Icyemezo giherutse gufatwa n’Urukiko rw’Ikirenga rwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika cyo kutumva ubujurire bwa Perezida Donald Trump mu rubanza rwe na E. Jean Carroll cyongeye kubyutsa impaka ku ngaruka zishobora kugira ku buyobozi bwe no ku hazaza he muri politiki.
Urukiko rw’Ikirenga ntirwahinduye imyanzuro yafashwe n’inkiko zo hasi, ahubwo rwahisemo kutumva ubujurire bwa Trump.
Ibyo bivuze ko umwanzuro w’urukiko wo mu 2023, wamusanze afite uburyozwe mu rubanza rw’imbonezamubano rurebana n’ihohotera rishingiye ku gitsina no gusebanya, ugumyeho.
Ariko se, mu rwego rw’amategeko na politiki bya Amerika, icyo cyemezo cyonyine cyaba gihagije ngo Perezida asunikwe ku kwegura?
Uko amategeko ya Amerika abiteganya
Itegeko Nshinga rya Amerika ntaho riteganya ko Perezida agomba kwegura kubera ko yatsinzwe urubanza rw’imbonezamubano.
Urubanza rwa E. Jean Carroll si urw’inshinjabyaha, ahubwo ni urw’imbonezamubano.
Ibyo bivuze ko urukiko rwategetse Trump gutanga indishyi, ariko ntirwamukatiye igifungo cyangwa ngo rumwambure uburenganzira bwo gukomeza kuyobora igihugu.
Abasesenguzi mu by’amategeko bavuga ko, mu rwego rw’amategeko gusa, iki cyemezo kidahita gishyira Trump mu mwanya usaba ko ava ku butegetsi.
Igitutu cya politiki gishobora guturuka he?
Nubwo amategeko atamutegeka kwegura, ashobora guhura n’igitutu cya politiki gituruka mu mpande zitandukanye.
Icya mbere ni igitutu gituruka ku batavuga rumwe na we, bakomeje kuvuga ko umuyobozi w’igihugu akwiye kuba intangarugero mu myitwarire.
Icya kabiri ni igitutu gishobora guturuka mu ishyaka rye ubwaryo, mu gihe abayobozi baryo baba babona ko ibibazo bye by’amategeko bishobora kuritesha amajwi cyangwa icyizere cy’abaturage.
Icyakora, kugeza ubu, ibyo ntibiragaragara ku rugero rushobora gushyira Trump mu kaga gakomeye ka politiki. Abenshi mu bayobozi b’Ishyaka ry’Abarepubulikani (Republican Party) bakomeje kumushyigikira, mu gihe na we akomeje kuvuga ko ibyo aregwa bifite inkomoko muri politiki.
Ese amateka ya Amerika hari icyo yigisha?
Perezida rukumbi weguye ku bushake ni Richard Nixon mu 1974, nyuma ya Watergate.
Icyo gihe, igitutu cyaturukaga mu ishyaka rye, muri Kongere no mu baturage cyari cyabaye kinini ku buryo byagaragaraga ko ashobora gukurwaho binyuze mu nzira ya ‘impeachment’ (gutakarizwa icyizere).
Ku bijyanye na Trump, uko ibintu bihagaze ubu biratandukanye. Nubwo afite ibibazo byinshi by’amategeko, aracyafite umusingi ukomeye w’abamushyigikiye ndetse n’abayobozi benshi b’ishyaka rye.
Ese iki cyemezo gishobora kugira izihe ngaruka?
Mu rwego rwa politiki, iki cyemezo gishobora gukomeza guha imbaraga abanenga Trump, bavuga ko Perezida uyobora igihugu adakwiye kuba afite imyanzuro y’inkiko imusanga afite uburyozwe mu rubanza nk’uru.
Ku rundi ruhande, bamwe mu bamushyigikiye bavuga ko uru rubanza rwakoreshejwe nk’intwaro ya politiki igamije kumwangiriza izina.
Izi mpaka zishobora gukomeza, cyane cyane mu gihe Trump akomeje kuyobora igihugu kandi hakiri n’ibindi bibazo by’amategeko bitararangizwa burundu.
Icyemezo cy’Urukiko rw’Ikirenga cyo kutumva ubujurire bwa Donald Trump ni intambwe ikomeye mu mateka y’uru rubanza, kuko gisiga mu bikorwa umwanzuro wamusanze afite uburyozwe mu rubanza rw’imbonezamubano.
Ariko, mu rwego rw’amategeko ya Amerika, ntigisobanuye ko agomba guhita yegura cyangwa ngo akurwe ku butegetsi.
Niba hari icyashobora kumushyira mu gitutu gikomeye kurushaho, cyaturuka ahanini ku mpinduka za politiki, nko kuba abayobozi b’ishyaka rye bamutererana cyangwa abaturage bakamwambura icyizere ku rugero rwagira ingaruka ku buyobozi bwe.
Kugeza ubu ariko, nta bimenyetso bifatika byerekana ko icyo gitutu kigeze ku rwego rwatuma bavuga ko kwegura kwe kwegereje.
