Mu kiganiro yagiranye na France 24, Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Repubulika ya Demokarasi ya Congo, Thérèse Kayikwamba Wagner, yavuze ko abona Perezida w’u Rwanda Paul Kagame nk’ "umuyobozi nyakuri" w’umutwe w’inyeshyamba w’uwahoze ari Perezida Joseph Kabila, kandi ahakana yivuye inyuma ko Leta ya Kinshasa ifitanye ubufatanye ubwo ari bwo bwose n’umutwe w’inyeshyamba z’Abanyarwanda wa FDLR (Democratic Forces for the Liberation of Rwanda).
Ku wa 12 Ukwakira 2026, nibwo uwahoze ari Perezida wa Repubulika ya Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila, yafashe ubuyobozi bwa "Front pour la Refondation de la Nation" (FRN), umutwe uhuje "Alliance Fleuve Congo" (AFC) hamwe n’umutwe wa M23 ubu ugenzura igice kinini mu burasirazuba bwa Congo.
Mu kiganiro yagiranye na France 24, Minisitiri Thérèse Kayikwamba Wagner yavuze ko niba Joseph Kabila afite umugambi wo "gusubirana ubutegetsi akoresheje urugomo," bityo rero "Paul Kagame ni we muyobozi nyakuri" w’izo nyeshyamba; kuri we, FRN ni "impinduka mu miterere gusa, ni nko guhindura imibyinire."
Nubwo hari amasezerano y’amahoro yasinyiwe i Washington mu kwezi k’Ukuboza 2025, Minisitiri Kayikwamba yavuze ko "Ingabo z’u Rwanda zigikomeje kuba ku butaka bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo, ndetse ko umubare wazo wiyongereye."
Ku ruhande rwayo, Kinshasa yahawe inshingano zo gusenya umutwe wa FDLR (Democratic Forces for the Liberation of Rwanda), umutwe w’inyeshyamba washinzwe n’Abanyarwanda bagize uruhare muri Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994.
Ubwo yagarukaga ku birego bivuga ko hari ubufatanye n’uyu mutwe, minisitiri yavuze ko bishoboka ko habaho "ibikorwa by’ubufatanye n’umuntu ku giti cye," ariko ahakana ko hari "politiki ya Leta" ibishyigikiye. Thérèse Kayikwamba Wagner yavuze ko mu duce dutandatu FDLR ikoreramo, dutanu muri two "ubu tugenzurwa n’Ingabo z’u Rwanda."
Yabajijwe niba koko Kinshasa yiteguye kuva muri OIF?
Inama y’abakuru b’ibihugu na za guverinoma bigize Umuryango wa Francophonie, iteganyijwe kuba ku wa 15 na 16 Ugushyingo i Phnom Penh, muri Cambodge, izatorerwamo Umunyamabanga Mukuru w’Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF).
Kinshasa yatanze Juliana Lumumba nk’umukandida, uhanganye, hamwe n’abandi, n’uri ku buyobozi ubu, Umunyarwandakazi, Louise Mushikiwabo, ushaka manda ya gatatu. Nk’uko ikinyamakuru Jeune Afrique kibitangaza, Perezida wa Repubulika ya Demokarasi ya Congo, Félix Tshisekedi, yaba yaraburiye Paris ko igihugu cye kizava muri OIF niba Louise Mushikiwabo yongeye gutorwa.
Nubwo atabyemeje neza, Minisitiri Kayikwamba yavuze ko bashobora "kongera gusuzuma niba uyu muryango uhuye n’indangagaciro [zabo]." Yagize ati: "Hanyuma tuzafata ibyemezo bikwiye hashingiwe ku bizava muri icyo gikorwa."
Ubwo yanyuraga i Bruxelles, uyu minisitiri yavuze ko umubano n’u Bubiligi ari "mwiza cyane." Icyakora, ku wa 14 Ukwakira, hakozwe ibikorwa byo gusaka mu murwa mukuru no mu turere dutandukanye two mu Bubiligi, byibasiye abantu bafitanye isano na Félix Tshisekedi, mu rwego rwo gukora iperereza ku byaha byo kunyereza amafaranga bifitanye isano n’ibikorwa bikekwa byo gusahura umutungo kamere muri Katanga. Yavuze ko ibi ari "ibintu bibabaje," anashimangira ko ibi ari ugukeka gusa.

