Mu gihe intambara yo mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ikomeje guhindura isura, hari umutwe umaze iminsi uvugwaho cyane: Twirwaneho.
Mu mezi ashize, uyu mutwe wakomeje kuvugwa mu mirwano yabereye muri Minembwe no hafi ya Mikenge, aho amakuru atandukanye avuga ko waguye ibice ugenzura.
Nubwo amakuru ava ku mpande zishyamiranye akunze gutandukana, hari ikigaragara: ishusho y’umutekano muri kariya karere iri guhinduka.
Ariko ikibazo gikomeye ni iki: Ese Twirwaneho irashaka gusa gushimangira ibirindiro byayo muri Minembwe, cyangwa iri kubaka agace kanini kayiha ubushobozi bwo kugira ijambo rikomeye muri Kivu y’Epfo?
Intambara yo kugenzura ubutaka
Mu ntambara nyinshi zo muri Congo, imitwe yitwaje intwaro ntirwanira gufata umujyi gusa. Akenshi ibanza kugenzura imisozi, imihanda n’ibice bifite akamaro mu rwego rwa gisirikare.
Ni yo mpamvu Minembwe ifatwa nk’agace k’ingenzi.
Imiterere yaho y’imisozi ituma uwuhagenzura ashobora kubona hakiri kare ibikorwa by’uwo bahanganye, akagenzura inzira z’ingenzi kandi bikagora umwanzi kumugabaho ibitero bitunguranye.
Mikenge na yo ifite akamaro gakomeye kuko ari ihuriro ry’inzira ziganisha mu bice bitandukanye bya Kivu y’Epfo. Mu rwego rwa gisirikare, kugenzura bene ibyo bice bishobora gutuma umutwe wongera ubushobozi bwo kwimura ingabo, ibikoresho n’ibiribwa.
Kuki Twirwaneho ishobora kuba iri kwaguka?
Abasesenguzi bashobora gutanga impamvu zitandukanye zasobanura iyi myitwarire.
Iya mbere ni ugushaka kubaka agace k’umutekano (buffer zone). Mu gihe umutwe ugenzura ahantu hagutse, bigora umwanzi kuwugota cyangwa kuwufungira mu gace gato.
Iya kabiri ni ugushaka kugenzura imihanda. Mu ntambara, ugenzura umuhanda aba afite inyungu mu bijyanye n’itumanaho, ubwikorezi n’itangwa ry’ibikoresho.
Hari kandi ababona ko bishobora no kuba bifitanye isano no kwitegura ibihe bya politiki. Mu burasirazuba bwa Congo, kugenzura ubutaka akenshi biha umutwe ijambo rikomeye mu mishyikirano y’amahoro.
Ese intego ni Uvira?
Iki ni cyo kibazo gikomeje kuvugwaho cyane.
Ku ikarita, kuva Minembwe kugera Uvira hari inzira zishoboka. Ariko mu rwego rwa gisirikare, ikarita yonyine ntihagije.
Uvira ni umwe mu mijyi ifite agaciro gakomeye muri Kivu y’Epfo. Ni icyambu kiri ku Kiyaga cya Tanganyika, ni ihuriro ry’ubucuruzi, kandi gifite uburemere mu rwego rwa gisirikare.
Kuwufata byasaba ingabo nyinshi, ibikoresho bihagije, ubushobozi bwo kurinda imirongo y’ikorwa ry’ibikoresho (supply lines), ndetse no guhangana n’ingabo za Leta n’indi mitwe yitwaje intwaro ikorera muri ako karere. Hari kandi n’ingabo z’u Burundi zikorera muri ako gace, ibintu byatuma urugamba rurushaho gukomera.
Byongeye, gufata Uvira byasaba no kugenzura inzira ziganisha mu bindi bice by’ingenzi byo mu majyepfo ya Kivu y’Epfo, ibintu byasaba ubushobozi bwa gisirikare buhambaye.
Kugeza ubu, nta tangazo cyangwa ibimenyetso bifatika byerekana ko Twirwaneho ifite umugambi wo gufata Uvira.
Ese Fizi iri mu mboni za Twirwaneho?
Akarere ka Fizi na ko gafite amateka y’intambara zimaze imyaka myinshi. Karangwa n’imitwe myinshi yitwaje intwaro, imisozi miremire n’amashyamba.
Ibi bituma uwashaka kuhagenzura aba agomba kuba yiteguye intambara ndende kandi ihenze.
Ni yo mpamvu kwaguka kwa Twirwaneho muri Minembwe bidakwiye guhita bisobanurwa nk’umugambi wo gufata Fizi.
Ese hari impinduka ziri kuba mu miterere ya Twirwaneho?
Mu myaka yashize, Twirwaneho yakunze kuvuga ko intego yayo ari ukurinda abaturage b’Abanyamulenge.
Ariko uko ibikorwa byayo bya gisirikare bigenda byaguka, bamwe mu basesenguzi bibaza niba uwo mutwe utangiye no kugira intego yo kugenzura ubutaka bwagutse kurushaho.
Icyakora, ibyo ntibirahamywa n’itangazo ryawo cyangwa andi makuru yizewe.
Ese bishobora kugira izihe ngaruka?
Niba Twirwaneho ikomeje kwagura ibice igenzura, bishobora guhatira FARDC kohereza ingabo nyinshi muri kariya karere, kongera umubare w’abaturage bava mu byabo, guhindura uburyo indi mitwe yitwaje intwaro yisuganya, no kugira ingaruka ku biganiro by’amahoro, kuko kugenzura ubutaka bikunze kongera imbaraga z’umutwe mu mishyikirano.
Hari ikintu kimwe gisa n’ikigaragara: Twirwaneho iri kurushaho kwigaragaza nk’umukinnyi ufite uruhare rwiyongera muri Kivu y’Epfo.
Icyakora, kuvuga ko intego yayo ya nyuma ari gufata Uvira cyangwa Fizi byaba ari ukwihutira gufata umwanzuro, kuko kugeza ubu nta bimenyetso bifatika cyangwa itangazo ryemewe ribyemeza.
Icyo ibikorwa biri kugaragaza ni uko uwo mutwe ushaka gukomeza gukomera muri Minembwe no mu bice biyikikije, kugenzura inzira z’ingenzi no kongera ubushobozi bwawo bwa gisirikare.
Niba ibyo bizarangira bihindutse umugambi mugari wo kwaguka, cyangwa niba bizaguma mu rwego rwo gushimangira ibirindiro bihari, bizaterwa n’uko urugamba n’ibiganiro bya politiki bizagenda bihinduka mu minsi iri imbere.
