Minisiteri y’Uburezi ifatanyije n’Ikigo cy’Igihugu Gishizwe Ubugenzuzi bw’Amashuri (NESA), kuri uyu wa Kabiri tariki ya 19 Kanama batangaje amanota y’abanyeshuri bakoze ibizamini bya Leta bisoza amashuri abanza, ndetse n’ibisoza Icyiciro Rusange (Tron-Commun).
Ni umuhango wayobowe na Minisitiri w’Uburezi, Nsengimana Joseph.
Imibare itangwa na NESA yerekana ko mu banyeshuri 219,900 bakoze Ikizamini cya Leta gisoza amashuri abanza mu mwaka w’amashuri wa 2024/2025, 166,333 bangana 75,64% by’abakoze bose ari bo batsinze.
Abakobwa batsinze iki kizamini ku kigero cya 53,2%, mu gihe abahungu bo batsinze ku cya 46,8%.
Umunyeshuri witwaye neza kurusha abandi mu gihugu ni Arakaza Leo Victor wigaga mu Ishuri rya Wisdom School riherereye mu karere ka Musanze wagize amanota 99.4%.
Mu banyeshuri basoje amashuri abanza kandi 15,695 ni bo bonyine bahawe imyanya mu mashuri biga babamo (Boarding Schools), mu gihe abarenga 150,000 bashyizwe mu mwaka wa mbere w’amashuri yisumbuye biga bataha.
Ku rundi ruhande mu banyeshuri 148,702 bakoze ibizamini bisoza Icyiciro Rusange, hatsinze 95,674 bangana na 64,35%.
Aba Barimo abakobwa batsinze ku kigero cya 50,2% n’abahungu batsinze ku cya 49,8%.
Izere Henock Trésor wigaga muri ES Kanombe ni we wahize abandi, aho yagize amanota 98.67.
Muri abo banyeshuri, abahawe kwiga mu bigo babamo mu mwaka wa kane, mu mashuri y’ubumenyi rusange ni 20,681 mu gihe aboherejwe mu mashuri yisumbuye biga bataha ari 18,929.
Aboherejwe mu mashuri ya Tekinike, Imyuga n’Ubumenyingiro (TSS) biga mu mashuri bacumbikirwa bo barenga 28,000; na ho aboherejwe mu bigo bigamo bataha bakaba barenga 20,000.
Aboherejwe mu mashuri nderabarezi bo ni 3,669; aboherejwe mu mashuri y’abafasha b’abaganga (Associate Nursing) bakaba 545, abahawe ibaruramari ni 2,701 biga mu bigo bibacumbikira na ho 76 bashyirwa mu mashuri bigamo bataha.
Muri rusange akarere ka Kirehe ni ko katsindishije neza kurusha utundi aho abatsinze bangana na 97.09%, mu gihe akitwaye nabi ari aka Nyaruguru katsindishije ku kigereranyo cya 64.64%.
Minisitiri Nsengimana yavuze ko muri rusange igihugu gifite intego n’umuhate wo gukomeza kuzamura ireme ry’uburezi; ndetse ko hagomba gukorwa ibishoboka byose ngo bigerweho.
Ati: “Ni ngombwa rero ko dukomeza kuzamura ireme ry’uburezi, tugomba gushyiramo imbaraga ari abanyeshuri, abarimu, ababyeyi, minisiteri muri rusange, twese akazi kacu ni ukuzamura ireme ry’uburezi. Tugomba gukora ibishoboka byose, gutanga umusanzu wacu ari uwo guhatira abana kujya ku ishuri, kubafasha igihe bari ku ishuri, no kubaherekeza kugira ngo bashobore kwiga kandi bamenye.”
Yunzemo ko imbaraga inzego zishinzwe uburezi zishyira mu kuzamura ireme ry’uburezi rihabwa abana b’u Rwanda zitazasubira inyuma, ahubwo zizakomeza kongerwa.



