Mu Karere ka Rwamagana, amakuru yose arebana n’ubuzima afite umuyoboro anyuzwamo kuva ku bayobozi b’ingeri zose kugeza ku muturage. Ibi bituma inzego zose zimenya indwara yateye, gahunda zijyanye no kuzirwanya n’uko zirindwa; ndetse n’imikorere y’abajyanama b’ubuzima.
Siporo ya rusange mu mpera z’icyumweru, komite y’akarere ishinzwe imicungire y’iby’ubuzima(DHMC: District Health Management Comitee), inteko z’abaturage n’umuganda usoza ni zimwe mu mbuga abatuye aka karere baherekanirizamo amakuru arebana n’iby’ubuzima.
Siporo rusange
Abanyarwamagana bazi ko siporo ari ingenzi mu kurwanya indwara zitandura nk’umuvuduko w’amaraso, umubyibuho ukabije ndetse n’indwara ya Diabete (igisukari). Mu Murenge wa Rubona, ngo buri cyumweru bakora imyitozo ngororamubiri bagasabana nk’uko bigarukwaho na bamwe mu baturage, bigashimangirwa n’umukozi ushinzwe imibereho myiza y’abaturage, Sicoke Adeodatus. Agira ati, “Buri cyumweru dukora siporo, tugasabana n’abaturage, hanyuma tugatanga ubutumwa burebana n’ubuzima nko kugira isuku, indwara zitandura ndetse no ku ndyo yuzuye”.
Ku rwego rw’akarere naho iraba, nyuma yayo abayitabiriye bakaganirizwa ku ndwara zitandura nka diabete, umuvuduko w’amaraso, kanseri n’umubyibuho ukabije.
Komite y’akarere ishinzwe ubuzima(DHMC)
Iyi nayo iganirirwamo ibirebana n’ubuzima byose kuva mu mudugudu kugera ku rwego rw’akarere. Nk’uko bitangazwa n’umuyobozi w’ibitaro bya Rwamagana, Dogiteri Muhire Philbert, iba ihuriwemo n’aba bakurikira:
Umuyobozi w’akarere wungirije ushinzwe imibereho myiza, Umuyobozi w’ishami ry’ubuzima mu karere, umuyoozi w’ibitaro by’akarere, abafatanyabikorwa mu by’ubuzima, uhagarariye abajyanama b’ubuzima, n’ushinzwe iby’ubwisungane mu kwivuza.
Dogiteri Muhire atanga urugero rw’aho abajyanama b’ubuzima mu murenge umwe batari bafite ibikoresho bihagije, maze Visi Meya abibaza mu nama. Dogiteri Muhire ati, “Icyo gihe twahise tubaza ushinzwe Farumasi y’akarere icyabiteye, avuga ko byaje ari bike kubera ko I Kigali byabuze. Twahise duhamagara I Kigali, bavuga ko ntabyo bari bafite, ariko ko ibindi byamaze kugera Magerwa. Twahise dufata umwanzuro wo gusaba ibigo nderabuzima bifite ibikoresho bihagije, kuba bahayeho abo muri wa Murenge, ikibazo kiba kirakemutse”.
Uyu muyobozi kandi avuga ko n’umukuru w’umudugudu ashobora kohereza ubutumwa bw’uko umujyanama w’ubuzima adafite ibikoresho, ubwo butumwa bukagera kuri besnhi hagafatwa ingamba.
Abajyanama b’ubuzima n’inteko z’abaturage
Mu nteko z’abaturage abajyanama b’ubuzima bahabwa ijambo bakavuga ibijyanye no kuboneza urubyaro, imirire, indwara ya malaria, ubuzima b’umwana n’umugore utwite, umusonga n’indwara ziterwa n’isuku nke.
Uyobora ikigo nderabuzima n’abandi bakozi bo kwa muganga basobanura iby’indwara zandura n’izitandura ndetse n’ibiza.
Nk’uko Dogiteri Muhire abivuga, ngo uyu aba ari n’umwanya wo gutanga makuru agezweho nko gupima no kuvura indwara y’umwijima. Iki nicyo gikorwa kimaze iminsi muri ka karere kikaba cyaratangiye muri Kanama 2017, kikazarangirana na Kanama 2018.
Mu gikorwa cyo gupima, gukingira no kuvura indwara y’umwijima Hepatite B na C, abaturage barakitabiriye ku buryo abangana 10083 bakingiwe Hepatite B, naho abagera ku 3964 bakaba barasuzumwe ziriya ndwara zombi. Muri bo, 238 basanze barwaye Hepatite C bakaba bari gukurikiranwa ngo bahabwe imiti, ndetse bakaba baratangiye kuyifata. Abafata imiti ya Hepatite B bo ni batanu.
Karegeya Jean Baptiste


