Intambara yongeye kubura mu majyaruguru ya Ethiopia, nyuma y’uko imirwano ikomeye hagati y’ingabo z’umutwe wa TPLF n’ingabo za Leta isubukuye mu ntara ya Tigray no muri Leta zirimo Amhara na Afar.
Ku wa Gatatu tariki ya 23 Nzeri 2026, ubuyobozi bwa Tigray bwatangaje ko abarwanyi babwo binjiye mu “ntambara yo kwirwanaho” bahanganyemo n’ingabo za Leta, nyuma y’amasaha make abarwanyi ba Tigray bigaruriye ikibuga cy’indege gikuru cya Mekelle, umujyi usanzwe ari umurwa mukuru w’iriya ntara.
Umujyanama wa Minisitiri w’Intebe Abiy Ahmed, Getachew Reda, yavuze ko abarwanyi ba TPLF bigaruriye ibibuga by’indege byagenzurwaga na Leta muri Tigray, ndetse ashinja uwo mutwe gutangiza igitero gikomeye ku birindiro by’ingabo za Leta mu ntara za Afar na Amhara.
Ku rundi ruhande, ubuyobozi bwa Tigray buvuga ko bwategetse abarwanyi babwo kurwanya ibyo bwise ibitero by’ingabo za Leta, busobanura ko ibikorwa byabwo ari ibyo kwirwanaho.
Reuters yatangaje ko amakuru atandukanye yaturutse ku bayobozi ba Leta, abahagarariye dipolomasi, abakozi b’ubutabazi ndetse n’abantu bafitanye isano na TPLF yemeje ko imirwano iri kubera muri Tigray, Afar na Amhara.
Muri Afar, amakuru avuga ko abarwanyi ba Tigray bari kurwana ku ruhande rw’umutwe witwaje intwaro waho, mu gihe muri Amhara bo bafatanyije n’umutwe wa Fano.
Fano yari yararwaniriye ku ruhande rwa Leta ya Ethiopia mu ntambara yabaye hagati ya 2020 na 2022, ariko nyuma iza guhindukira irwanya ubutegetsi bwa Addis Ababa.
Uburemere bw’iyi mirwano bwatumye Ethiopian Airlines ihagarika by’agateganyo ingendo zerekeza ku bibuga by’indege bya Mekelle, Axum na Shire, ivuga ko ari kubera “uko ibintu bihagaze muri Tigray.”
Iyi mirwano ibaye nyuma y’uko ku Cyumweru tariki ya 20 Nzeri TPLF n’indi mitwe itandatu yitwaje intwaro batangaje ko bashinze ihuriro ryiswe 'Ethiopian Peoples’ Forces Alliance for Survival', rigamije gukuraho ubutegetsi bwa Minisitiri w’Intebe Abiy Ahmed no gushyiraho ubutegetsi bw’inzibacyuho.
Muri iryo huriro harimo TPLF, Fano yo muri Amhara, Oromo Liberation Army (OLA), Ogaden National Liberation Front, Afar Revolutionary Democratic Unity Front, Benishangul Peoples’ Liberation Movement na Gumuz Peoples’ Democratic Movement.
Iyi mikoranire irihariye kuko TPLF na Fano byari byarigeze kuba ku mpande zihabanye mu ntambara yo muri Tigray yabaye hagati ya 2020 na 2022.
Iyo ntambara yarangiye hasinywe amasezerano y’amahoro i Pretoria muri Afurika y’Epfo mu Ugushyingo 2022.
Ayo masezerano yahagaritse imirwano ikomeye, ariko ibibazo birimo intwaro z’abarwanyi ba Tigray, imiyoborere y’ako karere n’ibibazo by’ubutaka ntibyigeze bikemuka byose.
Muri Nyakanga 2026, TPLF yatangaje ko ayo masezerano “yamaze gupfa” nyuma y’ubwiyongere bw’amakimbirane hagati yayo na Leta ya Ethiopia.
Intambara yo muri Tigray yabaye hagati ya 2020 na 2022 yahitanye abantu babarirwa mu bihumbi amagana, ndetse nubwo amasezerano ya Pretoria yahagaritse imirwano, hari abaturage benshi bakomeje kubaho baravuye mu byabo.
TPLF kandi yubuye imirwano n'Ingabo za Ethiopia, mu gihe Leta ya Ethiopia ishinja igihugu cya Eritrea gutera inkunga uriya mutwe n'indi bifatanyije. Eritrea icyakora yahakanye inshuro nyinshi ibyo birego.


