Nyuma y’uko abaturage b’umudugudu wa Nyakivomero, akagari ka Mashesha,umurenge wa Gitambi mu karere ka Rusizi bagaragaje ko bafite ibibazo byinshi baterwa n’intambi zituritswa n’uruganda rwa CIMERWA rushaka igitaka cyo rukoresha mu gukora sima,birimo iby’ abagore bakuramo inda,abana bavuka bapfuye,kuramburura kw’amatungo cyangwa akabyara utwana dufite ubumuga, inzu zenda kubagwaho kubera gusenywa n’izo nkambi,abana barara bashikagurika cyangwa barira kubera ihungabana zibatera, n’ibindi kandi bakavuga ko atari bo bonyine babifite kuko no mu mirenge ya Muganza na Nyakabuye mu bice bituriye uru ruganda hari ababifite, kuri uyu wa 20 Kanama Guverineri w’intara y’uburengerazuba Habitegeko François n’intumwa yari ayoboye bahagurukijwe n’ibi bibazo bajya kubyirebera mu baturage.
Inkuru bwiza.com yakoze yatumye abayobozi batandukanye bumva intabaza y’abaturage bavugaga ibyago batewe n’imikorere y’uru ruganda: Kubyara abana bapfuye no gukuramo inda ; bimwe mu bibazo uruganda rwa CIMERWA ruvugwaho guteza mu baturage
Nk’uko aba baturage bari babibwiye Bwiza.com mu nkuru iki kinyamakuru cyatambukije ku wa 5 Nyakanga batabaza inzego zo hejuru kuko ngo babonaga izibegereye zisa n’izikora kuri iki kibazo zikababwa, ntizinakigeze hejuru nibura ngo izindi nzego zigikurikirane ku mpamvu bavugaga ko batamenya, bakanavuga ko bari barandikiye ubuyobozi bw’aka karere ngo nibura bubasure babwereke imibabaro yabo ntibuhagere, bakaba barabifataga nk’ihohoterwa bakorerwa n’uruganda ryirengagizwa, ubuyobozi bwa CIMERWA ariko bwo bukaba bwaravugaga ko mu byo abaturage bavuga hari ibyo bwemera n’ibyo butemera,ubw’Akarere ka Rusizi bwo bukavuga ko,koko uru ruganda rufitanye ibibazo n’abaturage kandi n’Akarere bigahangayikishije.

Muri uko guhangayika nk’uko byavuzwe na Meya Kayumba Ephrem mu kiganiro n’abanyamakuru Guverineri Habitegeko François yagiranye na bo ku wa 22 Kamena ku cyicaro cy’iyi ntara mbere y’ikorwa ry’iyo nkuru,ngo bari basabye CIMERWA gukoresha inyigo mu buryo bwa gihanga,hakamenyekana uko ibikorwa byayo bibangamira abaturage n’uko byakemurirwa rimwe mu buryo burambye hatagiye hakemurwa kimwe kimwe,inyigo ikaba yaragombaga gukorwa mu gihe gito gishoboka.
Guverineri w’iyi ntara Habitegeko François,muri icyo kiganiro yagaragaje ko iki kibazo akizi ndetse hari n’abaturage bamwihamagariye bakimugezaho asigaje kuzabasanga bakakimwibwirira imbonankubone akamenya byimbitse imiterere yacyo n’uburyo cyarangizwa burundu uruganda n’abaturage bakabana mu mahoro kuko ngo bose bakeneranye, kuri uyu wa 20 Kanama, yashyize mu bikorwa ibyo yemereye aba baturage arabasura yirebera ukuri kw’ibivugwa.

