Ubwo i Montreux mu Busuwisi hasinyirwaga amasezerano hagati y’umutwe wa AFC/M23 na Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, icyizere cyongeye kugaruka mu baturage b’Uburasirazuba bwa Congo. Abenshi batekerezaga ko igihe kigeze ngo amasasu aceceke burundu, ubuzima busubire ku murongo.
Ariko uko iminsi ishira, ibiri kugaragara ku rugamba bitandukanye cyane n’ibyanditswe ku mpapuro.
Amasezerano yarasinywe, ariko ntiyubahirizwa
Amakuru aturuka mu baturage, abasesenguzi ndetse n’abakurikirana umutekano muri Kivu zombi, agaragaza ko nubwo amasezerano yasinywe, imirwano ikomeje gukaza umurego.
Hari aho ingabo za leta zikomeje kugaba ibitero mu bice bya Kivu zombi buhoro buhoro, abarwanyi ba M23 bagakomeza kuguma mu birindiro byabo aho gusubira inyuma nk’uko byari byemeranyijwe.
Hari kandi amakuru y’ibitero by’udutsiko twitwaje intwaro nka Wazalendo.
Hejuru y’ibi hiyongeraho kuba iminsi 10 impande zombi zari zihaye ngo zibe zamaze guhererekanya imfungwa yararangiye ku wa Kabiri tariki ya 27 Mata icyizere cyari cyaratanzwe kiraje amasinde.
Ibi byose bituma hibazwa niba koko impande zombi zifite ubushake busesuye bwo kubahiriza ibyo zasinyiye.
Kutizerana: Inzitizi ya mbere ikomeye
Imwe mu mpamvu zikomeye zituma amasezerano adashyirwa mu bikorwa neza ni ukutizerana gukomeye hagati y’impande zombi.
Leta ya Congo ishinja M23 kudasohoka mu duce yafashe no gukomeza kwiyubaka mu ibanga.
Ku rundi ruhande, M23 na yo igashinja leta gukomeza kohereza ingabo mu bice byegereye ibyo igenzura, no kutubahiriza amasezerano ya politiki ajyanye n’uburenganzira bw’abo ihagarariye.
Uku gushinjanya gutuma buri ruhande rugira impungenge zo kuba rwatanga intambwe ya mbere, bityo amasezerano akaguma ku rupapuro.
Gahunda ya DDR: Inkingi idakora neza
Kwambura intwaro no gusubiza mu buzima busanzwe abarwanyi (DDR) ni imwe mu nkingi z’ingenzi z’amasezerano, ariko kugeza ubu iracyari ku rwego rwo gutegurwa.
Amakuru yizewe agaragaza ko nta gahunda ihamye iratangira ku buryo bugaragara, bitewe n’uko ikibazo nyamukuru cyateye intambara kitarabonerwa igisubizo mu mizi, ndetse n’inkunga mpuzamahanga itaragera ku rwego rukenewe.
Iyo gahunda idakozwe neza, abarwanyi bashobora gusubira mu mirwano, bigatuma amahoro arushaho kujya kure.
Abaturage hagati y’icyizere n’ubwoba
Mu gihe abayobozi bavuga amahoro, abaturage bo bakomeje kubaho mu bwoba.
Mu bice byinshi bya Kivu y’Amajyaruguru hari imiryango itaratinyuka gutaha. Abagarutse mu ngo zabo bavuga ko umutekano ukiri muke, ndetse ubuzima bukaba bugoye kubera ubukene n’ihungabana ryatewe n’intambara.
Abaturage ba Minembwe ntibarabona amahoro mu buzima bwabo bwa buri munsi.
Uruhare rw’amahanga: Inkunga iriho ariko idahagije
Amasezerano nk’aya akenera inkunga ikomeye y’amahanga kugira ngo ashyirwe mu bikorwa.
Nubwo hari imiryango mpuzamahanga ikurikirana ihagarikwa ry’imirwano, n’ibihugu bikomeje gusaba impande zombi kubahiriza ibyo zasinyiye, ibigaragara ni uko igitutu mpuzamahanga kitaragera ku rwego rushobora guhindura ibintu vuba.
Ndetse ntibikwiye kwirengagizwa ko inyungu za politiki z’ibihugu bitandukanye zishobora kudindiza ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano.
Isomo riva mu mateka ya Kivu
Uburasirazuba bwa Congo si ubwa mbere bubonye amasezerano y’amahoro atubahirizwa neza.
Mu myaka yashize, amasezerano menshi yarasinywe, ariko amenshi muri yo ntiyigeze ashyirwa mu bikorwa uko bikwiye, bigatuma intambara zigaruka mu buryo butandukanye.
Ibi bituma n’aya masezerano mashya ashobora guhura n’ingaruka nk’izo, niba nta mpinduka zikomeye zibaye.
Muri make, amasezerano ya M23 na Leta ya Congo atanga icyizere ku rupapuro, ariko ku rugamba, ishyirwa mu bikorwa riracyagenda biguru ntege.
Hagati y’ukutizerana, ibibazo bya politiki n’umutekano utizewe, amahoro arambye aracyari kure kugerwaho.
Kugeza ubu, ukuri gucukumbuwe kugaragaza ko intambara itararangira yahinduye gusa isura.
