Mojtaba Khamenei, the son of Iran's Supreme Leader, Ayatollah Ali Khamenei, center, attends the annual Quds, or Jerusalem Day, rally in Tehran, Iran, May 31, 2019. (AP Photo/Vahid Salemi)

Ibihano, akato n’igitutu: Uko Iran yabihinduye intwaro yo kubaka igihugu n’icyo Afurika yayigiraho

Sangiza iyi nkuru

Mu gihe ibihugu byinshi byo muri Afurika bikunze kuvuga ko ibihano mpuzamahanga, igitutu cya dipolomasi n’ubukungu bushingiye ku mahanga biri mu bituma bidatera imbere, urugendo rwa Iran rutanga urugero rutuma hibazwa byinshi.

Hashize imyaka irenga 40 Iran ifatiwe ibihano bikomeye n’ibihugu byinshi byo mu Burengerazuba bw’Isi, cyane cyane Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Ibyo bihano byibasiye ubukungu, ubucuruzi, serivisi z’imari n’ingufu.

Nubwo ibyo bihano byagize ingaruka zikomeye ku bukungu n’imibereho y’abaturage, Iran ntiyasenyutse nk’uko bamwe babitekerezaga. Ahubwo yashatse uburyo bwo kubaka ubushobozi bw’imbere mu gihugu no kugabanya kwishingikiriza ku mahanga.

Ese Afurika yakwigira iki kuri uru rugendo?

Kubaka ubushobozi bw’imbere mu gihugu

Kimwe mu byaranze Iran ni ugushora imari mu musaruro wo mu gihugu imbere. Kubera ko ibihano byagabanyije ubushobozi bwo gutumiza ibicuruzwa byinshi hanze, igihugu cyashoye imari mu nganda, ubuhinzi, ubuvuzi n’ikoranabuhanga.

Uyu munsi, Iran ikora imodoka, imiti, ibikoresho byo mu ngo n’ibindi bicuruzwa byinshi byifashishwa n’abaturage bayo.

Afurika na yo ifite umutungo kamere mwinshi, ariko igice kinini cyawo kiracyoherezwa hanze kidatunganyijwe. Guhindura uwo mutungo ibicuruzwa bifite agaciro kari hejuru ni imwe mu nzira zo kongera ubukungu no guhanga imirimo.

Gushora imari mu bumenyi n’ikoranabuhanga

Iran yanashoye imari mu mashuri makuru, ubushakashatsi n’ikoranabuhanga. Nubwo hari aho yakumiriwe ku isoko mpuzamahanga, yubatse ubushobozi bwo gukora bimwe mu bikoresho yari isanzwe itumiza hanze.

Afurika ni wo mugabane ufite umubare munini w’urubyiruko ku Isi. Iyo rwahabwa amahirwe yo gukora ubushakashatsi no guhanga udushya, rwashobora kugabanya cyane ukwishingikiriza ku bumenyi n’ikoranabuhanga bituruka hanze.

Kudashingira ku bafatanyabikorwa bake

Mu rwego rwo guhangana n’ibihano, Iran yaguye ubufatanye n’ibihugu birimo Ubushinwa, Ubuhinde n’u Burusiya. Ibyo byafashije igihugu kubona amasoko mashya n’inzira zo gukomeza ubucuruzi.

Ku bihugu bya Afurika, kwagura ubufatanye n’ibice bitandukanye by’Isi bishobora kugabanya ingaruka zo kwishingikiriza ku ruhande rumwe gusa.

Gushyira imbere inyungu z’igihugu

Iran yakomeje gufata ibyemezo ivuga ko bishingiye ku nyungu zayo z’igihe kirekire, nubwo byayikururiye amakimbirane n’ibihugu bikomeye.

Hari abasesenguzi bavuga ko Afurika na yo ikwiye kurushaho gushyira imbere inyungu zayo bwite mu byemezo bya politiki n’ubukungu, aho kugendera gusa ku gitutu cy’abaterankunga cyangwa abafatanyabikorwa bo hanze.

Ariko Iran si urugero rwiza muri byose

Nubwo hari amasomo ashobora gukurwa ku rugendo rwa Iran, si ukuvuga ko ibintu byose byagenze neza.

Ibihano byagize ingaruka zikomeye ku bukungu bwayo. Ifaranga ryatakaje agaciro, izamuka ry’ibiciro rikomeza kuzamuka, ubushomeri bwiyongera, kandi abaturage benshi bahura n’ibibazo bikomeye by’imibereho.

Byongeye kandi, hari abanenga uburyo uburenganzira bwa muntu n’ubwisanzure bwa politiki byubahirizwa muri Iran, ndetse amakimbirane igihugu gifitanye n’amahanga yakomeje kongera ibibazo by’umutekano mu karere.

Isomo Afurika yakuramo

Isomo rikomeye Afurika yakura kuri Iran si ukwifuza ibihano cyangwa amakimbirane n’amahanga.

Ahubwo ni uko igihugu gifite icyerekezo, gishora imari mu baturage bacyo, cyongera umusaruro wo mu gihugu imbere kandi kigatandukanya abafatanyabikorwa gishobora kongera ubushobozi bwo guhangana n’ihungabana rituruka hanze.

Mu gihe kimwe, uru rugero rugaragaza ko ukwihaza gusa bidahagije. Iterambere rirambye risaba no kugira ubukungu bufunguye, imiyoborere myiza, kubahiriza amategeko no kubaka umubano mwiza n’amahanga.

Bityo, ikibazo Afurika ikwiye kwibaza si “ni nde uzadutabara?”, ahubwo ni “ni iki twakora kugira ngo twubake ubushobozi bwacu, tunagire ubufatanye butuma ubukungu bwacu burushaho gukomera?”

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply