Abadepite 54 bo muri Kongere ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika bagaragaje impungenge ku masezerano y’ubufatanye mu bucukuzi bw’amabuye y’agaciro, ubutegetsi bwa Perezida Donald Trump buri kugirana na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ndetse n’ibindi bihugu.
Aba badepite bavuga ko ayo masezerano ashobora kubangamira uburenganzira bwa muntu, kurengera ibidukikije, iterambere ry’ubukungu bw’ibihugu bifite ayo mabuye ndetse n’ububasha bwa Kongere ya Amerika bwo kugenzura ibikorwa bya guverinoma.
Mu ibaruwa yo ku wa 17 Kanama 2026, aba badepite bayandikiye Ambasaderi ushinzwe ubucuruzi muri Amerika, Jamieson Greer, Umunyamabanga wa Leta Marco Rubio, Umunyamabanga w’Ubucuruzi Howard Lutnick ndetse n’Umunyamabanga w’Imari Scott Bessent.
Basabye ibisobanuro ku masezerano ya Strategic Partnership Agreement (SPA) Amerika yagiranye na RDC, ndetse n’andi masezerano ajyanye n’amabuye y’agaciro akomeye Amerika iri kugirana n’ibihugu byo muri Afurika n’ahandi mu bihugu bikiri mu nzira y’amajyambere.
Ku bijyanye na RDC, aba badepite bavuga ko ayo masezerano ashobora guha ibigo byo muri Amerika amahirwe yihariye yo kubona uburenganzira bwo gucukura umutungo kamere w’iki gihugu, mu gihe hakomeje kubaho amakimbirane n’ibirego by’ihohoterwa ry’uburenganzira bwa muntu.
Bavuga ko SPA iteganya impinduka nini mu itegeko nshinga rya RDC ndetse igaha ibigo by’Abanyamerika uburenganzira bwo kubanza guhabwa amahirwe yo gutanga igitekerezo ku byerekeye ahacukurwa amabuye y’agaciro.
Abadepite bavuga ko ibi bishobora gutuma ibigo by’amahanga bikomeza kubona umutungo wa RDC mu gihe amakimbirane n’ihohoterwa bikomeje.
Banasabye ubutegetsi bwa Trump gusobanura ingamba zashyizweho kugira ngo ibikorwa byo kurinda ibikorwa by’ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro, harimo n’ibivugwa ko bishobora gukorwa n’ingabo cyangwa imitwe y’abacanshuro, bitazabangamira uburenganzira bwa muntu n’uburenganzira bw’abakozi.
Impungenge nk’izi ntabwo zagarukiye kuri RDC gusa.
Aba badepite banenze uburyo ubufasha Amerika iha Zambia bushobora kuba bwarakoreshejwe nk’igitutu mu biganiro byerekeye amasezerano y’amabuye y’agaciro akomeye.
Bavuga ko byaba bidakwiye gukoresha ubufasha bw’iterambere, cyane cyane imiti n’ubundi bufasha bw’ubuzima, nk’uburyo bwo guhatira igihugu kwemera amasezerano y’ubucukuzi.
Banabajije ingaruka kugabanya ubufasha bw’amahanga bwa Amerika bishobora kugira ku bakozi ndetse n’ibigo by’Abanyamerika bikorera muri ibyo bihugu.
Kongere yanagaragaje impungenge ku masezerano Amerika iri kugirana na Malaysia, Argentina, Ecuador, Cambodia na Bangladesh.
Aba badepite bavuga ko hari amasezerano ashobora gutuma ibyo bihugu bikomeza kohereza amabuye y’agaciro hanze aho kuyatunganyiriza imbere mu gihugu.
Bavuga ko ibi bishobora kubuza ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere kubaka inganda zitunganya amabuye y’agaciro, gukora ibicuruzwa bishingiye kuri ayo mabuye no kongera inyungu bibonamo.
Ikibazo cyabo ni ukumenya niba ingamba za Amerika zitazatuma ibihugu bikize ku mabuye y’agaciro biguma gusa ku rwego rwo gucukura no kohereza umutungo kamere hanze, aho kubaka inganda ziwongerera agaciro.
Abadepite kandi bagaragaje ko ubucukuzi bw’amabuye y’agaciro budashyizwe ku murongo bushobora guteza ibibazo birimo kwangiza ibidukikije, kwimura abaturage ku butaka bwabo ndetse no guhonyora uburenganzira bw’abakozi n’abaturage.
Basabye ko amasezerano yose ajyanye n’amabuye y’agaciro akomeye agomba kugira ingamba zisobanutse zo kurengera ibidukikije, abakozi n’abaturage b’aho ubucukuzi bukorerwa.
Banenze kandi igitekerezo cyo koroshya uburyo bwo gutanga impushya z’ubucukuzi, bavuga ko bishobora kugabanya igenzura ry’ibidukikije n’uburyo abaturage bagira uruhare mu biganiro ku mishinga ibakorerwa hafi.


