Kwibuka24: Mureshyankwano arasaba abatuye Ndiza kureka ingengabitekerezo ya jenoside n’ inyigisho mbi bigishijwe kuva cyera.

Sangiza iyi nkuru

Mu muhango wo kwibuka Abazize jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994,wabereye mu murenge wa Kiyumba mu karere ka Muhanga, kuri icyi cyumweru tariki ya 15 Mata.Guverineri Mureshyankwano yasabye abatuye muri iki gice cya Ndiza , kwirinda ingengabitekerezo ya jenoside, n’inyigisho mbi, bigishijwe kuva cyera, kuko aka gace karanzwe n’amateka mabi, nko kuba kari indiri y’abaparimehutu ,ndetse biyitaga abademokarasi.
Ni agace kandi bivugwamo ko uwahoze akayobora Mbonyumutwa mu myaka y’ 1959, yagiye ashishikariza abahuhtu kwanga Abatutsi, ndetse kugeza nubwo batangiye kwicwa no gutwikirwa amazu ,biturutse ngo ku mvugo ivuga ko yakubitiwe urushyi mu gace ka Byimana,urushyi rukumvikanira mu Ndiza.
Ibi bikaba byaratumye Abatutsi muri aka gace, baragiye batotezwa kuva cyera , haba mu mashuri, ndetse no mu itangwa ry’akazi.
Ni agace kandi kavukamo uwari Minisitiri w’urubyiruko Nzabonimana Callixte ndetse n’uwitwaga Kamali Isaac ,aba bombi bakaba baragize uruhare runini ,mu gushishikariza abahutu kwica Abatutsi ,ndetse ngo bagashyiraho n’ibihembo ku werekanye ko yishe benshi.
Kabega J.Marie Vianney ,umwe mu baharokokeye, avuga ko aka gace ,karanzwe n’amateka mabi ,kugeza ubwo bamwe bagira ipfunwe ryo kuvuga ko bahavuka.
Yagize ati« Ndiza yaranzwe n’amateka mabi kuva cyera,guhera ubwo hayoborwaga na Mbonyumutwa wahoraga yigisha abahutu kutwanga,kugeza ubwo bamukubitiye urushyi mu marangara ya Byimana,ngo rukumvikanira mu Ndiza,kuva ubwo Umututsi yaratotejwe kugeza ubwo bigeza muri jenoside ,noneho umugambi wabo wo bakawugeraho».
Kabega kandi avuga ko nk’agace kavukagamo Minisitiri w’urubyiruko ,wari warize amashuri menshi ariko yagize uruhare runini mu bwicanyi bwahabereye,kugeza ubwo yahembaga abishe abantu benshi,nyuma yo kumwereka imirambo bishe ngo yarabahembaga ,agamije kubashishikariza kwica benshi.
Iki gihe ngo ibiro bye yari yarabyimuriye mu cyahoze ari Nyabikenke, aho yari yaraje gushishikariza abicanyi no kubafasha kurimbura uwitwaga Umututsi wese ,ibi Kabega avuga ko yahoraga akoresha inama za buri munsi .
Guverineri w’intara Mureshyankwano M.Rose, asaba abatuye muri aka gace guhinduka, bakareka inyigisho mbi bahawe n’ubuyobozi kuva cyera, bakareka ingengabitekerezo ya jenoside kuko ntaho yagejeje abanyarwanda ahubwo aho yabagejeje ni habi cyane.
Yagize ati« iki gice cyaranzwe n’ibintu bibi, hari mu ndiri y’abaperimehutu , abiyitaga ko ari abademokarasi , ni agace kandi nyuma yo kuyogoza igihugu bagahunga ,abacengezi baragarukaga bagacumbikirwa n’abaturage ,bagakomeza guteza umutekano mucye ,no kwica abantu.
iyo turebye ayo mateka yose yaharanze ni mabi, ntacyo yamariye abanyarwanda ahubwo yabagejeje habi, niyo mpamvu abanyendiza mukwiye guhinduka ,mukabumbatira ubumwe, mukareka ingengabitekerezo ya jenoside,ahubwo mukabana mu mahoro,inyigisho mbi mwigishijwe kuva cyera mukazireka ,kuko ntacyo zabagejejeho.»
Kugeza ubu bamwe mu bahatuye bavuga ko babanye neza ariko mu bibazo by’ingutu ,Abarokotse jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, bagifite ,harimo kuba batari babona aho ababo bajugunywe ngo bashobore kubashyingura,ibi bikaba bikibatera intimba ku mutima.
Bafite ikindi kibazo kandi cy’uko hari abatari bishyurwa imitungo yabo yangijwe, ndetse n’abatari bamenya abayangije kuko gacaca yasoje bataramenyekana nk’uko bitangazwa n’umuyobozi wa Ibuka mu karere ka Muhanga.
Uwambayinema M.Jeanne/Bwiza.com

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *