Perezida wa Amerika, Donald Trump, kuwa Kabiri yavuze ko yagiranye amasezerano na Minisitiri w’Intebe wa Israel, Benjamin Netanyahu, y’uko Washington izahagarika inkunga ya miliyari 4 z’amadolari ya buri mwaka yahaga Israel nyuma y’uyu mwaka, ariko ko bazakomeza kuyigurisha intwaro.
Leta Zunze Ubumwe za Amerika zisanzwe ziha Israel inkunga ya gisirikare ingana n’amadolari ya Amerika ari hagati ya miliyari 3.8 na miliyari 4 buri mwaka, hashingiwe ku masezerano y’imyaka 10 yasinywe mu 2016 (akubiyemo igihe cy’ingengo y’imari cyo kuva mu 2019 kizageza mu 2028).
Aya masezerano y’imyaka 10, yasinywe ku butegetsi bwa Perezida Obama, ateganya inkunga yose hamwe ingana na miliyari 38 z’amadolari (ni ukuvuga hafi miliyari 3.8 z’amadolari buri mwaka, harimo miliyoni 500 z’amadolari agenewe intwaro zo kwirinda ibisasu bya misile).
Mu itangazo ritunguranye ubwo abatora muri Amerika berekezaga mu matora yo hagati muri manda, ishyaka ry’Abarepubulikani rya Trump ryaje gutakazamo ubwiganze mu Nteko Ishinga Amategeko, yavuze ko iki gikorwa kigamije gukuraho "amagambo mabi" yavuze ko Abademokarate bakoresheje mu kurwanya Abarepubulikani kubera inkunga ihabwa Israel mu bya gisirikare.
Trump ntiyatanze ibisobanuro birambuye cyangwa ngo asobanure uburyo inkunga izahagarikwa mu mpera z’uyu mwaka, bitewe n’uko amasezerano y’ubwumvikane agenera Israel miliyari 3.8 z’amadolari buri mwaka y’inkunga ya gisirikare, byari biteganyijwe ko azarangira muri Nzeri 2028.
Ariko yasaga n’aho yemeye ko inkunga ihabwa Israel, itakiri isoko ikomeye y’ubwumvikane bw’amashyaka abiri (Abarepubulikani n’Abademokarate) nk’uko byari bimeze mu myaka ibarirwa muri za mirongo ishize, ahubwo yabaye ikibazo cya politiki kuri we mu batora bamwe. Abasesenguzi bavuze ariko ko itangazo rye ryafashwe nk’iturufu ya nyuma yo gukoresha ku munsi w’amatora.
Hari ibiganiro byakomeje ku kuntu inkunga Washington itera Israel izagenda ihinduka nyuma ya 2028, kandi Netanyahu yari yamaze kuvuga ko yiteze ko inkunga ya Amerika izagabanuka uko igihe kigenda gihita.
Ariko, Trump yasaga n’aho atanga ikimenyetso cy’uko yamaze gufata icyemezo ku cyagaragaza impinduka zikomeye mu mubano wa Amerika na Israel, nubwo ibihugu byombi bigihanganye na Irani nyuma y’amezi arenga umunani bifatanyije kugaba ibitero kuri Repubulika ya Kiyisilamu.
Trump yavugiye mu kiganiro "Fox & Friends" cyo kuri televiziyo Fox News ko Israel itagikeneye iyo nkunga, kandi ko bamwe mu bo mu ishyaka ry’Abademokarate n’abanyapolitiki batavuga rumwe n’ubutegetsi bakoresha inkunga y’amafaranga Amerika iha Israel mu kunenga abo mu ishyaka ry’Abarepubulikani.
Ubushakashatsi ku bitekerezo by’abaturage bugaragaza ko gushyigikira Israel mu baturage ba Amerika byagabanutse, ahanini bitewe n’intambara yo muri Gaza.
Trump yagize ati: "Ku bijyanye no guha Israel amafaranga, njye na Bibi Netanyahu twari twumvikanye ko tuzajya duha Israel miliyari 4 z’amadolari buri mwaka, ariko amezi ashize twemeranyije ko tugiye guhagarika iyo nkunga. Twamaze kumvikana ko bitarenze impera z’uyu mwaka tuzaba twaretse guha Israel amafaranga. Icyakora, tuzakomeza gufasha Israel igihe cyose izaba ikeneye ubufasha."
Hagati aho, ubuyobozi bw'ejo hazaza bwa Israel ntibuzwi neza nyuma y'amatora yo ku wa 27 Ukwakira aho Netanyahu, wafatanyije cyane n'Abarepubulikani bo muri Amerika, yatakaje ubwiganze bwe bw’ishyaka rye mu butegetsi ariko yima abamurwanya inzira isobanutse yo kumukuraho kuko na bo batagejeje ku majwi asabwa y’ubwiganze.