Muri uru ruzinduko yari aherekejwemo n’umuyobozi w’ingabo mu ntara y’uburengerazuba, Jenerali Majoro Alexis Kagame, uwa polisi muri iyi ntara CSP Edmond Kalisa n’uw’inkeragutabara muri iyi ntara Coloneli Rurangwa Augustin, Cimerwa yari ihagarariwe n’umunyamategeko wayo Kamukunde Godeffrey na Kayumba Francis ushinzwe ubuzima n’ibidukikije, akarere ka Rusizi ko gahagarariwe n’umuyobozi wako Kayumba Ephrem, aba ba CIMERWA bajyanye aba bayobozi aho baturikiriza izi ntambi mu baturage, baganira birambuye ku buryo bazituritsa, aho CIMERWA yabanje gusa n’igaragaragaza ko nubwo itahakana ko hari ibibazo koko iteza ariko n’abaturage hari aho usanga bashyiramo gukabya bumva bahabwa ingurane ndende z’ibyabo byangirika kugira ngo bimurwe.
Umwe mu bari baherekeje Guverineri abaza Kayumba Francis wasobanuraga ku ruhande rwa CIMERWA ati’’ Niba abaturage bavuga ko ibikorwa byanyu bibatera ibibazo,ababyeyi bakavuga ko bakuramo inda, amafi boroye agapfa,inzu zabo zikangirika, wowe nk’umuyobozi unabihoramo,ubona ibyo mukora ntacyo byangiza mu baturage?’’ Kayumba Francis,ati’’ Ibyangirika byo ntibyabura,ahubwo ni uko muri bo hari abashobora kuba babikabiriza bashaka guhabwa amafaranga menshi ngo bimurwe,icyakora inyigo igiye gukorwa ni yo izabigaragaza neza.’’

Aha Guverineri Habitegeko yahise agira impungenge z’uzakora iyo nyigo,ati’’ Inyigo se izakorwa na nde? Niba ari mwe muzayikorera nka CIMERWA gusa, murumva ikizavamo abaturage batazakigirira impungenge bavuga ko mwibogamiyeho? Ese uruhare rwabo muri iyo nyigo ruzaba uruhe?’’
Aha yasubijwe ko uruganda nubwo ruzishyura ibizagenda ku nyigo byose ariko atari rwo ruzayikora kandi abazayikora bazaba bafite ubwigenge busesuye,n’abaturage bakazabazwa birambuye kuko ari inyigo izafata iminsi 60 uhereye ku wa 23 Kanama, ibizavamo bikazaba ari ibyo kwizerwa kandi byacukumbuwe koko, bizanaherwaho hamenyekana ikizakurikiraho, cyane cyane ko na REMA izaba ibikurikiranira hafi.

Nyuma Guverineri yerekeje mu baturage b’Akagari ka Mashyuza mu murenge wa Nyakabuye kwirebera uko bimeze, aho uwo yahereyeho ,Mukankusi Pascasie wo mu mudugudu wa wa Ruganzu muri aka kagari,nyuma yo kumwereka uburyo igice kimwe cy’inzu ye cyararagamo abana be 2 n’umukecuru we w’imyaka 85 cyahirimye,akarinda gukura inka mu kiraro akayigurisha akagikora neza akaba ari cyo,aba bana na nyirakuru bararamo, Pascasie ati’’ Nta mutekano dufite rwose nibatwimure cyangwa bagabanye iryo turitsa, na ho ubundi aha nta mahoro tuhafitiye.’’
Uyu mukecuru w’imyaka 85 Nyirabagirishya Marguerite aganira na Bwiza.com,ati’’ N’icyo kiraro cy’inka bayikuyemo bakayigurisha bakahatunganya neza ngo tube tuharara igihe bataruzuza indi batangiye kubaka hepfo aha, CIMERWA niyongera guturitsa kizatugwaho kuko na cyo cyarashegeshwe cyane.’’
Umuturage wa 2 wasuwe n’aba bayobozi,Havugimana Yesaya w’imyaka 66, wo muri uyu mudugudu, amaze kwereka Guverineri uburyo inzu ye yabaye,ati’’ Ni uko atageze mu nzu yari kureba uburyo yashize yose. Izi ntambi baturitsa zaratwangirije bikomeye rwose, niba babona turi abaturage babo, nibadukize aka kaga aho gutegereza kuzaza kudutabara inzu zatuguye hejuru,twapfuye. Dushimiye cyane Guverineri ugeze hano akabyirebera,ahari yajyaga abyumva ari kure akagira ngo ni amakabyankuru,none ubwo abyiboneye turizera ko tugiye gutabarwa.’’

