im-88861666

Iran irimo kubaka OTAN y’Abayisilamu: Ese Amerika yaba igiye gutakaza ububasha mu Burasirazuba bwo Hagati?

Sangiza iyi nkuru

Nyuma y’intambara ikomeye Iran iherutse kugirana na Amerika na Israel, Tehran irimo gutanga igitekerezo cy’umuryango mushya w’umutekano wo mu karere, usa n’umuryango wa OTAN ugahuza ibihugu nka Pakisitani, Arabiya Sawudite, Turukiya, Qatar ndetse n’ibindi bihugu by’Abayisilamu.

Iki gitekerezo kije mu gihe ibihugu byinshi byo mu Burasirazuba bwo Hagati byatangiye gushidikanya ku bushobozi bwa Amerika bwo kubirinda mu gihe habaye ibibazo bikomeye by’umutekano.

Kuki Iran yahisemo ibi bihugu?

Pakisitani: Igihugu gifite imbaraga za gisirikare n’ubuhuza

Pakisitani ni kimwe mu bihugu bifite igisirikare gikomeye mu bihugu by’Abayisilamu kandi ifite ubushobozi bwo guhuza impande zitavuga rumwe.

Mu mezi ashize, Islamabad yagize uruhare rukomeye mu biganiro byahuje Iran na Amerika ndetse no mu kugabanya ubushyamirane bwo mu karere.

Iran ibona Pakisitani nk’umufatanyabikorwa ushobora gutanga uburemere bwa gisirikare n’ubwa dipolomasi icyarimwe.

Turukiya: Imbaraga za gisirikare n’ubuyobozi bwo mu karere

Turukiya ni igihugu gifite igisirikare cya kabiri gikomeye muri OTAN nyuma ya Amerika. Perezida Recep Tayyip Erdoğan amaze imyaka ashaka ko igihugu cye kiba umwe mu bakinnyi bakomeye mu Burasirazuba bwo Hagati.

Iran izi neza ko nta muryango mushya w’umutekano wagira ijambo rikomeye mu karere udafite Ankara. Nanone Turukiya ifite ubunararibonye mu bikorwa bya gisirikare no mu nganda zikora intwaro.

Arabiya Sawudite: Ubutunzi n’ubuyobozi bw’isi y’Abarabu

Nubwo Iran na Arabiya Sawudite bamaze imyaka bahanganye, imyaka ya vuba yaranzwe no kongera kwegerana.

Riyadh ifite umutungo munini, ijambo rikomeye mu bihugu by’Abarabu ndetse n’ubushobozi bwo gutera inkunga gahunda nini z’umutekano.

Iran ishobora kuba ibona ko kugira Arabiya Sawudite muri uwo mushinga byatuma uwo muryango ugira uburemere kurushaho kandi bikagabanya amakimbirane y’amateka hagati y’Abasuni n’Abashiya.

Qatar: Umuhuza ukomeye

Qatar ni igihugu kimaze igihe kirekire gifitanye umubano mwiza na Iran kurusha ibindi bihugu byinshi byo mu Kigobe cya Perse.

Ni cyo gihugu cyakunze kuba umuhuza hagati ya Iran n’ibihugu by’Uburengerazuba ndetse cyanagize uruhare mu biganiro byarangije amakimbirane ya vuba.

Kuri Iran, Qatar ni ikiraro cya dipolomasi gishobora gutuma uwo muryango mushya ubonwa neza ku rwego mpuzamahanga.

Ese Iran ifite intego nyakuri ki?

Mu buryo busesenguye, hari impamvu eshatu zikomeye:

Kugabanya kwishingikiriza kuri Amerika

Intambara iherutse kwerekanye ko ibihugu byinshi byo mu karere bitakigirira icyizere cyuzuye Amerika nk’umurinzi wabyo.
Iran irashaka kubyaza umusaruro iyo myumvire.

Kwirinda ko habaho ihuriro riyirwanya

Iyo Iran yegereje ibihugu nka Arabiya Sawudite, Turukiya na Pakisitani, iba igabanya amahirwe y’uko byakwinjira mu ihuriro ryo kuyikumira.

Kwigaragaza nk’umukinnyi wa dipolomasi

Mu myaka myinshi Iran yagaragazwaga nk’igihugu gitera umutekano muke.
Ubu Tehran ishobora kuba ishaka kwiyuburura ikiyerekana nk’igihugu gitanga ibisubizo aho guteza amakimbirane.

Ariko se uwo mushinga ushobora gutsinda?

Aha ni ho ikibazo gikomeye kiri.
Nubwo ibi bihugu bihuje inyungu zimwe, bifite n’itandukaniro rinini: Turukiya iracyari muri OTAN, Arabiya Sawudite ifitanye umubano ukomeye na Amerika, Pakisitani ifite amasezerano yihariye y’umutekano na Riyadh ndetse hari amateka maremare y’ubwumvikane buke hagati ya Iran n’ibihugu byinshi by’Abasuni.

Ni yo mpamvu igitekerezo gishobora gutangira nk’urubuga rwo kuganira ku mutekano mbere y’uko kiba ihuriro rya gisirikare rifite ingingo isa n’iya OTAN ivuga ko “igitero ku gihugu kimwe kiba igitero kuri bose”.

Iran isa n’iyigiye ku rugero rw’ihuriro rya Sahel Alliance n’andi mashyirahamwe mashya ari kuvuka ku Isi.

Intego yayo si ugukusanya ingabo gusa, ahubwo ni uguhindura imiterere y’umutekano wo mu Burasirazuba bwo Hagati, aho ibihugu byo mu karere byakemura ibibazo byabyo bitagombye guhora bishingira ku mbaraga za Amerika cyangwa iz’Uburengerazuba.

Niba uwo mushinga wakwaguka ugahuza Pakisitani, Turukiya, Arabiya Sawudite Qatar, ushobora kuba umwe mu mpinduka zikomeye za geopolitiki zizagira ingaruka ku Burasirazuba bwo Hagati mu myaka iri imbere.

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply