Uganda yajyanwe mu nkiko izira abanyamategeko bafite impamyabumenyi bakuye mu Rwanda

Sangiza iyi nkuru

Leta ya Uganda yarezwe mu rukiko rw’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba, ishinjwa kwangira Abanyamategeko bafite impamyabumenyi bakuye mu Rwanda gukorera muri icyo gihugu, nyamara amategeko ya EAC yemerera abenegihugu b’ibihugu bigize uwo muryango gukorera ibikorwa byabo mu bihugu byose biwugize.

Umuryango utegamiye kuri Leta uharanira amahoro n’uburenganzira bwa muntu mu karere k’ibiyaga bigari, Initiative for Peace and Human Rights (iPeace), ni wo wareze Leta ya Uganda usaba ko iki gihugu cyakwisubira ku cyemezo cyafashe.

Mu ntangiriro z’uyu mwaka Urukiko Rukuru muri Uganda rwemeje ko abanyamategeko bafite impamyabumenyi y’ikirenga mu by’amategeko bakuye mu Rwanda batemerewe kuhakorera, kubera amategeko y’ibihugu byombi atandukanye.

Intandaro yabaye icyemezo cyafashwe n’urwo rukiko, rutesha agaciro ikirego cyari cyatanzwe n’umunyamategeko wo muri Uganda witwa Andrew Bataamwe warwanyaga icyemezo cy’akanama gashinzwe amategeko muri Uganda cyo kumwima uburenganzira bwo gukorera mu gihugu, nyamara afite impamyabumenyi ihanitse mu by’amategeko yakuye mu Ishuri Rikuru ry’amategeko n’iterambere (ILPD) mu Rwanda.

Ngo yanze guhabwa ibya ngombwa byo gukorera muri Uganda kubera ko Uganda ikoresha amategeko asanzwe, mu gihe u Rwanda rukurikiza amategeko mbonezamubano.

Iki cyemezo cyababaje iPeace igaragaza ko kinyuranyije n’umurongo w’ubufatanye bw’akarere wemerera abantu gukorera ingendo n’imirimo mu bihugu binyamuryango bya EAC nta nkomyi.

Mu itangazo iPeace yasohoye yagize iti: “iPeace yamenyesheje umushinjacyaha mukuru wa Uganda ku rubanza uyu muryango watanze ku munsi w’ejo mu rukiko rw’ubutabera rwa Afurika y’Iburasirazuba, urega umushinjacyaha mukuru wa Uganda kubera ko yangiye abanyamategeko bahuguriwe mu Rwanda kwiyandikisha no gukurikiza amategeko muri Uganda.”

Itangazo rikomeza rigira riti: “Uru rubanza rukomoka ku cyemezo cyafashwe n’Urukiko Rukuru rwa Uganda ku ya 13 Gicurasi 2020 aho Andrew Bataamwe yangiwe kwemererwa kwiyandikisha nk’umwunganizi mu mategeko muri Uganda, kubera ko afite impamyabumenyi y’ikirenga ya Post Graduate mu bijyanye n’amategeko yakuye mu Rwanda.”

Dr. Elvis Mbembe Binda, uhagarariye iPeace mu by’amategeko, yavuze ko kiriya cyemezo gishingiye ku ngingo zemewe n’amategeko agenga abunganizi ba Uganda, gusa nanone kikaba kinyuranyije n’amategeko agenga amasezerano yo gushyiraho EAC.

Yavuze ko Uganda yirengagije kuba iri mu bihugu byemeje ko impamyabumenyi z’amasomo yo mu gihugu runaka zigomba gukireshwa mu bindi bihugu binyamuryango, mu rwego rwo koroshya urujya n’uruza rw’abakozi bava mu gihugu kimwe bajya mu kindi.

Yunzemo Ati: “Ku bijyanye n’abanyamategeko, Repubulika ya Uganda yiyemeje gukuraho inzitizi mu mategeko yayo yose muri 2010. Kubera iyo mpamvu, ibiteganwa n’amategeko ya Uganda byose birebana n’imikorere y’amategeko ku bijyanye no kubona impamyabumenyi muri Uganda cyangwa mu bihugu ihuriyeho na byo amategeko, ni ukurenga ku mategeko ya EAC.”

iPeace ivuga ko amasezerano yo gushyiraho EAC ashyigikira urujya n’uruza rw’abantu n’ibicuruzwa, abantu, abakozi, serivisi n’ishoramari hagati y’ibihugu binyamuryango nta vangura iryo ari ryo ryose.

Uyu muryango uvuga ko ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano ya EAC ryagiye rigwanwa na bimwe mu bihugu binyamuryango, bijyanye n’amakimbirane ari hagati ya bimwe muri byo, gusa urubanza iregamo Leta ya Uganda rukaba ruri mu rwego rwo “kwibutsa abafatanyabikorwa inshingano zabo z’amasezerano no guharanira ko amategeko ya EAC ashyirwa mu bikorwa neza mu muryango, ku bw’inyungu z’Abanyafurika y’Iburasirazuba.”

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *