Impyiko ni imwe mu ngingo z’ingenzi zigize umubiri w’umuntu. Zifasha gusukura amaraso, gukuramo imyanda iva mu mubiri no kugenzura imikorere y’ibice bitandukanye by’umubiri.
Abaganga bavuga ko hari ingeso nyinshi abantu bakora buri munsi zishobora gutuma impyiko zangirika buhoro buhoro, rimwe na rimwe umuntu ntabimenye kugeza ikibazo gikomeye.
Dore zimwe mu ngeso zikunze kuvugwa nk’izishyira impyiko mu kaga:
1. Kutagenzura umuvuduko w’amaraso
Umuvuduko ukabije w’amaraso (hypertension) ni kimwe mu bitera indwara z’impyiko. Iyo utavuwe neza, ushobora kwangiza imiyoboro y’amaraso igaburira impyiko, bikazigabanyiriza ubushobozi bwo gukora neza.
2. Kurya cyane ibiribwa byatunganyijwe mu nganda
Ibiribwa byinshi byatunganyijwe bikunze kuba birimo umunyu mwinshi n’ibindi binyabutabire bishobora kongera umuvuduko w’amaraso no gushyira umutwaro ku mpyiko.
3. Kudasinzira bihagije
Ubushakashatsi butandukanye bugaragaza ko gusinzira nabi cyangwa amasaha make bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’impyiko. Abantu bakunze kubura ibitotsi bafite ibyago byinshi byo kugira ibibazo by’impyiko mu gihe kiri imbere.
4. Kunywa itabi
Itabi ryangiza imiyoboro y’amaraso kandi rigabanya amaraso agera ku mpyiko. Byongeye kandi, ryongera ibyago byo kurwara kanseri zitandukanye zirimo n’ifata impyiko.
5. Kunywa inzoga nyinshi
Nubwo kunywa inzoga ku rugero bishobora kutagira ingaruka zikomeye, kuzikabya bishobora gutera umwuma no kuzamura umuvuduko w’amaraso, ibintu bishobora guhungabanya imikorere y’impyiko.
6. Kutagira imyitozo ngororamubiri
Kubaho ubuzima bwo kwicara gusa no kudakora imyitozo bihuzwa n’umubyibuho ukabije, umuvuduko w’amaraso ndetse n’izindi ndwara zongera ibyago byo kwangiza impyiko.
7. Kurya proteyine nyinshi cyane
Proteyine ni ingenzi ku mubiri, ariko kuyirira ku rugero rwo hejuru cyane cyane izikomoka ku nyamaswa bishobora gutuma impyiko zikora cyane kurusha uko bikenewe, bikaba byazigiraho ingaruka igihe kirekire.
Abahanga mu buzima basaba abantu kunywa amazi ahagije, gukora imyitozo ngororamubiri, kurya indyo yuzuye no kwisuzumisha kwa muganga buri gihe kugira ngo birinde indwara z’impyiko n’izindi ndwara zidakira.
