Bwiza
ads

FDLR, ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda n’Amasezerano ya Washington: Ni nde uzabanza gutera intambwe?

Amakuru•
Rudahunga Désiré
By Rudahunga Désiré
•Kuwa Mbere, 12 Ukwakira 2026 saa 12:00
Iminota 7 yo gusoma
FDLR, ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda n’Amasezerano ya Washington: Ni nde uzabanza gutera intambwe?

183540

FDLR ni umutwe witwaje intwaro washinzwe n’abarimo bamwe mu bari bagize ubutegetsi n’ingabo zatsinzwe mu Rwanda mbere na nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.

Uyu mutwe umaze imyaka myinshi ukorera mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), aho ibikorwa byawo byagiye bivugwaho n’inzego zitandukanye z’Umuryango w’Abibumbye (Loni).

Ku ruhande rw’u Rwanda, kuba uyu mutwe ugifite abarwanyi n’inzego z’ubuyobozi bwa gisirikare muri Congo ni ikibazo gikomeye cy’umutekano, cyane cyane bitewe n’amateka yawo n’ibikorwa byawo byo gushaka guhungabanya umutekano w’u Rwanda.

Ni muri urwo rwego Kigali ishimangira ko gukuraho ubushobozi bwa FDLR bwo gukora ibikorwa bya gisirikare atari ikibazo cy’u Rwanda rwonyine, ahubwo ko ari inshingano ya Congo mu rwego rwo kurinda umutekano w’akarere.

Raporo y’Umunyamabanga Mukuru wa Loni n’ibiganiro by’Akanama k’Umutekano ka Loni byagaragaje ko guhashya FDLR ari imwe mu ntego z’ingenzi z’Amasezerano ya Washington.

Icyakora, raporo zigaragaza kandi ko abarwanyi b’uyu mutwe bakorera mu bice bitandukanye bya Congo, harimo n’ibice bitagenzurwa n’ingabo za Leta ya Congo, bikaba bigora ibikorwa byo kubambura intwaro.

Ikibazo cy’ingenzi rero ni ukumenya niba Kinshasa ifite ubushobozi n’uburyo buhamye bwo gushyira mu bikorwa gahunda yo gukuraho ubushobozi bwa FDLR, ndetse n’uko izo ngamba zizagenzurwa kugira ngo uyu mutwe utazongera kwiyubaka no gusubukura ibikorwa bya gisirikare.

Kinshasa na gahunda yo gushyira FDLR mu nzira yo gushyira hasi intwaro

Ku ruhande rwa Congo, Leta ya Kinshasa ivuga ko yatangiye gufata ingamba zo gushyira abarwanyi ba FDLR mu nzira yo gushyira hasi intwaro, kubafasha gusubira mu buzima busanzwe no kubafasha gutahuka mu Rwanda.

Ku wa 30 Gicurasi 2026, Leta ya Congo yasinyanye na FDLR amasezerano yerekeye gushyira hasi intwaro, gusezerera abarwanyi no kubakusanyiriza ahantu hagenwe, mu rwego rwo gutegura uburyo bazasubizwa mu gihugu bakomokamo.

Ku wa 29 Kanama 2026, hari imitwe ifitanye isano na FDLR yemeye kwinjira muri iyo gahunda, nk’uko Kinshasa yabitangaje muri Kanama no muri Nzeri.

Icyakora, iyi gahunda yateje impaka hagati ya Kigali na Kinshasa. U Rwanda ruvuga ko gushyira abarwanyi ba FDLR mu biganiro no kubategurira gushyira hasi intwaro bidahagije kugira ngo byitwe ko uyu mutwe wambuwe ubushobozi bwa gisirikare.

Kigali ishimangira ko hakenewe igikorwa gifatika, kirangiza ubushobozi bw’uyu mutwe bwo gukomeza ibikorwa bya gisirikare kandi kikaba gishobora kugenzurwa.

Kinshasa yo ivuga ko gahunda yayo ari intambwe ifatika igana ku kubahiriza inshingano zayo, kandi ko igomba gushyigikirwa n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga.

Aha ni ho ikibazo cy’Amasezerano ya Washington gihurira n’ikibazo cy’icyizere hagati y’impande zombi. Ese gushyira hasi intwaro no gutahuka kw’abarwanyi birahagije, cyangwa hakenewe n’ibindi bikorwa bya gisirikare bigamije gukuraho burundu ubushobozi bw’uyu mutwe?

