ccaaa972eae02bac1f7b2fc72f0484f6

Ingabo za RDC zarasanye n’iza Congo-Brazzaville

Sangiza iyi nkuru

Umwuka mubi watangiye kuzamuka ku mupaka uhuza Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo na Congo-Brazzaville, nyuma y’uko abasirikare b’impande zombi barasanye mu gice cya Makotipoko, ku ruzi Congo.

Ibyabaye byatumye abasirikare bamwe bafatwa, abandi bahasiga ubuzima, mu gihe impamvu nyayo yatumye amasasu atangira ikomeje gukorwaho iperereza.

Ikibazo cyatangiye ku irondo ryo ku ruzi

Amakuru y’ibanze avuga ko ikibazo cyabaye ku wa 25 Kanama 2026, ubwo irondo ry’ingabo zo mu mazi rya Congo-Brazzaville ryahuraga n’irya RDC hafi ya Makotipoko, hakurya gato ya Yumbi, ku ruhande rwa RDC.

Nk’uko ikinyamakuru L’Horizon Africain kibivuga, amakuru y’ibanze agaragaza ko ikibazo gishobora kuba cyaraturutse ku kutumvikana ku mbibi z’aho buri ruhande rugomba gukorera irondo.

Izo mpaka ni zo zaba zatumye impande zombi zirasana.

RFI yatangaje ko Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa RDC, Thérèse Kayikwamba, wahise ajya mu ruzinduko rw’akazi muri Congo-Brazzaville, aho yavuze ko ibyabaye ari “inkuru ibabaje”.

Minisitiri Kayikwamba yavuze ko iyi mirwano yahitanye abantu, ariko ntiyasobanuye umubare w’abasirikare bahasize ubuzima.

Mu gihe hagitegerejwe ibisobanuro birambuye kuri iki kibazo, abayobozi b’impande zombi basabye abaturage n’inzego z’umutekano kwirinda ibikorwa bishobora kongera umwuka mubi, ndetse basaba ko hagumaho ituze n’ubwitonzi hagati y’ibihugu byombi.

RDC na Congo-Brazzaville bifite umwihariko wo kuba ari ibihugu bibiri bifite imijyi mikuru iri hafi cyane ku isi, Kinshasa na Brazzaville.

Kugeza ubu, ibihugu byombi bisanzwe bifitanye umubano mwiza kandi utarangwamo amakimbirane akomeye nubwo Kinshasa inyuzamo ikishisha Brazzaville k’umubano w’u Rwanda na Congo Braza ibihugu byombi bifitanye.

Abasirikare ba Congo-Brazzaville bafashwe

Nyuma y’iyo mirwano, amakuru aturuka ku ruhande rwa Congo-Brazzaville avuga ko umusare n’umusirikare wa gendarmerie bafashwe n’ingabo za RDC bakajyanwa i Yumbi.

Hari amashusho yakwirakwijwe ku mbuga nkoranyambaga agaragaza abo basirikare. L’Horizon Africain ivuga ko hari ibirego by’uko bakorewe nabi, ariko ibyo birego ntibiremezwa n’iperereza cyangwa inzego zombi.

Kuki uyu umupaka w’amazi ushobora guteza ikibazo?

Makotipoko ni icyambu kiri ku ruzi Congo, ku ruhande rwa Congo-Brazzaville, mu gihe hakurya y’uruzi hari RDC.

Amakuru yatangajwe kuri iki kibazo ashyira cyane ku kutumvikana ku mbibi z’aho irondo ryagombaga gukorerwa nk’impamvu ishobora kuba yarateje kurasana.

RDC ifite indi ntambara, idashaka kongeraho undi mwanzi

Uku kurasana kubaye mu gihe RDC isanzwe ihanganye n’ibibazo bikomeye by’umutekano, cyane cyane mu burasirazuba bw’igihugu aho imirwano n’umutwe wa M23 ikomeje.

Ni yo mpamvu amakimbirane akomeye na Congo-Brazzaville yaba ari ikibazo gikomeye kuri Kinshasa.

RDC ntabwo yaba ikeneye gufungura urundi rugamba rw’umutekano mu burengerazuba, mu gihe ingabo zayo zifite inshingano nyinshi mu bindi bice by’igihugu.

Kandi na Brazzaville nta nyungu ifite mu kubona umubano na Kinshasa uhinduka amakimbirane y’imbunda.

Ese iyi ni intangiriro y’amakimbirane hagati y’ibihugu byombi?

Kugeza ubu nta kimenyetso gihagije cyo kubivuga.

Ahubwo ibimenyetso bihari byerekana cyane ikibazo cyo ku mupaka cyabaye hagati y’abasirikare bari mu kazi, gishobora kuba yaraturutse ku kutumvikana ku mbibi z’aho gukorera irondo.

Ariko hari ibintu bishobora gutuma ikibazo kirushaho gukomera: niba impande zombi zitangiye gushinjanya ku mugaragaro, kohereza ingabo nyinshi ku ruzi Congo bishobora kwiyongera.

Umupaka usaba ibisubizo, si amasasu

Icyabaye i Makotipoko cyongeye kwibutsa ko umupaka wo ku ruzi Congo ushobora kuba ahantu horoshye cyane gutangiramo amakimbirane akomeye.

Ikibazo ubu ntabwo ari ukumenya gusa uwarashe bwa mbere, ahubwo ni ukumenya neza uwari ufite ububasha bwo kuba aho irondo ryari riri, uko imbibi z’amazi zisobanuwe, n’impamvu ibiganiro by’abasirikare bari ku mpande zombi bitabashije guhagarika ikibazo mbere y’uko imbunda zitangira kuvuga.

Mu gihe impande zombi zahitamo dipolomasi, Makotipoko ishobora kuguma ari ikibazo cyo ku mupaka; naho niba bahisemo gushinjanya no kongera ingabo, ikibazo gishobora guhinduka mu mubano w’ibihugu byombi.

Soma Izindi Nkuru

Leave a Reply