izi nzirakarengane rwahareye ahitwa kuri Arrà ªté  rugana ku rwibutso rwa Ntarama ahashyizwe indabo ku mva hakanafatwa umunota wo Kwibuka bucece .
Umuyobozi w’Akarere ka Bugesera, Nsanzumuhire Emmanuel,yavuze ko ku Abatutsi bo muri Bugesera bakorewe itotezwa kuva kuri Repubulika ya mbere n’iya kabiri  ndetse muri Jenoside nyirizina yo mu 1994 abishi bakaba bataratinye kubicira no mu nsengero.
Yasabye buri wese kugira uruhare mu kurwanya ingengabitekerezo ya jenoside ndetse anasaba uwaba azi  cyangwa afite amakuru y’ahajugunnwe imibiri kuyatanga kugira ngo abo bantu bashyingurwe mu cyubahiro.
Muri iki gikorwa, umusaza Mugabo Melchiad na Mugenzi we basobanuriye abari bitabiriye iki gikorwa amwe mu mateka y’itotezwa ry’Abatutsi kuva mu 1959 ndetse n’uburyo bacirwaga mu Bugesera kugira ngo bazaribwe n’inzoka ndetse n’isazi ya Tsetse.
Umuraza Marie Louise wari ufite imyaka 20 mu 1994, mu buhamya bwe yagarutse ku bugome Jenoside yakorewe Abatutsi yakorannwe i Ntarama aho batunguwe no kubona bicwa n’abaturanyi babo. Yagarutse ku bizazane yahuye na byo, ashimira ingabo za RPA zabashije kubarokora zikanahagarika Jenoside.
Guverineri w’Intara y’Uburasirazuba, Mufulukye Fred wari umushyitsi mukuru muri iki gikorwa, yagaragaje itandukaniro riri hagati y’ubuyobozi bubi  bwagejeje u Rwanda kuri Jenoside yakorewe Abatutsi ndetse n’ubuyobozi bwiza Igihugu gifite ubu bushyira imbere ubumwe bw’Abanyarwanda. Yashimiye abacitse ku icumuu rya Jenoside yakorewe Abatutsi kuba baremeye kubabarira ababahemukiye anasaba buri wese wari muri icyo gikorwa kurinda ibyo Igihugu kimaze kugeraho.
Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994 i Ntarama
Â
Ku itariki ya 6 Mata 1994, nyuma y’amasaha make Perezida Habyarimana apfuye, kwica Abatutsi byahise bitangira muri Kigali. Ku itariki ya 07 Mata 1994, inzu z’Abatutsi b’i Ntarama zatangiye gutwikwa ariko bagerageza kwirwanaho. Interahamwe zo muri Ntarama zahamagaje izindi Nterahamwe zo mu tundi duce twa Bugesera maze zimaze kuba nyinshi kuva ku itariki ya 9 Mata 1994 zigaba ibitero ku Batutsi b’i Ntarama. Abenshi bahunmgiye kuri kiliziya ya Ntarama. Batekerezaga ko kuri kiliziya bazahabonera umutekano nk’uko byagiye bigenda mu bundi bwicanyi bakorewe .
 Ku itariki ya 13 Mata 1994, Interahamwe ziyobowe na Karera Franà §ois wari perefe wa Kigali Ngali, zabaruye Abatutsi bari bari kuri kiliziya ya Ntarama.
Nyuma yo kubabarura, zababwiye ko bagomba kuguma hamwe kugira ngo Leta ibacungire umutekanao. Ariko mu by’ukuri,ubu bwari uburyo bwanakoreshejwe n’ahandi henshi mu Gihugu mu rwego rwo kugira ngo n’abari mu bwihisho baveyo.
Ku itariki ya 15, abasirikare n’Interahamwe bavuye i Nyamata kuri kiliziya maze bagaba igitero ku Batutsi bagera ku 5000 bari bari kuri kiliziya ya Ntarama.
Mbere na mbere igitero cyabimburiwe n’abasirikare n’Interahamwe bafite imbunda na za gerenade, nyuma Interahamwe zifite imihoro n’izindi ntwaro gakondo zinjira muri kiliziya zica abari bagihuumeka.
 Jenoside i Ntarama yakoranwe ubugome n’ubunyamaswa bukabije kuko abenshi bakorewe iyicarubozo kugeza bashizemo umwuka, abishi bafomozaga inda z’ababyeyi batwite bavuga ko bashaka kureba uko Umututsi utaravuka aba ameze, ndetse mu ishuri ry’abana ryo ku cyumweru ho abana bahondagurwaga ku nkuta kugeza bapfuye, abishi bavuga ngo ntibashaka gupfusha amasasu yabo ubusa.
 Igitero cyari kiyobowe na perefe Karera Franà §ois wahaga amabwiriza abasirikare, Interahamwe ndetse n’abaturage bari bari muri icyo gitero.
Ababashije kurokoka ibitero byo kuri kiliziya ya Ntarama ndetse n’abandi bakomeje kwihishahisha mu bihuru no mu rufunzo.
Kugera ku itariki 30 Mata 1994, Interahamwe zakomeje kubahiga muri ibyo bihuru zikoresheje imbwa abo zibonye zikabica abandi zikabaroha mu mugezi w’Akagera.
 Jenoside muri Bugesera yarangiye ku itariki 14 Gicurasi, ingabo z’ Inkotanyi zimaze gufata Nyamata.
 Urwibutso rwa Jenoside rwa Ntarama
Urwibutso rwa Ntarama ruri mu Karere ka Bugesera, Intara y’Iburasirazuba. Ruri ahahoze kiliziya ya santarari  gatolika ya Ntarama. Rushyinguyemo abantu bagera ku 5000 bazize Jenoside yakorewe Abatutsi biciwe muri iyi kiliziya, mu ishuri ryayo abana bigiragamo gatigisimu, mu gikoni cy’abapadiri ndetse no mu busitani bw’iyi kiliziya.
Src:CNLG
Â
Kanda kuri SUBSCRIBE ujye ubona ibiganiro n’indirimbo bishya