Ingabo z’u Rwanda muri Congo: Hagati y’umutekano n’ubusugire bw’igihugu

Ikindi kibazo gikomeye mu biganiro bya dipolomasi ni icy’uko Kinshasa isaba ko ingabo z’u Rwanda ishinja kuba muri Congo zivayo burundu. Ibyo Kigali ihakana, ivuga ko nta ngabo zayo ziri ku butaka bwa Congo.

Kuri Leta ya Congo, kuba ingabo z’amahanga zikora ibikorwa bya gisirikare ku butaka bwayo ni ikibazo cy’ubusugire bw’igihugu. Kinshasa ishingira ku mahame agenga imibanire mpuzamahanga, asaba ibihugu kubahiriza imbibi n’ubwigenge bw’ibindi bihugu.

U Rwanda na rwo ruvuga ko ingamba zarwo z’ubwirinzi zishingiye ku kibazo cy’imitwe yitwaje intwaro ikorera muri Congo, cyane cyane FDLR.

Icyakora, Kigali yiyemeje mu Masezerano ya Washington gukuraho izo ngamba mu buryo bujyanye n’ibindi bikorwa by’umutekano byemeranyijweho.

Raporo y’Akanama k’Umutekano ka Loni igaragaza ko gukuraho ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda no gukuraho ubushobozi bwa FDLR ari ibikorwa byombi bigomba gukurikiranwa mu rwego rw’Amasezerano ya Washington.

Mu isesengura rya geopolitiki, iki kibazo gishobora kurebwa nk’isano iri hagati y’umutekano w’igihugu n’ubusugire bw’igihugu cy’umuturanyi.

U Rwanda rushyira imbere ko umutekano warwo utazongera guhungabanywa n’imitwe ikorera muri Congo, mu gihe Congo ishyira imbere ko nta ngabo z’amahanga zigomba gukomeza gukorera ku butaka bwayo zitabyemerewe.

Ibi bituma kugabanya buhoro buhoro ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda kuri Congo bitaba igikorwa cya gisirikare gusa, ahubwo bikaba n’ikimenyetso cya dipolomasi cyerekana ko impande zombi zishobora kubahiriza ibyo ziyemeje.

Amasezerano ya Washington: Ikibazo cy’ishyirwa mu bikorwa

Amasezerano ya Washington yashyizeho uburyo bwo gukemura ibibazo by’umutekano hagati y’u Rwanda na Congo, ndetse no kubaka ubufatanye mu bukungu no mu iterambere ry’akarere.

Mu rwego rwo gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ryayo, hashyizweho uburyo bwo guhuza ibikorwa by’umutekano no kugenzura ibyo impande zombi ziyemeje, burimo Akanama Gakurikirana Amasezerano n’Urwego Ruhuriweho rwo Guhuza Ibikorwa by’Umutekano.

Mu nama yabereye i Genève ku wa 16 no ku wa 17 Nzeri 2026, impande zombi n’abafatanyabikorwa bazo baganiriye ku gukuraho ubushobozi bwa FDLR, gukuraho ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda no gushyiraho uburyo bwo kugenzura ishyirwa mu bikorwa ry’ibyo bemeranyijweho.

Icyakora, kuba impande zombi zikomeza gushinjanya kutubahiriza ibyo ziyemeje bigaragaza ko ikibazo kitakiri mu gusinya amasezerano gusa, ahubwo kiri no mu buryo bwo kuyashyira mu bikorwa.

Mu gihe u Rwanda rushinja Congo kudakuraho ubushobozi bwa FDLR uko bikwiye, Kinshasa na yo ishinja Kigali gukomeza kugira ingabo muri Congo no gushyigikira M23.

Ibi birego bitangwa n’impande zirebwa n’amakimbirane, bityo bikaba bigomba kugenzurwa n’inzego zibifitiye ububasha mbere yo gufatwa nk’ibyemejwe.

Ni yo mpamvu uburyo bwo kugenzura ibikorwa ku rugamba ari ingenzi. Iyo buri gihugu gishingiye ku makuru yacyo bwite, bishobora gukomeza kongera kutizerana no gutuma amasezerano adatanga umusaruro wari witezwe.

Uruhare rwa Loni n’ibihugu byunganira ibiganiro

Akanama k’Umutekano ka Loni gafite uruhare mu gusaba impande zishyamiranye kubahiriza imyanzuro yacyo.