Avuye muri aba baturage,Guverineri n’abamuherekeje baganiriye gato n’abayobozi b’uru ruganda aho yabagiriye yo kutirengagiza ibyo aba baturage bavuga,bakabyumva, bahava bajya kuganira n’abaturage b’akagari ka Shara mu murenge wa Muganza n’abo mu yindi mirenge bari babategereje.
Batuye Guverineri ibibazo byabo birimo kuba nta mboga babasha kurya kubera umukungugu uturuka muri uru ruganda uzuzuraho bagaheruka uko bakazihinze, ikibazo cyabaye ingorahabizi kikaba icya Mukankusi Emmanuelia wo mu mudugudu wa Kibirizi,akagari ka Mashyuza,mu murenge wa Nyakabuye wishyuza uru ruganda miliyoni 150 kubera amafi rwabangirije we n’abo bayafatanyije,akaba atayavugaho rumwe n’uruganda, nyuma y’impaka ndende zabuze igisubizo,hanzurwa ko ku wa kabiri tariki 24 Kanama, hazaza abagenzuzi barimo ubuyobozi ku karere n’inzego z’umutekano bakagicukumbura kigakorerwa raporo izashyikirizwa Guverineri, akazabona kugifatira umwanzuro.
Mu kiganiro na Bwiza.com nyuma yo gusura aba baturage n’inama na bo,byose byafashe amasaha agera kuri 7, Guverineri Habitegeko François, ati’’ Bari batubwiye ko bafite ibibazo baterwa n’uru ruganda,twari twaje guhuza impande zombi no kubyumva neza ngo harebwe uburyo byakemurwa ntawe ubangamiwe kuko uruganda n’abaturage barakeneranye kandi baruzuzanya,bagomba kubana mu mahoro ntawe ushinja undi kumubangamira.’’
Yakomeje ati’’ Ibibazo twahasanze biri mu byiciro 4: hari icy’abaturage bavuga ko amafi yabo ari gupfa kubera ibikorwa bya CIMRWA. Abo ,twashyizeho ikipe izadufasha kubikurikirana neza,ikabaza buri muturage woroye amafi, ikabaza abaturanyi n’abayobozi b’inzego z’ibanze na CIMERWA,ikaduha raporo y’icyabaye mu by’ukuri n’uko byagenze tukabona gufata umwanzuro.
Icya 2 ni ibibazo bigendanye n’umukungu uva mu ruganda ukaba wahumanya ingo zirwegereye. Aha dukeneye kumenya ngo uwo mukungugu uragenda ukagera ku bilometero bingahe, ufite ngaruka ki ku buzima bw’abaturage,ibyo byose bizagaragara mu nyigo igiye gutangira.
Icya 3 ni ibijyanye n’urusaku. Baravuga ko imashini zisya amabuye ntawe usinzira,haba ku manywa ,haba nijoro. Bazaturebera icyakorwa,umubare w’abaturage bahura n’icyo kibazo, igisubizo kirambye cyaba ikihe,ibyo na byo bazabisuzuma batubwire.

