Itariki y’amatora y’umukuru w’igihugu mu Burundi, yashyizwe ku wa 3 Gicurasi 2027, yatangajwe ku wa Gatanu, itariki ya 8 Gicurasi 2026, na Komisiyo Yigenga y’Amatora (CENI), ariko mu itangazo ryahurijwe hamwe, amashyaka atavuga rumwe n’ubutegetsi CNL, UPRONA, CODEBU, DCP, na FRODEBU yasabye ko hategurwa ibiganiro hagati y’abanyagihugu nka kimwe mu bisabwa kugira ngo habe amatora ayo ari yo yose.
Ku bashyize umukono kuri ubwo busabe, kwitabira amatora ya perezida byaba ari “imburagihe kandi bidakwiye.” Baratinya iki? Gusubiramo ibintu byabaye mu matora y’abadepite yo mu 2025, aho bamaganye amakosa menshi kandi bakinubira ko kuva icyo gihe nta vugurura ryigeze rikorwa. Niyo mpamvu icyifuzo cyabo: gufungura ibiganiro bya politiki hagati y’abanyagihugu kugirango, nkuko babivuga, “dukure amasomo ku byabaye.”
Olivier Nkurunziza, Umunyamabanga Mukuru w’ishyaka UPRONA, agira ati: “Niba amatora ateguwe nk’uko twabibonye mu 2025, kwitabira amatora nk’aya byaba ari ibinyoma.” Ibi byakongera guteza ibibazo ku rwego rw’imibanire, kuko na CENI itegura amatora, ntabwo yigenga uyu munsi. Turacyakeneye kubiganiraho no kwizera ko kuri iyi nshuro, azaba mu bwisanzure”.
Ku ruhande rwe, Doriane Munezero, umunyamabanga w’ishyaka riri ku butegetsi rya CNDD-FDD, ushinzwe itumanaho, yagize ati: “Biteye isoni. Ishyaka rya CNDD-FDD ryiyemeje byimazeyo politiki ishingiye ku bwinshi bw’amashyaka, ariko demokarasi ikuze, nk’uko tubyumva mu Burundi, ntishobora gukora bitewe n’iterabwoba rihoraho ryo kwanga kwitabira amatora muri buri cyiciro cy’amatora. “Buri gihe haba hari ibitagenda neza. Buri gihe bagira ibyo basaba ngo bitabire. Rero, biteye isoni kuri demokarasi y’u Burundi.”
Kugeza ubu, guverinoma ntiyigeze isubiza iki cyifuzo gisaba ibiganiro, ariko Perezida Evariste Ndayishimiye abinyujije kuri X yaciye amarenga y’uko ashobora kwemera ibyo biganiro.
Mu Kirundi cyiza yanditse ati: “Narakiriye ubutumwa imigambwe 5 yanditse. Turatahura ko hari abantu bumvise amatora umutima utaguma hamwe;mwene abo bakeneye ikiganiro c’umuvyeyi. Ndabahumurije nk’umuvyeyi w’Abarundi bose, na rirya nsozereye ingendo mu ntara zose ndemesha abenegihugu, na bo aho bukera nzobashikira.”
Hagati aho, kuva muri Mata 2026 ishyaka CNDD-FDD ryamaze kwemeza umukandida waryo mu matora ya perezida, akaba ari perezida uriho, Évariste Ndayishimiye.
Mu 2025, kandidatire mu matora y’abadepite ya Agathon Rwasa, umwe mu bantu bakomeye batavuga rumwe n’ubutegetsi akaba n’uwahoze ari perezida wa CNL, yanzwe na CENI (Komisiyo Yigenga y’Amatora mu Burundi).


