Rais wa Marekani, Donald Trump, ameliarifu Bunge la Marekani kuhusu nia yake ya kuiondoa Afrika y’Epfo na Rwanda katika gahunda ya biashara yihariye, kuanzia tarehe 1 Mutarama 2027.
Sheria ya African Growth and Opportunity Act (AGOA) iha ibihugu bya Afurika byujuje ibisabwa uburenganzira bwo kuuza maelfu ya bidhaa nchini Marekani bila kulipa ushuru wa forodha.
Mwakilishi wa Biashara wa Marekani, Jamieson Greer, alisema katika taarifa kwamba mapitio ya kila mwaka yalibaini kuwa nchi hizo mbili zilikuwa zikitekeleza vitendo visivyolingana na masharti ya kustahiki kunufaika na mpango huo.
Aliongeza kuwa utawala wa Trump ulikuwa tayari umezifahamisha nchi hizo mbili kuhusu uamuzi huo.
Utawala wa Trump ulitaja vikwazo vinavyozuia biashara na uwekezaji wa Marekani, pamoja na wasiwasi kuhusu usalama wa taifa na maslahi ya sera za kigeni za Marekani katika eneo hilo.
Kwa upande wa Rwanda, Washington pia ilieleza wasiwasi kuhusu haki za binadamu, wingi wa vyama vya siasa, utawala wa sheria na haki za wafanyakazi.
Wizara ya Ulinzi ya Rwanda iliwekewa vikwazo na Hazina ya Marekani kutokana na madai ya kuhusika katika uasi wa kutumia silaha mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC).
Hazina ya Marekani ilisema kuwa Wizara ya Ulinzi ya Rwanda ilielekeza maelfu ya wanajeshi kupigana pamoja na waasi wa M23 mashariki mwa DRC, huku ikiwapatia silaha, vifaa, msaada wa usafirishaji na mahitaji ya kijeshi pamoja na mafunzo.
Kwa upande wa Afrika Kusini, Marekani pia ilitaja suala la rushwa.
"Utawala wa Trump unafanya kazi kuhakikisha kuwa washirika wetu wa Afrika wanachukua hatua zinazohitajika ili kutimiza vigezo vya kustahiki kunufaika na mpango huo," Greer alisema.
Waziri wa Biashara wa Afrika Kusini, Parks Tau, alielezea uamuzi huo kuwa "wa kusikitisha", akisema kuwa Washington ilikuwa ikiibua masuala mapya ambayo hayakuwahi kujadiliwa katika mazungumzo ya kibiashara kati ya nchi hizo mbili yaliyoanza mwaka wa 2025.
"Tutaendelea kuongeza kasi ya kutafuta masoko mapya ya bidhaa za Afrika Kusini ili kulinda ajira," Tau alisema.
Balozi wa Marekani nchini Afrika Kusini, Leo Brent Bozell III, alisema ni jambo la kusikitisha kuona sera za Afrika Kusini zikiisababisha kuondolewa kwake katika mpango wa AGOA.
"Haya yalikuwa matokeo yaliyoweza kutabiriwa na kuzuilika, yaliyotokana na serikali ya Afrika Kusini kupuuza wasiwasi halisi ulioibuliwa na Marekani," aliandika kwenye mtandao wa X.
Tangazo hilo linatolewa wakati ambapo uhusiano kati ya Washington na nchi hizo mbili umeendelea kuwa na mvutano, huku pendekezo la kuziondoa katika mpango huo likitishia haki yao ya kunufaika na masharti ya biashara ya upendeleo na Marekani.
Mwaka jana, Trump aliishutumu Afrika Kusini kwa mauaji ya kimbari dhidi ya wazungu (white genocide) wakati wa mkutano wake na Rais Cyril Ramaphosa katika Ikulu ya White House, na kuanzisha mpango maalumu wa kuwapa Waafrika wanaozungumza Kiafrikana (Afrikaners) fursa ya kuingia Marekani kama wakimbizi.
Chanzo: BBC