Mu gihe isi yari ihangayikishijwe n’uko amakimbirane hagati ya Iran, Amerika na Israel ashobora kuvamo intambara yagutse, amakuru avuga ko Washington na Tehran biri hafi kugera ku masezerano yatunguye benshi.
Icyakora, ikibazo gikomeje kwibazwa ni iki: Ese aya masezerano yaba ari ugutsindwa kwa Israel cyangwa ni intsinzi ya dipolomasi?
Israel yari ifite intego ki?
Israel imaze imyaka myinshi ivuga ko intego yayo ari ukubuza Iran kugira ubushobozi bwo gukora intwaro za kirimbuzi no guca intege imitwe iyishyigikiye, irimo Hezbollah na Hamas.
Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, yakunze kugaragaza ko adashyigikiye amasezerano ayo ari yo yose yasiga Iran ifite ubushobozi bwo kongera kwisuganya cyangwa gukomeza gahunda zayo za kirimbuzi.
Ni yo mpamvu amakuru ajyanye n’ibiganiro biri kuba hagati ya Iran na Amerika yateje impungenge muri bamwe mu bayobozi ba Israel.
Kuki bamwe bavuga ko Israel yatsinzwe?
Abasesenguzi bagaragaza impamvu eshatu z’ingenzi.
Icya mbere, Iran ntiyasenyutse cyangwa ngo ubutegetsi bwayo buhirikwe nk’uko bamwe muri Israel babyifuzaga. Nubwo ibikorwa bya gisirikare byayikomerekeje, Tehran yakomeje kugira ubushobozi bwo kuyobora igihugu no kwitabira ibiganiro.
Icya kabiri, Amerika isa n’iyahisemo inzira ya dipolomasi aho gukomeza gushyigikira ibikorwa bya gisirikare.
Mu byo impande zombi ziri kuganiraho harimo koroshya ibihano no kongera gufungura inzira z’ubucuruzi zinyura mu Muyoboro wa Hormuz, ibintu bamwe muri Israel batabona nk’intsinzi y’igihugu cyabo.
Icya gatatu, Israel ntabwo iri mu bayobozi nyamukuru bari kuyobora ibiganiro. Hari abayobozi bayo bumva ko inyungu zayo zitari guhabwa umwanya ukwiye muri ayo masezerano.
Ariko se koko Israel yatsinzwe?
Abashyigikiye Israel bavuga ko igihugu cyabo cyageze kuri bimwe mu byo cyari kigamije.
Bagaragaza ko ibikorwa bya gisirikare byasubije inyuma gahunda za Iran za kirimbuzi, byongera igitutu cyatumye Tehran yemera gusubira ku meza y’ibiganiro.
Bityo, bamwe mu basesenguzi babibona nk’intsinzi ya gisirikare, nubwo yaba itarahindutse intsinzi ya politiki.
Ku rundi ruhande, Iran na yo ishobora kuvuga ko yabashije guhangana n’igitutu gikomeye idahinduye ubutegetsi bwayo cyangwa ngo yemere ibyo yasabwaga byose.
Ni ayahe mahirwe n’imbogamizi biri imbere?
Niba aya masezerano azashyirwa mu bikorwa nk’uko ateganyijwe, ashobora kugabanya umwuka mubi umaze imyaka hagati ya Iran na Amerika.
Icyakora, ntabwo byakuraho amakimbirane asanzwe hagati ya Iran na Israel.
Ahubwo ikibazo gikomeye gisigaye ni ukumenya niba Israel izemera aya masezerano nk’uburyo bwo kugabanya umwuka mubi mu karere, cyangwa niba izakomeza gushaka uburyo bwo kuyabangamira kubera impungenge z’umutekano wayo.
Icyo cyemezo ni cyo kizagena niba aya masezerano azaba intangiriro y’igihe gishya cy’ubwumvikane cyangwa niba azaba ikiruhuko gito mbere y’uko amakimbirane yongera kubura mu Burasirazuba bwo Hagati.
Nubwo hari ababona aya masezerano nk’intsinzi ya dipolomasi, abandi bayafata nk’ikimenyetso cy’uko intego zimwe na zimwe Israel yari yarishyizeho zitaragerwaho.
Ni yo mpamvu hakiri kare kuvuga uwatsinze cyangwa uwatsinzwe, kuko byinshi bizaterwa n’uko ayo masezerano azashyirwa mu bikorwa n’ingaruka azagira ku mutekano w’akarere mu gihe kiri imbere.
