Urubuga Africa Leadership Magazine (ALM) ku nshuro ya 9, rwateguye irushanwa ryo guhemba Abanyafurika mu byiciro bitandukanye, babaye indashyikirwa mu mwaka ushize (2020), barimo Umunyarwandakazi Dr. Agnes Kalibata, Perezida Dr. John Pombe Magufuli wa Tanzania n’umunya-Sénégal Sadio Mane ukinira Liverpool FC mu Bwongereza.
Ibi byiciro uko ari 13 birimo Umunyafurika w’umwaka (African of the Year), umunyapolitiki wahize abandi (Political Leader of the Year), indashyikirwa mu bikorwa byo kurwanya ihumana ry’igikirere ( Climate Champion of the Year), indashyikirwa mu guharanira amahoro n’umutekano (Peace & Security Leader of the Year), Umunyafurika w’umwaka ukiri muto (Young Person of the Year) n’ibindi…
Icyiciro cy’Umunyafurika mwiza kirimo abantu bane: Umunya-Ethiopia Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus uyoboye umuryango mpuzamahanga wita ku buzima (WHO), umunya-Zimbabwe Strive Masiyiwa washinze akaba anayoboye ikigo cy’itumanaho cya Econet Group, Tony Elumelu washinze umuryango Tony Elumelu Foundation n’umunya-Chad Moussa Faki Mahamat uyoboye Komisiyo y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AUC).
Mu cyiciro cy’umunyapolitiki w’umwaka, harimo Perezida wa Ghana, Nana Akufo-Addo, Perezida Magufuli wa Tanzania, Perezida Cyril Ramaphosa wa Afurika y’Epfo na Perezida Macky Sall wa Senegal.
Icyiciro cy’Umunyafurika wagize uruhare mu kurwanya ihumana ry’ikirere kirimo: Umunyarwandakazi Dr. Agnes Kalibata uyoboye ikigo kibungabunga ibidukikije cya AGRA (Alliance for Green Revolution in Africa), Umunyakenya Mithika Mwenda uyoboye ikigo cya PACJA (Pan African Climate Justice Alliance), Umunya-Maroc Balgis Osman-Elasha uzobereye mu by’ihindagurika ry’ikirere n’Umunya-Mozambique Graca Machel, impirimbanyi mu kurwanya ihumana ry’ikirere.
Icyiciro cy’Umunyafurika ukiri muto kirimo: Sadio Mané, umunya-Mozambique Eder Pale washize akaba anayoboye ikigo cya Mozhandlings, Abanya-Nigeria (Ezra Olubi na Shola Akinlade) bashinze ikigo cya Paystack Payments Ltd n’undi munya-Nigeria Oluseun Onigbinde washinze ikigo cya BudgIT.
Aba bahataniye mu byiciro bitandukanye, batoranyijwe mu bandi benshi bari batanzwe nk’abakandida tariki ya 16 Ukuboza 2020 nyuma y’ubusesenguzi bwari bumaze gukorwa na komite ibishinzwe.
Kuva ubwo itora ryaratangiye, bikaba biteganyijwe ko rirangira tariki ya 8 Mutarama 2021, saa tanu n’iminota 59 ku masaha yo mu Rwanda (CAT+2). Abatsinda bazatangazwa tariki ya 26 Gashyantare 2021, mu muhango uzaba hifashishijwe ikoranabuhanga rihuza amashusho.
Hari abafite amahirwe menshi yo gutsinda
Muri ibi byiciro twavuze haguruguru, bigaragara ko hari abamaze kwiharira amajwi menshi y’ababatoye.
Nka Dr. Tedros uhatanira mu cyiciro cy’Umunyafurika w’umwaka, amaze kugira amajwi 86.15%, ajava akurikiwe na Strive Masiyiwa ufite amajwi 7.32%, Perezida Nana Akufo-Addo mu cyiciro cy’umunyapolitiki afite amajwi 52.77% aho akurikiwe na Perezida Magufuli ufite amajwi 46.00%.
Mu cyiciro cy’abarwanya ihumana ry’ikirere, Graca Machel afite amajwi 72.94%, agakurikirwa na Dr. Agnes Kalibata ufite amajwi 14.05%. Na ho mu cy’Umunyafurika ukiri muto, Sadio Mane afite amajwi 86.52%, akaba akurikiwe na Eder Pale ufite 6.47%.
Abatsinze irushanwa mu myaka yashize
Ubwo iri rushanwa ryatangiraga ku nshuro ya mbere mu 2012, umushoramari wo muri Sudan, Mo Ibrahim, utegura irushanwa ryo guhemba abayobozi b’indashyikirwa ryitwa Ibrahim Prize for Leadership.
Mu 2013, Atiku Abubakar wabaye Visi Perezida wa Nigeria yegukanye iri rushanwa, mu 2014 Jakaya Kikwete wabaye Perezida wa Tanzania araryegukana, Goodluck Jonathan wabaye Perezida wa Nigeria ni we wakurikiyeho mu 2015.
Mu 2016, umunyemari ukize cyane muri Tanzania, Mo Dewji ni we waryegukanye, Perezida Paul Kagame uyoboye u Rwanda aryegukana mu 2017, Minisitiri w’Intebe wa Ethiopia, Abiy Ahmed akurikiraho mu 2018. Perezida wa Banki Nyafurika Itsura Amajyambere (AfDB), Dr. Akinwumi Adesina ni we wegukanye iriheruka mu 2019.



4 Responses
Dr. Kalibata, Magufuli na Sadio Mané mu bahatanira ibihembo bya ALM 2020
Ubwo koko iyi nkuru ivuga umunayfurika ukuri muto ikavuga Sadio Mane, ubwo niwe munyafurika ukiri muto mutanavuze muti umunyafurika wenda ukina muri EPL cyangwa wakoze iki niki ariko ngo ukiri muto yewe ntabwo umuhungu wanjye aruta sadio mane peee. mwirirwe
Dr. Kalibata, Magufuli na Sadio Mané mu bahatanira ibihembo bya ALM 2020
Ubwo koko iyi nkuru ivuga umunayfurika ukuri muto ikavuga Sadio Mane, ubwo niwe munyafurika ukiri muto mutanavuze muti umunyafurika wenda ukina muri EPL cyangwa wakoze iki niki ariko ngo ukiri muto yewe ntabwo umuhungu wanjye aruta sadio mane peee. mwirirwe
Dr. Kalibata, Magufuli na Sadio Mané mu bahatanira ibihembo bya ALM 2020
Ntabwo Dr. Agnes ashobora no gupfundura udushumi tw’inkweto za Graca Machel!
Impossibl ko Graca Machel yatsindwa.
Kuko uyu mudamu afite ibigwi bidasanzwe. Dr. Agnes kumwigerereza bizamuhenda.
Dr. Kalibata, Magufuli na Sadio Mané mu bahatanira ibihembo bya ALM 2020
Ntabwo Dr. Agnes ashobora no gupfundura udushumi tw’inkweto za Graca Machel!
Impossibl ko Graca Machel yatsindwa.
Kuko uyu mudamu afite ibigwi bidasanzwe. Dr. Agnes kumwigerereza bizamuhenda.