Icya 4 ni ibijyanye n’imitingito,bavuga ko iyo baturikije intambi iyo mitingito yazo ibagiraho ingaruka zikomeye cyane z’ubuzima,ndetse ishobora no kubasenyera,aho rero ni ho tuzareba ngo ni abaturage bari kuri metero zingahe bafite ibyo bibazo, ababigize mu by’ukuri bangana iki,,ndetse n’abavuga ko hari amabuye abiturira ku nzu akazisenya, byose muri iriya nyigo igiye gutangira tariki ya 23 Kanama,iminsi 60 izamara izarangira bigaragajwe, baduhe raporo tuyisuzumane ubwitonzi tuyihereho tureba uburyo byakemuka.’’
Kubyerekeranye n’abibaza impamvu uru ruganda rumaze imyaka 36 nyamara ibibazo byarwo n’abaturage bikaba bisakuje ubu,Guverineri Habitegeko yabasubije agira ati’’ Si uko mbere bitabagaho ahubwo ni uko batari bafite uwo babibwira kubera imiyoborere y’icyo gihe itarumvaga umuturage,bagasanga nibabivuga bikura n’aho bari bari, ariko ubu bari muri Leta ibitaho, ishishikajwe n’uko ibikorwa by’iterambere begerezwa bibateza imbere koko ariko nta bibazo bindi bibateye,umuturage afite ijambo n’uruvugiro, bitandukanye n’ibihe bya kera.

Ikiba gisigaye gusa ni ukumenya niba ibyo avuga bifite ishingiro, ariko n’uruganda rumaze imyaka 36 ndumva ibyo bibazo bitavutse uyu munsi, birashoboka ko byabaga bihari, yenda badafite uwo babibwira cyangwa n’uwo bakabibwiye atabitayeho cyangwa ngo abyiteho. Ubu rero si ko bikimeze byarahindutse, umuturage ari ku isonga.’’
Abaturage b’umudugudu wa Nyakivomero,mu kagari ka Mashesha bavuganye na Bwiza.com kuri uyu wa 21 Kanama, bavuze ko bababajwe cyane no kuba Guverineri atarageze no mu muduguu wabo ngo na bo bamubwire akababaro kabo,gusa ngo bizeye ko muri iyo nyigo bazagerwaho na bo bagasobanura akababaro kabo, Guverineri akaba yavuze ko imyaka yose bamaranye n’uru ruganda bihanganira ibyo bavuga ko rubateza,iminsi 60 y’inyigo atari yo babura kwihanganira, ko bategereza ikizayivamo n’ibisubizo bizayikurikira.

Kurikira ibiganiro n’amavidewo binyura kuri Bwiza TV->https://www.youtube.com/channel/UC_Wx4Sy2IawVLtp5-QMRhnQ]



4 Responses
Rusizi: Ibibazo byo gupfusha no kwangirika kw’imitungo biterwa n’uruganda rwa CIMERWA ruteza abaturage byahagurukije abayobozi
Mwarakoze cyane Bwiza.com kuhatubera nikoko itangazamakuru rikozwe neza ni umusanzu ukomeye mukwubaka iterambere rya rubanda rugufi ????????????????????????
Rusizi: Ibibazo byo gupfusha no kwangirika kw’imitungo biterwa n’uruganda rwa CIMERWA ruteza abaturage byahagurukije abayobozi
Mwarakoze cyane Bwiza.com kuhatubera nikoko itangazamakuru rikozwe neza ni umusanzu ukomeye mukwubaka iterambere rya rubanda rugufi ????????????????????????
Rusizi: Ibibazo byo gupfusha no kwangirika kw’imitungo biterwa n’uruganda rwa CIMERWA ruteza abaturage byahagurukije abayobozi
MBEGA IKIBAZO CY’ABATURAGE KIRAKOMEYE ARIKO GOVERNOR AZAGIKEMURE MU NYUNGU Z’ABATURAGE UMUTURAGE KU ISONGA OYE
Rusizi: Ibibazo byo gupfusha no kwangirika kw’imitungo biterwa n’uruganda rwa CIMERWA ruteza abaturage byahagurukije abayobozi
MBEGA IKIBAZO CY’ABATURAGE KIRAKOMEYE ARIKO GOVERNOR AZAGIKEMURE MU NYUNGU Z’ABATURAGE UMUTURAGE KU ISONGA OYE