Icyakora, kugira ngo ibyo gisaba bishyirwe mu bikorwa, hakenewe ubufatanye hagati y’ibihugu birebwa n’amakimbirane, abahuza n’inzego zigenzura umutekano.

Loni, binyuze muri MONUSCO, ifite inshingano zo gufasha gahunda zo gushyira hasi intwaro no gutahukana kw’abarwanyi, mu gihe Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Qatar, Togo n’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe bifasha mu biganiro no mu gukurikirana ishyirwa mu bikorwa ry’amasezerano.

Icy’ingenzi ni uko izi nzego zitagomba kugarukira ku gutangaza ibyo impande zombi zigomba gukora, ahubwo zigomba no gufasha gushyiraho uburyo bwumvikanyweho bwo kugenzura niba ibyo bikorwa koko.

Gushyiraho uburyo bwigenga bwo kugenzura, gutanga raporo zishingiye ku bimenyetso no kumenya neza igihe buri ruhande rugomba kurangiriza inshingano zarwo bishobora kugabanya ubushyamirane bushingiye ku birego bitaremezwa.

Ese ikibazo cya FDLR gishobora gukemurwa hatabayeho gukuraho ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda kuri Congo?

Iki ni kimwe mu bibazo bikomeye byugarije ishyirwa mu bikorwa ry’Amasezerano ya Washington.

Niba ibikorwa byo gukuraho ubushobozi bwa FDLR bidatanga umusaruro ugaragara, u Rwanda rushobora gukomeza kubona ko umutekano warwo utarizewe.

Ku rundi ruhande, kuba ingabo z’u Rwanda ziri ku butaka bwa Congo, nk’uko Kinshasa ibivuga, bishobora gukomeza gufatwa n’iki gihugu nk’igikorwa kibangamiye ubusugire bwacyo.

Ibi bishobora guteza ikibazo cy’icyizere gike, aho buri ruhande rushobora gutegereza ko urundi rubanza kubahiriza ibyo rwiyemeje mbere yo gutera indi ntambwe.

Mu rwego rwo kwirinda ko ayo masezerano ahinduka inyandiko gusa, hakenewe gahunda ihuza ibikorwa byombi, igaragaza ibizakorwa, igihe bizakorerwa n’uburyo bizagenzurwa.

Nanone kandi, umutekano w’abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo ugomba gukomeza kuba kimwe mu byihutirwa. Gushyira hasi intwaro, gukumira ibitero ku baturage no gufasha abavuye mu byabo gutaha mu mutekano ni bimwe mu bizagaragaza niba inzira ya dipolomasi iri gutanga umusaruro.

Umwanzuro: Amahoro azashingira ku bikorwa, si ku magambo

Ikibazo cya FDLR n’icy’ingamba z’ubwirinzi z’u Rwanda kuri Congo bigaragaza uburyo ibibazo by’umutekano, ubusugire bw’ibihugu n’inyungu za politiki bishobora guhuzwa mu karere k’Ibiyaga Bigari.

Ku Rwanda, guhangana n’imitwe ishobora guhungabanya umutekano warwo ni inyungu y’ingenzi y’igihugu.

Kuri Congo, kurinda ubusugire bw’ubutaka bwayo no kugira ububasha busesuye ku bikorwa bya gisirikare bibukorerwaho ni inshingano y’ingenzi ya Leta.

Icyakora, kugira ngo izi nyungu zitandukanye zidahora zibyara amakimbirane, impande zombi zikeneye uburyo bwo kubaka icyizere no gushyira mu bikorwa ibyo ziyemeje mu buryo bushobora kugenzurwa.

Mu isesengura rya geopolitiki, ikibazo si ukumenya gusa igihugu kizabanza kubahiriza inshingano zacyo, ahubwo ni ukureba uburyo ibikorwa by’impande zombi byakorwa ku buryo umutekano w’u Rwanda n’ubusugire bwa Congo bitakomeza gufatwa nk’ibihanganye.

Amahoro arambye mu burasirazuba bwa Congo azashingira ku gukuraho impamvu z’umutekano muke, kubahiriza ubusugire bw’ibihugu byombi, kurinda abasivili no gushyiraho uburyo buhamye bwo gukemura amakimbirane binyuze mu biganiro.

Rudahunga Désiré

Inkuru yanditswe na: Rudahunga Désiré

Umunyamakuru wa BWIZA.COM wanditse inkuru 179.