2026-03-25T134314Z_340509604_RC2U7KANSWTQ_RTRMADP_3_IRAN-CRISIS-ISRAEL-POLITICS-1774855152

Netanyahu yiteguye kujya i New York n’ubwo ashobora gufatwa? Yavuze ko Israel ifite abasirikare bihariye biteguye kumutabara

Sangiza iyi nkuru

Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, yatangaje ko ateganya gukomeza urugendo rwe i New York n’ubwo akomeje guhura n’igitutu cy’amategeko mpuzamahanga ndetse n’amagambo y’abanyapolitiki bamwe muri Amerika bavuga ko ashobora gufatwa naramuka ageze mu gihugu cyabishyigikira.

Aya magambo yaje nyuma y’uko Meya wa New York, Zohran Mamdani, agaragaje ko Netanyahu adakwiye kwemererwa kugenda yidegembya muri uwo mujyi bitewe n’icyemezo cy’Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha (ICC) rwamushyiriyeho impapuro zo kumuta muri yombi ku byaha by’intambara bivugwa ko byakorewe muri Gaza.

Dufite ingabo zidasanzwe ziteguye”

Mu kiganiro cyatangajwe n’ibitangazamakuru bitandukanye, Netanyahu yavuze ko adatewe ubwoba n’ibyo bitangazwa, ndetse yongeraho ko Israel ifite “special forces” (ingabo zidasanzwe) ziteguye igihe cyose habaye ikibazo aramutse afatiwe mu mahanga.

Nubwo ayo magambo yakuruye impaka nyinshi, ntabwo yasobanuye neza icyo yashakaga kuvuga, niba yavugaga mu buryo bw’ikigereranyo bwo kwerekana ko igihugu cye kitazamutererana, cyangwa niba koko yavugaga ku gikorwa cya gisirikare cyashoboka.

Ese ashobora gufatwa ari muri Amerika?

Mu rwego rw’amategeko, ikibazo kiracyagibwaho impaka.

Amerika ntabwo iri mu bihugu byasinye Amasezerano ya Roma yashyizeho ICC, bivuze ko nta nshingano ifite zo gushyira mu bikorwa impapuro zo guta muri yombi zatanzwe n’urwo rukiko.

Ni yo mpamvu abasesenguzi benshi bavuga ko amahirwe yo kubona Netanyahu afatirwa muri Amerika ari make cyane, cyane cyane iyo uruzinduko rwe rwaba rwatumiwemo n’inzego z’ubutegetsi bw’Amerika cyangwa Umuryango w’Abibumbye (UN), ufite icyicaro i New York.

Kuki Zohran Mamdani yavuze ayo magambo?

Mamdani, umwe mu banyapolitiki bafite izina rikomeje kuzamuka muri New York, ashyigikiye ko amategeko mpuzamahanga yubahirizwa kimwe kuri bose.

Yavuze ko niba ICC yarafashe icyemezo cyo gushakisha Netanyahu, abayobozi bo muri New York badakwiye kumuha ikaze nk’aho nta kibazo gihari.

Ibyo byatumye bamwe bamushimira ko aharanira ubutabera, mu gihe abandi bamushinja gukoresha ikibazo cya Israel na Palestine mu rwego rwa politiki yo kwiyamamaza.

Ese amagambo ya Netanyahu ashobora guteza impagarara?

Kuvuga ko igihugu gifite ingabo ziteguye gutabara umuyobozi wacyo igihe yafatiwe mu kindi gihugu bishobora gusobanurwa mu buryo butandukanye.

Hari ababibona nk’ubutumwa bwa politiki bugamije kwerekana ko Israel itazigera ireka umuyobozi wayo mu maboko y’undi.

Ariko hari n’ababurira ko amagambo nk’ayo ashobora gutuma havuka impaka ku kubaha ubusugire bw’ibindi bihugu n’ububasha bw’amategeko mpuzamahanga, cyane cyane iyo atasobanuwe neza.

Urugendo rwe ruzaba ikizamini gikomeye

Niba Netanyahu akomeje gahunda yo kujya i New York nk’uko byatangajwe, uru rugendo ruzakurikirwa n’isi yose.

Ruzaba rugaragaza niba igitutu cya politiki n’amategeko mpuzamahanga gifite ingaruka ku ngendo z’abayobozi bakomeye, ndetse n’uko Amerika izakomeza gufata umubano wayo na Israel mu gihe ICC ikomeje gukurikirana bamwe mu bayobozi bayo.

Iyi nkuru ntabwo iri gusa ku rugendo rwa Netanyahu, ahubwo igaragaza amakimbirane ari hagati y’ububasha bw’amategeko mpuzamahanga n’inyungu za dipolomasi.

Nubwo ICC yashyizeho impapuro zo kumuta muri yombi, ubushobozi bwo kuzishyira mu bikorwa buracyaterwa ahanini n’ubushake bwa buri gihugu.

Ku ruhande rwa Netanyahu, amagambo ye agaragaza ko yifuza kwerekana ko adatewe ubwoba n’igitutu cy’amahanga, mu gihe abatavuga rumwe na we babifata nk’uburyo bwo kongera ubushotoranyi mu gihe ikibazo cya Gaza kigikomeje.

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply