Kuba ababyeyi bashobora guhitamo igitsina cy’umwana bazabyara ni ikibazo kimaze igihe gishishikaza abantu benshi. Muri iki gihe, hari uburyo bwo kwa muganga bushobora gufasha mu guhitamo igitsina cy’uruhinja, cyane cyane bukoreshejwe mu buvuzi bw’uburumbuke. Icyakora, ubu buryo burahenda kandi ntabwo buri gihe buba bushoboka kuri buri wese.
Hari kandi uburyo busanzwe abantu bakunze kuvuga ko bushobora kongera amahirwe yo kubyara umwana w’igitsina runaka. Ariko ni ngombwa kumenya ko ubwo buryo butizewe 100% kandi ibyinshi muri byo bitaragaragazwa n’ubushakashatsi bwa siyansi nk’uburyo bwizewe bwo guhitamo igitsina cy’umwana.
Ubusanzwe, igihe habaye gusama, amahirwe yo kubyara umuhungu cyangwa umukobwa aba ari hafi kungana. Gusa hari impamvu zitandukanye zituma ababyeyi bamwe bifuza ko umwana wabo yaba umuhungu cyangwa umukobwa.
Muri izo mpamvu harimo umuco cyangwa imyumvire yo mu muryango ishyira imbere igitsina runaka, ababyeyi bafite abana b’igitsina kimwe bakifuza kugira umwana w’ikindi gitsina, ndetse n’impamvu z’ubuzima zijyanye n’indwara zimwe na zimwe zishobora kwibasira cyane igitsina runaka.
Ni nde ugena igitsina cy’umwana?
Mu buryo bwa siyansi, igitsina cy’umwana kigenawe n’uruhare rw’uduce tw’umurage twitwa chromosomes.
Ubusanzwe, umugore agira chromosomes za XX, naho umugabo akagira XY. Intangangore y’umugore itanga chromosome X, mu gihe intangangabo z’umugabo zishobora gutwara X cyangwa Y.
Iyo intangangore ihuye n’intangangabo itwaye X, umwana aba afite chromosomes za XX, akenshi bikaba bivamo umukobwa. Iyo ihuye n’intangangabo itwaye Y, umwana aba afite chromosomes za XY, akenshi bikaba bivamo umuhungu.
Ni yo mpamvu, mu bijyanye n’igenwa ry’igitsina, intangangabo y’umugabo niyo igena niba umwana azagira XX cyangwa XY. Ibi ntibivuze ko umugabo cyangwa umugore agomba kubiryozwa, kuko ari ibintu bigendera ku buryo kamere y’umubiri ikora.
Ese igihe cyo gukora imibonano gishobora guhitamo igitsina?
Hari igitekerezo cyamenyekanye cyane cyitwa Shettles Method, cyatangijwe na Dr. Landrum Shettles mu kinyejana cya 20.
Iki gitekerezo cyavugaga ko intangangabo zitwara X n’izitwara Y zitandukanye mu buryo runaka, maze igihe imibonano ibereye hafi y’igihe umugore aba ari mu burumbuke kikagira uruhare mu kongera amahirwe y’igitsina runaka.
Icyakora, ubushakashatsi bwa siyansi bwakozwe nyuma yaho ntibwashimangiye neza ko guteganya igihe cyo gukora imibonano bishobora guhitamo igitsina cy’umwana. Bityo, ubu buryo ntibukwiye gufatwa nk’uburyo bwizewe.
Ese kwifata igihe runaka bishobora gutuma umuntu abyara umuhungu?
Hari abantu bavuga ko kudakora imibonano mu gihe runaka bishobora gutuma umubare w’intangangabo runaka wiyongera, bityo bikongera amahirwe yo kubyara umuhungu.
Ariko na byo nta bimenyetso bya siyansi bihagije bihari byemeza ko ubu buryo bushobora guhitamo igitsina cy’umwana.
Umubare n’ubwiza bw’intangangabo bishobora kugira uruhare mu burumbuke, ariko ntabwo bivuze ko umuntu ashobora guhitamo neza intangangabo izasama.
Ese ibyo kurya bishobora guhitamo igitsina?
Hari ibitekerezo bivuga ko indyo ikungahaye ku myunyungugu imwe n’imwe, nka potasiyumu cyangwa manyesiyumu, ishobora kugira uruhare mu kugena igitsina cy’umwana.
Hari n’abavuga ko umuntu wifuza umuhungu yakongera ibiribwa bikungahaye kuri potasiyumu, naho uwifuza umukobwa akibanda ku biribwa bikungahaye kuri manyesiyumu.
Nubwo intungamubiri ari ingenzi cyane ku buzima n’uburumbuke, nta gihamya ihagije ya siyansi yemeza ko kurya ibiribwa runaka bishobora guhitamo igitsina cy’umwana. Ni yo mpamvu umuntu atagomba guhindura imirire mu buryo bukabije agamije gusa guhitamo igitsina cy’umwana.
Ese uburyo abantu bakoramo imibonano bushobora kugira icyo buhindura?
Hari inyigisho zagiye zivuga ko uburyo bwo gukora imibonano n’uko intangangabo zigera ku ntangangore bishobora kugira uruhare mu kumenya niba hazavamo umuhungu cyangwa umukobwa.
Ibi byagiye bifatanywa n’igitekerezo cy’uko intangangabo zitwara X n’izitwara Y zitandukanye mu muvuduko, imbaraga cyangwa ubushobozi bwo kubaho.
Ariko ubushakashatsi bwizewe bwa siyansi ntibushyigikira ko uburyo bwo gukora imibonano bushobora gutuma umuntu ahitamo igitsina cy’umwana mu buryo bwizewe.
Uburyo bwo kwa muganga
Hari uburyo bw’ikoranabuhanga ryo kwa muganga bushobora gutuma abaganga bamenya chromosomes z’inda mbere yo kuyishyira muri nyababyeyi, cyane cyane mu bikorwa byo gufasha abantu bafite ibibazo by’uburumbuke.
Ubu buryo bukorwa mu mavuriro y’inzobere kandi bugira amabwiriza n’imipaka bitewe n’igihugu n’impamvu umuntu abukoresha. Bushobora kuba buhenze kandi bukaba butagenewe buri muntu wese.
Guhitamo igitsina cy’umwana ni ikibazo gifite ibisobanuro bya siyansi, ariko uburyo busanzwe bwo kubigeraho si ubwizewe 100%.
Guteganya igihe cyo gusama, guhindura imirire, kwifata igihe runaka cyangwa gukurikiza uburyo runaka bw’imibonano byagiye bivugwa nk’uburyo bwo kongera amahirwe y’igitsina runaka, ariko nta buryo muri ibyo bwemejwe nk’uburyo bwizewe bwo guhitamo umuhungu cyangwa umukobwa.
Ku bantu bafite impamvu z’ubuvuzi cyangwa ibibazo byihariye bijyanye n’indwara zishobora kwibasira igitsina runaka, ni byiza kuganira n’abaganga b’inzobere mu bijyanye n’uburumbuke kugira ngo babasobanurire amahitamo ahari.
Icy’ingenzi ni uko umwana agira agaciro kandi akwiye kwitabwaho no gukundwa, yaba umuhungu cyangwa umukobwa.