Mu gihe imirwano hagati y’Ingabo za Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo n’inyeshyamba zo mu mutwe wa M23 ikomeje kujya mbere mu bice by’Intara ya Kivu y’Amajyaruguru, bamwe mu basirikare bakomeye ndetse n’abanyapolitiki baravugwa mu kuyibyaza umusaruro basahura amabuye y’agaciro yo mu birombe by’i Rubaya.
Agace ka Rubaya gakungahaye ku mabuye y’agaciro yo mu bwoko bwa Coltan, gaherereye muri Teritwari ya Masisi muri Kivu y’Amajyaruguru.
Ni agace kabarizwamo ibirombe byinshi bya Coltan, ndetse Sosiyete yitwa Société Minière de Bisunzu Sarl (SMB) ya Depite Edouard Mwangachuchu (yakatiwe urwo gupfa ashinjwa gukorana na M23) ni yo yahoze ifite uruhushya rwo gucukura ariya mabuye mbere yo kurwamburwa na Guverinoma ya RDC kuva muri Werurwe 2023.
Amakuru avuga ko kuva icyo gihe ari bwo ubucukuzi butemewe bw’amabuye y’agaciro y’i Rubaya n’ubujura bwayo bwatangiye, mbere yo gufata indi ntera mu mpera z’umwaka ushize wa 2023.
Africa Intelligence ivuga ko hashize umwaka urenga ibirombe by’i Rubaya bigenzurwa n’abarwanyi b’imitwe ya Wazalendo ubutegetsi bwa Perezida Felix Tshisekedi bwitabanje ngo ibufashe guhangana na M23.
Amakuru avuga ko abasirikare bakomeye ba FARDC ndetse n’abanyapolitiki bakorera mu mujyi wa Goma ari bo bagurisha mu buryo butemewe amabuye acukurwa muri biriya birombe, bikavugwa ko bohereza amagana y’amatoni yayo ku isoko mpuzamahanga bayanyujije mu Rwanda ndetse no mu ntara ya Kivu y’Amajyepfo.
Raporo y’impuguke za Loni kuri RDC ivuga ko ubujura bw’amabuye y’agaciro y’i Rubaya kuri ubu buri ku rwego rutigeze rubaho na rimwe mu myaka mirongo ishize.
Icukumbura izi mpuguke zakoze zifashishije amashusho y’indege zo mu bwoko bwa drones za MONUSCO (ubutumwa bwa Loni bwo kugarura amahoro muri RDC) ndetse n’icyogajuru cya Sentinel 2 cy’Ishami ry’Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi ryitwa Copernicus, yerekana amagana y’abacukuzi gakondo b’amabuye y’agaciro banyanyagiye mu birombe byahoze ari ibya SMB.
Muri ayo mashusho kandi hagaragaramo abarwanyi bo mu mutwe witwaje intwaro wa PARECO/FF bagenzura abacukuzi.
Uyu mutwe kuri ubu uyobowe na Sendugu Museveni wahoze mu buyobozi bw’umutwe wa M23, wigaruriye Rubaya nyuma yo gusa n’uwifatanya n’imitwe ya Nyatura.
Iyi mitwe yombi bivugwa ko ikorana ubucuruzi bw’ibanga n’abasirikare bakomeye ba FARDC ndetse n’abanyapolitiki bacuruza anabuye y’agaciro.
Amakuru kandi avuga ko ibirombe by’i Rubaya by’umwihariko ibyahoze ari ibya Mwangachuchu binacungirwa umutekano n’abapolisi ndetse n’abasirikare ba FARDC.
Mu bashyirwa mu majwi mu kuba ku ruhembe rw’ubujura bw’amabuye y’agaciro yo muri kariya gace, harimo Justin Ndayishimiye Harerimana usa n’uwahigitse Robert Seninga wahoze ayobora Inteko ishinga amategeko ku rwego rw’intara ya Kivu y’Amajyaruguru akamutwara umwanya wo kuyobora Koperative y’abacukuzi b’i Rubaya.
Harimo kandi Général de brigade YangbaTene Danny wahoze ari umuntu wa hafi ya Lt Gen Constant Ndima Kongba wahoze ari Guverineri wa Kivu y’Amajyaruguru.
Yangba Tene kuri ubu ni umujyanama mukuru wa General-Major Peter Cirimwami uyoboye Kivu ya Ruguru, mu byerekeye ibikorwa, umutekano, ubutasi ndetse n’umutekano rusange.
