Uganda: Abaminisitiri bategetswe gusaba Gen. Muhoozi uruhushya mbere yo kuva mu gihugu

‎Umugaba Mukuru w’Ingabo za Uganda, General Muhoozi Kainerugaba, yasabye abaminisitiri ba Leta kubanza gusaba uruhushya n’uburenganzira bwe mbere yo kujya mu mahanga, avuga ko atigeze aha uburenganzira Haruna Kyeyune Kasolo, Umunyamabanga wa Leta ushinzwe Ububanyi n’Amahanga, ubwo yerekezaga muri Turkiya. 
‎
Muhoozi yatangaje ibi ku rubuga rwa X ku wa Gatandatu, itariki ya 26 Nzeri 2026, avuga ko Kasolo azasabwa gusobanura impamvu yafashe icyemezo cyo kujya muri urwo rugendo nta ruhushya yahawe, kandi avuga ko rwari ngombwa. 
‎
“Abaminisitiri bose bagomba kubanza gusaba uruhushya n’uburenganzira byanjye mbere yo kuva mu gihugu. Sinatanze uburenganzira kuri Hon. Kasolo bwo kujya muri Turkiya. Azabisobanura,” ibi ni ibyatangajwe na Gen. Muhoozi. 
‎
Yongeyeho ati: “Aho mbarizwa harazwi; bose bagomba kubimenyesha mbere y’uko bava muri Uganda.”
‎
‎Muhoozi yakomeje atangaza igihano cy'amafaranga ku baminisitiri bazava mu gihugu batabifitiye uburenganzira, avuga ko amafaranga azavamo azashyirwa mu bikorwa remezo.
‎
Muhoozi yagize ati: “Buri minisitiri uzava mu gihugu nta burenganzira bwanjye azacibwa amande ya miliyoni 30 z'amashilingi. Ayo mafaranga tuzayakoresha mu kubaka imihanda. Minisiteri y'Imari iratangira gushyira mu bikorwa iri tegeko ako kanya.”
‎
Iri tangazo rije nyuma y'amakimbirane akomeye hagati ya Uganda na Türkiya mu byumweru bishize, aho Muhoozi yafashe umwanzuro ukomeye ku bibazo birebana na Ankara.
‎
‎Urugendo rwa Kasolo na Turkiya
‎
‎Kasolo ni Umunyamabanga wa Leta muri Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ya Uganda ushinzwe akarere kandi yagize uruhare mu biganiro byinshi bya dipolomasi mu byumweru bishize.
‎
Inyandiko za Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga ya Uganda zigaragaza ko yahagarariye igihugu mu nama idasanzwe ya 74 y'Abaminisitiri ya IGAD yabereye muri Djibouti ku itariki ya 16 Nzeri, aho yasabye ubufatanye bukomeye mu karere.
‎
‎Nyuma yaho, amakuru yaturutse muri Ambasade ya Uganda muri Ankara yagaragaje ko Kasolo yitabiriye ibikorwa bitandukanye muri Turkiya bifitanye isano n'ubucuruzi, ubuvuzi, ishoramari no gutunganya ikawa.
‎
Mu bikorwa yagaragayemo, harimo gusura Ibitaro bya Medistate i Istanbul, aho ibiganiro byahabereye byibanze ku bukerarugendo bushingiye ku buvuzi, ikoranabuhanga mu buzima, imiti n'ibikoresho by'ubuvuzi.
‎
‎Muri uru ruzinduko hanashyizwe umukono ku masezerano y'ubufatanye hagati y'Ibitaro bya Medistate n'Ibitaro bya Bujjuko i Kampala.
‎
Uruzinduko rwa Kasolo ariko rwabaye mu gihe cy'umwuka mubi mu mubano wa Uganda na Turkiya.
‎
‎Muhoozi aherutse kunenga Turkiya kubera ibibazo bijyanye n’umunyapolitiki uharanira impinduka wo muri Uganda, Fred Kajubi Lumbuye, uba mu buhungiro muri icyo gihugu. Ku wa 18 Nzeri 2026, abashyigikiye umuryango wa "Patriotic League of Uganda", uyoborwa na Muhoozi, bakoze imyigaragambyo imbere ya Ambasade ya Turkiya i Kampala basaba ko Lumbuye agarurwa muri Uganda.
‎
Nyuma yaho, Igisirikare cya Uganda cyatangaje ko gihagaritse ubufatanye mu bya gisirikare hagati yacyo n'icya Turkiya, bitewe n’ibibazo bitarakemuka bijyanye n’ubufatanye mu mutekano hagati y’ibihugu byombi.
‎
Amabwiriza mashya yatumye urugendo rwa Kasolo muri Turkiya rutangira gukorwaho iperereza, Muhoozi atangaza ko uyu munyamabanga wa leta azasobanura impamvu yakoze urwo rugendo nta ruhushya yamuhaye.
‎